Hai mươi hũ mứt mẫu

Chương 1: Hai mươi hũ mứt mẫu

Nồi mứt dâu sôi lăn tăn, bọt hồng nổi lên mép nồi gang, và Quỳnh Giao biết chín giờ đúng chị Kim Liên sẽ gõ cửa.

Cô đứng trong gian bếp nhỏ phía sau tiệm, ở con dốc trên đường Phan Đình Phùng, tay cầm cái vá gỗ, nhìn những quả dâu đang nhũn dần trong nước đường. Sương sáng tháng Mười còn bám trên cửa kính. Ngoài phòng trước, bà nội ngồi ở cái ghế mây quen thuộc, quấn khăn len, đang dán nhãn lên từng hũ mứt.

Cái nhãn ấy là một tờ giấy tròn màu kem, in lại từ bức vẽ bà làm năm 1998: một quả dâu đỏ, ba chiếc lá xanh, và dòng chữ nắn nót "Dâu Bà Lạc". Bà vẽ bằng hộp bút sáp mười hai màu của Giao hồi cô lên năm. Chiếc lá thứ ba, bà vẽ ngược, gân lá quay ra ngoài thay vì quay vào cuống. Giao hỏi sao lá kỳ vậy bà. Bà cười, bảo lá dâu nhà mình nó mọc vậy đó.

Hai mươi bốn năm, cái lá ngược ấy chưa ai sửa.

Kiếp trước, Giao đã sửa nó. Tháng Mười năm 2022, khi chị Kim Liên, chủ một chuỗi cửa hàng đặc sản ở Sài Gòn, lên tận nơi đặt vấn đề phân phối, cô thuê một bạn thiết kế làm lại logo cho chuyên nghiệp. Lá thứ ba được lật lại cho đúng. Cô gửi chị Liên tệp logo mới, công thức sên mứt, quy trình đóng hũ, "để bên chị in bao bì và làm hồ sơ công bố sản phẩm".

Ba ngày sau, công ty của chị Liên nộp đơn đăng ký nhãn hiệu "Dâu Bà Lạc" tại Cục Sở hữu trí tuệ, dùng đúng tệp logo cô gửi.

Năm 2024, đơn được cấp văn bằng. Tháng Tư năm 2025, Giao nhận được một văn bản yêu cầu chấm dứt sử dụng nhãn hiệu. Cô đi hỏi luật sư. Luật sư nói Việt Nam bảo hộ nhãn hiệu theo nguyên tắc ai nộp đơn trước thì được ưu tiên. Cô bán mứt hai mươi bốn năm dưới cái tên ấy, nhưng chưa từng nộp một tờ đơn nào.

Cô gỡ nhãn khỏi bốn trăm hũ mứt trong kho. Bà nội ngồi nhìn, không nói gì. Bà mất tháng Mười năm ấy, trong bệnh viện, tay vẫn còn dính keo dán nhãn.

Đêm qua, Giao ba mươi hai tuổi ngồi trong tiệm vắng, sên nồi mứt cuối cùng trước khi trả mặt bằng. Cô ngồi tựa vào tủ lạnh, nghe tiếng mứt sôi, rồi thiếp đi.

Sáng nay cô mở mắt ra, nồi mứt vẫn sôi. Nhưng là nồi khác, bếp khác, và bà nội đang ngồi ở ngoài kia dán nhãn.

Chín giờ đúng, chị Kim Liên gõ cửa.

Chị bốn mươi lăm tuổi, áo khoác dạ màu lạc đà, khăn quàng lụa, nói giọng Sài Gòn ngọt và chậm. Đi cùng chị là một cậu trợ lý trẻ, cầm máy tính bảng. Chị nếm mứt bằng một cái muỗng nhựa, nhắm mắt lại, gật gù.

– Ngon. Ngon thiệt. Chua vừa, không gắt. Em sên bằng đường gì?

– Đường phèn với một chút mật ong rừng, chị.

Kiếp trước, câu trả lời của cô dài hơn nhiều. Cô kể hết, cả tỉ lệ, cả nhiệt độ, cả mẹo cho vỏ chanh dây vào phút cuối. Cô hãnh diện vì có người đi từ Sài Gòn lên để nghe.

Lần này cô chỉ nói tới đó.

Chị Liên cầm một hũ mứt lên, xoay xoay, nhìn cái nhãn.

– Cái logo này dễ thương mà hơi quê. Em có tệp gốc không, bên chị cho thiết kế làm lại, in bao bì đồng bộ hệ thống.

– Dạ em chưa có tệp, chị. Bà em vẽ tay.

– Vậy em chụp gửi chị cũng được. Rồi em gửi chị công thức, quy trình, để bên chị làm hồ sơ công bố chất lượng. Đầu tháng sau mình ký hợp đồng phân phối, em giao hai nghìn hũ một tháng.

Giao đặt cái vá gỗ xuống.

– Chị ơi, hồ sơ công bố sản phẩm thì em tự làm, đứng tên em, chị khỏi lo. Còn hợp đồng, em muốn có một điều khoản: bên phân phối không được đăng ký bất kỳ nhãn hiệu nào có chữ "Bà Lạc".

Chị Liên nhìn cô. Cậu trợ lý ngừng gõ máy tính bảng.

– Em nói vậy là em không tin chị.

– Dạ không phải. Em làm ăn nhỏ, em sợ.

Chị Liên cười, đứng dậy, kéo lại khăn quàng.

– Em suy nghĩ đi. Chị ở Đà Lạt tới thứ Hai.

Chị đi rồi, bà nội gọi vọng vào:

– Giao ơi, cô Sài Gòn mua không con?

– Chưa bà.

– Ừ, thôi. Mứt mình bán ở chợ cũng hết mà.

Giao tắt bếp. Cô biết chị Liên không cần cô gửi tệp. Kiếp trước chị cần, vì có sẵn thì tiện. Lần này chị sẽ tự làm, từ một hũ mứt mua ở chợ Đà Lạt.

Cô còn tới thứ Hai. Cô múc nồi mứt ra hũ, từng muỗng một, đậy nắp khi còn nóng như bà dạy, rồi xếp hũ lên kệ cho nguội. Hai mươi hũ. Cô đếm hai lần, rồi ra phòng trước, ngồi xuống cạnh bà, cầm một xấp nhãn, dán phụ.

— Hết chương 1 —