Ca trực cuối, năm 2026

Chương 3: Ca trực cuối, năm 2026

Mười tám năm sau, đêm cuối cùng trước khi về hưu, ông Bổng ngồi một mình trong phòng máy, nghe mưa.

Trạm bơm cũ sắp phá. Tỉnh đã xây trạm mới cách đó ba trăm mét, máy chạy điện tự động, lưới chắn rác có máy cào tự động, một người ngồi phòng điều khiển là đủ. Tuần sau người ta tháo sáu tổ máy cũ. Đêm nay là đêm cuối cùng trạm cũ chạy, và trời mưa, mưa đầu mùa, không lớn.

Bà Thoan mất năm ngoái, chín mươi tám tuổi. Ông Bổng đi đám, đứng cuối hàng. Từ năm 2008, mùa mưa nào ông cũng ghé bà, mang cho bà gói chè, mấy cân gạo, ngồi đục chóp nón giúp bà. Nón vớt được ở lưới, ông không đốt nữa, phơi khô rồi đạp xe mang trả bà để bà thả lại. Chỉ mười một chiếc của đêm lụt năm ấy là ông giữ trong nhà kho, không trả. Bà không có con. Chỉ có một đứa cháu họ ở Hà Nội, mỗi năm về một lần.

Từ ngày bà mất, ông nghĩ sẽ không còn nón nữa.

Mùa mưa năm nay, chiếc nón đầu tiên mắc vào lưới chắn rác vào một đêm tháng Sáu. Thủng chóp. Quai dây dù đỏ. Song thứ bảy tính từ bờ trái.

Ông Bổng đứng trên bờ kênh rất lâu, đèn pin trong tay run. Ông nghĩ tới bà Thoan, ngồi bên ngọn đèn dầu trên bậc cầu ao, đục chóp nón. Ông nghĩ bà giờ đã về với ông Lượng rồi, sao còn thả nón. Ông nghĩ tới mười một chiếc nón xếp chồng trên đống rác đêm năm 2008. Đêm ấy ông không ngủ được.

Đêm nay, đêm cuối cùng, ông không ra bể hút. Ông ngồi trong phòng máy, đợi.

Mười một giờ, có tiếng gõ cửa.

Ông Bổng đứng phắt dậy. Chân ông không nhúc nhích. Tiếng gõ lại vang lên, ba tiếng, nhẹ nhàng, lễ phép. Rồi một giọng nói, giọng thanh niên.

– Bác Bổng ơi, cháu đây. Cháu Tài, ở trạm mới.

Thằng Tài hai mươi sáu tuổi, kỹ sư thuỷ lợi mới về trạm mới được nửa năm. Nó đứng ngoài cửa, áo mưa ướt sũng, tay ôm một chiếc nón lá. Chóp đã đục thủng. Quai dây dù đỏ.

– Cháu xin lỗi bác. – Nó nói, mặt đỏ lựng. – Cháu định thả rồi về, mà thấy đèn phòng máy còn sáng, cháu nghĩ đêm cuối rồi, cháu phải nói với bác.

Ông Bổng nhìn chiếc nón, rồi nhìn thằng Tài.

– Bà Thoan là bà trẻ của cháu. – Thằng Tài nói. – Em gái bà nội cháu. Ông Lượng là ông trẻ. Hồi nhỏ, năm nào bố cháu cũng đưa cháu về thăm bà, bà kể chuyện ông trẻ cho cháu nghe. Bà kể cả chuyện bác. Bà bảo có một anh ở trạm bơm, đêm lụt lội nước hai cây số lên ngồi đục nón với bà.

Nó đưa hai tay vuốt chiếc nón, như vuốt một vật quý.

– Cháu học thuỷ lợi cũng vì bà. Cháu xin về trạm này cũng vì bà. Trước khi bà mất, bà dặn cháu: mùa mưa nào cũng thả nón, đừng để ông trẻ một mình. Bà còn dặn: đừng cho bác Bổng biết, để bác ấy tưởng bà vẫn thả, bác ấy đỡ buồn.

Ông Bổng ngồi xuống ghế. Ông cười, rồi ông khóc, cả hai cùng lúc, như một ông già.

Hai bác cháu ngồi trong phòng máy tới khuya. Ông pha chè, rót ba chén, chén thứ ba đặt trên bậu cửa sổ nhìn ra bể hút. Thằng Tài nhìn chén chè, không hỏi. Ông kể cho nó nghe về ông Tửu, về chiếc nón đầu tiên năm 1996, về đêm mưa năm 2008, về tiếng cào rác trong mưa. Thằng Tài nghe, gật đầu, rồi nó nói:

– Trạm mới có máy cào tự động rồi bác ạ. Không ai phải ra lưới cào bằng tay nữa.

– Ừ. – Ông Bổng nói. – Thế thì tốt. Thế thì ông ấy được nghỉ.

Một giờ sáng, mưa ngớt. Ông Bổng đi một vòng cuối, tắt từng tổ máy. Tiếng ầm ầm ba mươi năm lịm dần, rồi im hẳn. Chỉ còn tiếng nước chảy qua lưới chắn rác, róc rách, nhẹ nhõm.

Thằng Tài đứng ở bờ bể hút, thả chiếc nón nó mang tới xuống kênh. Chiếc nón xoay một vòng, trôi về phía lưới, mắc vào song thứ bảy tính từ bờ trái. Hai bác cháu đứng nhìn.

Rồi họ nghe thấy.

Ken két. Tiếng răng cào sắt kéo dọc song lưới. Bịch. Tiếng rác ướt rơi lên bờ. Ken két. Bịch. Đều đặn, chậm rãi, kéo một cái, nghỉ một nhịp.

Bể hút không có ai. Cây cào sắt của trạm dựng ở góc tường, khô ráo.

Thằng Tài nắm chặt cánh tay ông Bổng. Ông Bổng không sợ. Ông đứng thẳng lưng, nhìn ra bể hút tối om, và nói to, như nói với một đồng nghiệp đang làm việc ở đầu bên kia:

– Ca cuối rồi đấy, bác Lượng ạ. Bác cào nốt lượt này rồi nghỉ nhé. Trạm mới có máy rồi.

Tiếng cào dừng lại.

Sáng hôm sau, lúc ông Bổng giao chìa khoá trạm cũ, chén chè trên bậu cửa sổ đã cạn. Và trên lưới chắn rác, ở song thứ bảy tính từ bờ trái, không còn chiếc nón nào. Người ta tìm thấy nó trong nhà kho sau trạm, đặt ngay ngắn trên chồng mười một chiếc nón cũ, như có người vừa treo nón về chỗ sau khi hết ca.

— Hết —