Bài thứ ba: Bạc

Chương 3: Bài thứ ba: Bạc

Đêm Đại yến mừng xuân, điện Thọ An sáng như ban ngày. Thái hậu ngồi giữa, Hoàng thượng bên phải, Hoàng hậu bên trái. Các phi tần ngồi hai dãy theo phẩm cấp. Ưng ngồi gần cuối dãy bên phải, áo gấm đỏ của cung, trâm vàng, vòng ngọc ở cổ tay trái. Cổ tay phải, giấu dưới ống tay áo rộng, là chiếc vòng bạc chạm hoa ban.

Ngà đứng hầu sau lưng cô, như lệ cho phép nữ quan dạy lễ đứng hầu đêm đầu tiên.

Đến lượt các phi tần mới dâng món quê, Ưng đứng dậy. Cô đi lên giữa điện, không vung tay, váy không bay, bước không dài quá nửa bàn chân. Hai cung nữ bưng sau lưng cô một khay tre phủ lá chuối. Mở lá ra là một đĩa cá suối nướng kẹp tre còn bốc khói, một chõ xôi nếp nương nhỏ, một bát chẳm chéo, và sáu quả trứng gà vùi tro đã bóc vỏ, trắng ngần, không sứt chút lòng trắng nào.

Ngà nghe tiếng xì xào từ hai dãy ghế. Nghe có tiếng ai đó cười khẽ.

Thái hậu nhìn đĩa cá. Bà đã bảy mươi tuổi, đã ăn đủ thứ cao lương mỹ vị, nhưng Ngà thấy mũi bà khẽ động khi mùi mắc khén bay lên.

Theo lệ, mọi món dâng Thái hậu phải được thử bằng đũa bạc. Nữ quan Thượng thực bước lên, cầm đôi đũa bạc. Nhưng trước khi bà ta kịp động đũa, Huệ tần từ hàng ghế phía trên đã đứng dậy.

– Bẩm Thái hậu, – Huệ tần nói, giọng dịu dàng, – món này từ miền núi xa, lạ lùng, thần thiếp sợ nữ quan Thượng thực không quen. Xin cho a hoàn của thần thiếp thử. Nó lớn lên ở vùng núi, đồ ăn lạ thế nào nó cũng quen.

Thái hậu gật đầu.

A hoàn của Huệ tần bước lên. Chính là con a hoàn đã sang cung Thanh Thủy hỏi han mấy ngày trước. Nó cầm đôi đũa bạc, gắp một miếng cá, đũa không đổi màu. Gắp một nắm xôi, đũa không đổi màu. Rồi nó cắm đôi đũa vào giữa một quả trứng, bẻ đôi lòng đỏ, giữ đũa trong đó rất lâu.

Khi nó rút đũa ra, hai đầu đũa đen sì.

Cả điện Thọ An lặng như tờ. Rồi tiếng ồ lên từ hai dãy ghế. Ai đó kêu thét. Mấy viên thái giám rút lui một bước, như sợ đứng gần thì cũng bị độc. Hoàng hậu đứng bật dậy. Ưng đứng giữa điện, mặt trắng bệch, nhìn đôi đũa đen.

– Bẩm Thái hậu! – Huệ tần quỳ xuống, giọng run run như sợ hãi thật. – Có độc! Món này có độc!

Ngà bước lên. Hai mươi năm làm nữ quan, bà chưa bao giờ bước lên giữa điện khi không được gọi. Bà quỳ xuống bên cạnh Ưng.

– Bẩm Thái hậu, nô tỳ là Cao Thị Ngà, Thượng nghi cục, người dạy lễ cho Chiêu nghi. Nô tỳ xin dâng một vật.

Thái hậu nhìn bà. Ngà đã dạy lễ cho bốn phi tần của chính Thái hậu ngày bà còn làm Hoàng hậu. Thái hậu biết bà.

– Dâng.

