Quầng sáng quanh bóng đèn

Chương 1: Quầng sáng quanh bóng đèn

– Con thấy không? Chị ấy đứng đó. Cạnh cái chòi canh đầm.

Mẹ Đoá đưa tay chỉ ra mặt đầm. Chạng vạng tháng Chạp, đầm Ô Loan phẳng lặng như tấm lụa tím, những hàng cọc nò cắm thành từng vệt đen chạy ra xa. Ở chỗ mẹ chỉ có một cái chòi canh nuôi ốc hương, chân chòi là bốn cây cột tre ngâm nước, và trên mặt nước, ngay sát chân chòi, không có ai cả.

– Con không thấy gì hết mẹ.

– Tóc chị ấy ướt. – Mẹ nói, như không nghe Đoá nói. – Chị ấy đứng tới đầu gối trong nước, nhìn vô nhà mình.

Rồi mẹ đưa hai tay lên ôm mắt, rên khẽ. Đoá đỡ mẹ ngồi xuống bậc thềm. Mẹ năm mươi tám tuổi, đã ba lần kêu đau nhức mắt kiểu này trong tháng, lần nào cũng vào lúc trời chạng vạng, lần nào cũng kèm buồn nôn, và lần nào cũng nói thấy người đàn bà ở mép đầm.

Đoá là bác sĩ nội trú năm hai chuyên ngành nhãn khoa ở Sài Gòn. Cô xin nghỉ phép một tuần về quê vì cuộc điện thoại của bà cô Sứ tuần trước. Bà cô không nói chuyện đau mắt. Bà nói: "Mẹ mày tới lượt rồi. Mày về đi."

Nhà họ Hứa ở sát mép đầm, ba gian, mái ngói âm dương, trước sân có giàn bông giấy đỏ và một cái lu nước mưa. Từ năm sáu tuổi Đoá đã nghe chuyện của dòng họ này. Đàn bà sinh ra trong nhà họ Hứa, cứ ngoài sáu mươi là mù. Bà cố mù. Bà cô Sứ, chị của ông ngoại, mù năm sáu mươi mốt. Một bà cô khác ở Tuy Hòa mù năm sáu mươi hai. Trước khi mù, người nào cũng thấy một người đàn bà tóc ướt đứng ở mép đầm vào lúc chạng vạng, mỗi lần một gần hơn. Đến khi chị ta đứng tới bậc thềm, thì mắt người đó tắt.

Hồi nhỏ, Đoá sợ chuyện đó tới mức không dám ra sân lúc mặt trời lặn. Lớn lên, cô học y, và cái nỗi sợ ấy biến thành một câu hỏi. Năm thứ tư, ngồi trong giảng đường nghe bài glôcôm góc đóng, cô đã dừng bút giữa chừng.

Glôcôm góc đóng có tính gia đình. Người châu Á, phụ nữ, trên năm mươi tuổi, mắt viễn thị, tiền phòng nông. Cơn cấp hay khởi phát lúc ánh sáng yếu, khi đồng tử giãn ra làm bít góc thoát thủy dịch. Nhãn áp tăng vọt. Người bệnh đau nhức mắt, đau đầu, buồn nôn, nhìn đèn thấy quầng sáng như cầu vồng, nhìn mọi thứ nhoè như qua làn nước. Không chữa thì từng cơn từng cơn phá hỏng dây thần kinh thị giác, cho tới khi mù hẳn.

Chạng vạng. Ánh sáng yếu. Nhìn mọi thứ như qua làn nước.

Tối hôm đó, Đoá mở cái hộp nhựa mang theo từ Sài Gòn, lấy ra cái máy đo nhãn áp cầm tay mượn của khoa, và cái đèn soi. Cô đo mắt mẹ dưới bóng đèn tuýp. Nhãn áp mắt phải ba mươi tám, mắt trái ba mươi mốt. Bình thường dưới hai mươi mốt. Cô soi tiền phòng: nông choèn, góc gần như khép kín.

– Mẹ ơi. – Cô nói, giọng run lên vì một thứ gì gần như là nhẹ nhõm. – Không phải lời nguyền đâu mẹ. Mắt mẹ bị bệnh. Bệnh có tên, có thuốc, có cách chữa. Mai con đưa mẹ lên Tuy Hòa, bắn tia laser mở một cái lỗ nhỏ trên mống mắt cho thủy dịch thoát, là mẹ không mù.

Mẹ cô nhìn cô. Đôi mắt đỏ quạch, ngấn nước.

– Còn chị đứng ngoài đầm?

– Là cái quầng sáng, mẹ ạ. Mắt mẹ đang mờ, mẹ nhìn cái chòi canh, nhìn bóng mấy cây cọc, mẹ thấy thành người.

Mẹ cô gật đầu, nhưng cứ đưa mắt ra phía cửa.

Đoá đi ra hiên, đứng ở bậc thềm, nhìn ra đầm cho mẹ yên tâm. Trời đã tối hẳn, mặt nước đen, chỉ có mấy ngọn đèn câu mực lấp lánh ngoài xa phía cửa đầm. Gió bấc thổi lạnh, mang mùi muối và mùi rong. Cô đứng đó, chứng minh cho mình rằng ngoài kia không có gì.

Rồi cô nghe một tiếng tách nhỏ dưới chân.

Tách. Tách. Như nước nhỏ từ mái hiên xuống bậc gạch. Đoá ngẩng lên: mái ngói khô, trời không mưa từ mười ngày nay. Cô cúi xuống, soi đèn điện thoại. Trên bậc thềm thứ nhất, ngay sát mũi dép cô, có một vũng nước nhỏ bằng bàn tay, đang loang ra, mặn mùi đầm. Đoá lùi lại một bước. Tiếng tách ngừng.

Cô đứng thêm một lúc, rồi đi vào nhà, khép cửa, và tự bảo mình rằng sương xuống.

Bà cô Sứ ngồi ở góc nhà, trên cái giường tre, nãy giờ im lặng. Bà tám mươi hai tuổi, mù đã hai mươi mốt năm. Tay bà cầm một chiếc lược sừng cũ, đen bóng, gãy mất ba cái răng, chậm rãi chải mái tóc bạc mỏng dính. Chiếc lược ấy, Đoá biết, được truyền qua các đời đàn bà mù nhà này. Bà cố để lại cho bà cô Sứ. Không ai biết nó từ đâu ra.

– Mày chữa mắt cho mẹ mày được. – Bà cô nói, không quay đầu lại. – Nhưng mày phải biết, mù là cái phúc chị ta để lại cho đàn bà nhà này đó con.

Đoá quay sang bà.

– Bà nói vậy là sao?

Bà cô Sứ chải thêm một nhát nữa, rồi đặt chiếc lược lên đùi.

– Mù rồi thì khỏi phải thấy chị ta nữa.

— Hết chương 1 —