Đoan và Nhật

Chương 3: Đoan và Nhật

Đoan làm theo đúng những gì chị được người ta chỉ.

Chị nhờ cô giáo chủ nhiệm của Nhật giới thiệu một trợ giúp viên pháp lý ở trung tâm trợ giúp pháp lý của tỉnh, vì chị là người có chồng mất, thu nhập thấp, đủ điều kiện được hỗ trợ. Người tiếp chị là một anh trẻ, đeo kính, ngồi nghe chị kể hết, nghe đoạn ghi âm ba lần, đọc dòng sao kê, rồi nói từng câu rất chậm.

– Chị ạ, vay tiền không nhất thiết phải có giấy. Hợp đồng vay có thể bằng lời nói, miễn là chứng minh được. Đoạn ghi âm này có lời đề nghị mượn, có số tiền, có hạn trả. Sao kê có ngày chuyển, số tiền khớp, người nhận khớp. Tin nhắn trả lời của anh nhà xác nhận đã chuyển. Anh nhà mất rồi thì quyền đòi khoản nợ này thuộc về những người thừa kế của anh, là chị, cháu, và mẹ anh nếu bà còn.

– Má anh Định mất trước ảnh.

– Vậy là chị và cháu. – Anh gật đầu. – Mình làm thủ tục cho rõ ràng: trích lục khai tử, giấy tờ chứng minh quan hệ. Rồi mình gửi cho anh Cường một văn bản đề nghị trả nợ, có hạn. Anh ấy không trả thì chị nộp đơn khởi kiện ở Toà án nhân dân khu vực. Mà chị phải giữ chiếc điện thoại này thật cẩn thận. Không xoá gì, không cài gì thêm. Toà có thể yêu cầu giám định.

Về nhà, Nhật làm theo lời anh trợ giúp viên. Nó không cắm chiếc điện thoại vào máy tính, không cài thêm ứng dụng nào. Nó chỉ dùng điện thoại của má quay lại màn hình máy ba, quay chậm từ tên người gửi, ngày giờ, tới lúc đoạn ghi âm phát hết bốn mươi tám giây. Rồi nó tắt máy ba, bọc trong một cái khăn tay, cất vào hộp bánh, để lên nóc tủ thờ, chỗ không ai với tới.

Văn bản đề nghị trả nợ được gửi đi bằng đường bưu điện có báo phát. Cường nhận, ký. Rồi im lặng.

Trong hai tháng chờ, chuyện lan khắp chợ Thu Xà. Có người nói con Đoan góa chồng rồi tham, đòi tiền của bạn chồng. Có người nói thằng Cường ăn ở không ra gì, bạn chết không thương. Mỗi sáng Đoan vẫn ngồi ở sạp cá, cân từng ký cá cơm, cá nục, thối tiền lẻ cho khách. Ai hỏi chị chỉ nói: chuyện đó toà xử, em không nói trước được. Bà bán rau ngồi cạnh sạp, người đã ngồi cạnh chị mười hai năm, có hôm đặt lên đùi chị một bó rau muống không lấy tiền, bảo ăn cho mát, đừng để người ta thấy mình gầy.

Hai tháng sau, Đoan nộp đơn khởi kiện. Ngày toà mời hai bên lên hoà giải, chị mặc chiếc áo bà ba màu xanh nước biển Định mua cho chị dịp hai mươi năm ngày cưới. Nhật xin nghỉ học buổi sáng, đi cùng má, ôm cái túi vải đựng chiếc điện thoại cũ của ba trong lòng như ôm một cái hộp kính.

Cường đến cùng vợ. Anh ta đã chuẩn bị. Anh ta mang theo một tờ giấy viết tay, có chữ ký của hai người làm chứng trong xóm, xác nhận rằng năm ấy Định và Cường có bàn chuyện hùn mua ghe. Anh ta kể lại chuyện chiếc ghe chìm ở cửa Sa Kỳ, giọng xúc động, nói Đoan là vợ bạn anh, anh không muốn làm khó, nhưng không thể nhận một khoản nợ không có.