Ngà rút cây trâm bạc trên đầu mình xuống. Rồi bà quay sang viên thái giám coi Ngự thiện phòng đang đứng ở góc điện, xin một quả trứng luộc trong khay điểm tâm dự phòng của Hoàng thượng, khay ấy do chính Ngự thiện phòng nấu, không qua tay ai ở cung Thanh Thủy. Viên thái giám nhìn Thái hậu. Thái hậu gật đầu.

Ngà bóc quả trứng trước mặt cả điện, bẻ đôi, cắm cây trâm bạc vào lòng đỏ, đếm thầm đến hai mươi, rút ra.

Mũi trâm đen một vệt, y như hai đầu đũa.

Cả điện lại im phắc lần nữa, nhưng là một kiểu im khác.

– Bẩm Thái hậu, – Ngà nói, – bạc gặp lòng đỏ trứng thì đen. Ở mường Phiêng, con gái nào cũng biết, vì chiều nào bóc trứng xong cũng phải lấy tro bếp đánh lại vòng bạc. Trong cung thì nữ quan Thượng thực biết, nên xưa nay đũa bạc thử món trứng bao giờ cũng thử ở lòng trắng. Nô tỳ không dám nói ai có ý gì. Nô tỳ chỉ xin Thái hậu cho thử lại món của Chiêu nghi, bằng tay nữ quan Thượng thực, theo đúng lệ.

Nữ quan Thượng thực bước lên. Bà ta già hơn Ngà, đã thử món ăn cho ba đời vua. Bà cầm đôi đũa bạc mới, thử cá, thử xôi, thử chẳm chéo, thử lòng trắng trứng. Đũa sáng nguyên.

Thái hậu nhìn đôi đũa sáng, rồi nhìn sang Huệ tần đang quỳ. Huệ tần cúi đầu thấp hơn. Con a hoàn của nàng ta đã lùi tận về chân cột.

Thái hậu không nói gì với Huệ tần. Bà chỉ đưa tay ra, bảo cung nữ gắp cho bà một miếng cá nướng. Bà ăn chậm. Rồi bà ăn thêm một nắm xôi chấm chẳm chéo. Rồi bà ho sặc vì cay, cả điện cuống cuồng, còn bà thì vừa ho vừa cười.

– Cay thế này, – Thái hậu nói khi đã thở lại được, – con bé này đến đây mà không khóc, cũng là giỏi.

Sáng hôm sau, Huệ tần cáo ốm, xin cấm túc nửa tháng để tĩnh dưỡng. Không ai hỏi vì sao.

Ngà trở về Thượng nghi cục. Một tháng dạy lễ đã xong. Ngày bà đi, Ưng tiễn bà ra tận cổng cung Thanh Thủy, đi không vung tay, váy không bay. Ra đến cổng, cô kéo tay áo phải lên, tháo chiếc vòng bạc chạm hoa ban ra.

– Chị cầm lấy. – Ưng nói.

– Bẩm, nô tỳ không dám. Là của mẹ Chiêu nghi.

– Mẹ em bảo, bạc biết người. – Ưng nói, và cười, cái cười to thành tiếng mà Ngà đã mất ba mươi ngày để dạy cô giấu đi. – Đêm qua bạc đen ở tay người có lòng xấu, sáng ở tay chị. Nó biết rồi.

Mùa xuân năm ấy, cả lục cung đều thấy một chuyện lạ: chiều nào ở sân cung Thanh Thủy cũng có tiếng cười, và một quả còn đủ màu bay qua bay lại, tua dài vắt ngang nắng. Có hôm người ta thấy cả nữ quan Cao Thị Ngà, năm mươi tuổi, đứng giữa sân, giơ tay bắt quả còn.

Trên cổ tay bà có một chiếc vòng bạc cũ. Sáng nào ăn trứng xong, bà cũng lấy tro bếp đánh lại cho sáng.

— Hết —