Thẩm phán, một phụ nữ ngoài năm mươi, nghe hết. Rồi bà hỏi:

– Chiếc ghe bị chìm, anh mua năm nào?

– Dạ, hai năm trước. Mua chung với Định.

– Anh có giấy chứng nhận đăng ký tàu cá không?

Cường ngập ngừng, rồi rút từ trong cặp ra một bản photo. Thẩm phán đọc, đẩy kính lên.

– Giấy chứng nhận đăng ký đứng tên một mình anh, cấp từ tháng Hai hai năm trước. Khoản chuyển tiền của anh Định là tháng Năm cùng năm. Tức là ba tháng sau khi anh đã đăng ký ghe đứng tên mình anh.

Bà ra hiệu cho thư ký. Đoạn ghi âm được phát lên trong phòng hoà giải, qua cái loa nhỏ của chiếc điện thoại màn hình nứt. Tiếng gió biển. Rồi giọng Cường, khàn, gấp: tao kẹt quá. Không trả là nó siết ghe. Mày cho tao mượn tám chục, Tết này tao trả. Mày đừng nói con Đoan. Tao thề với mày.

Vợ Cường quay sang nhìn chồng. Chị ta không biết chuyện này. Đoan nhìn thấy điều đó trong mắt chị ta, và chị thấy thương người đàn bà ấy hơn là giận.

Cường cúi đầu. Rất lâu. Rồi anh ta nói, giọng không còn cái êm ru của chiếc xe đỏ đô:

– Tui nhận. Là tui mượn.

Biên bản hoà giải thành ghi Cường trả tám mươi triệu, chia làm bốn đợt trong một năm, đợt đầu ba mươi triệu trả ngay trong tháng. Tờ giấy có hai người làm chứng hùn ghe, Cường tự rút lại. Một trong hai người làm chứng ấy, ông Tư Lành bán dầu ở bến, sau này gặp Đoan ngoài chợ còn đi tới xin lỗi, nói Cường nhờ ký, ông tưởng là giấy thật, ông không đọc kỹ.

Đợt đầu, Cường không có đủ ba mươi triệu. Anh ta bán chiếc xe máy đỏ đô, mua lại một chiếc xe số cũ của người trong xóm, đem tiền qua nhà Đoan trả đúng hạn, có ông trưởng thôn ngồi làm chứng, không trễ một ngày.

Một buổi sáng đầu năm học, Nhật đạp chiếc xe đạp cũ ra đường lớn, nghe tiếng xe máy phía sau, ngoái lại thì thấy chú Cường chạy một chiếc xe số cũ, sơn tróc, mũ bảo hiểm sứt quai. Chú chạy chậm lại ngang nó, nhìn nó một cái, rồi nói, không to không nhỏ:

– Mày giống ba mày quá.

Nhật không trả lời. Nó gật đầu chào, rồi đạp tiếp.

Tuần sau, ở nhà xe trường, thằng Bình đứng chờ nó. Không nói câu nào. Nó chỉ cúi xuống dắt giùm chiếc xe đạp của Nhật ra khỏi hàng xe đang kẹt cứng, dựng ngay ngắn ở lối đi, rồi quay lưng bỏ đi. Nhật đứng nhìn theo, tay cầm cái mũ, không biết nên gọi lại hay không. Cuối cùng nó không gọi.

Chiếc điện thoại cũ của ba giờ nằm trong ngăn kéo bàn học của nó, pin sạc đầy mỗi tuần một lần. Nó không đổi mật khẩu. Thỉnh thoảng, tối học bài xong, nó mở ra, kéo tới những tấm ảnh trời biển ba chụp lúc rạng sáng, mặt nước màu bạc, mũi ghe nhô ra khỏi khung hình. Nó xem từng tấm một, không bỏ tấm nào.

— Hết —