Lời của Cảnh: ba con la thồ

Chương 2: Lời của Cảnh: ba con la thồ

Tôi biết từ đầu. Tôi không giấu được ai cái đó, nhất là con bé Dao, nên tôi nói luôn cho xong.

Ba năm trước, Hướng Mậu lên Vân Mộc Lĩnh. Gã không đi hái thuốc. Gã đi mua. Gã trả cho người bản trên núi giá cao hơn tôi một phần ba, trả bằng muối, bằng vải, bằng cả rượu, mua đứt từ lúc cây thuốc còn chưa đào. Một năm sau, người trên núi không bán cho ai khác ngoài người của gã. Tôi đi núi ba mươi năm, đến lúc ấy mới biết thế nào là đi tay không về.

Tôi phải mua lại của lái buôn dưới chân núi. Lái buôn thì lấy hàng ở đâu, tôi không hỏi. Tôi biết. Hoài sơn trắng quá, câu kỷ đỏ quá, tôi biết hết. Nhưng thằng con trai tôi nợ sòng bạc ở bến Cát Lâm ba mươi quan, người ta dọa chặt tay nó. Tôi mà không có hàng giao cho các hiệu, cả nhà tôi chết đói.

Rồi một tối, Hướng Mậu cho người tới nhà tôi. Không phải người đến dọa. Là người đến đưa tiền. Gã bảo gã trả nợ cho con tôi, ba mươi quan, chỉ xin một việc: chuyến hàng nào xuống Hối Xuân Đường cũng đi qua kho của gã trước. Gã nói là để đối chiếu giá. Tôi biết gã đổi hàng.

Tôi nhận. Lần đầu tôi dắt la vào kho của gã ở bến Cát Lâm, tôi ngửi thấy mùi diêm sinh từ ngoài cổng. Trong kho có sáu người ngồi thái sắn thành lát mỏng, xếp lên nong tre, đặt trên những chậu than có rắc diêm sinh, phủ chiếu kín lại. Góc kho có một cái chum to, nước đỏ quạch, mấy người đàn bà lấy rổ thả câu kỷ khô xuống, nhúng một lúc rồi vớt ra phơi. Không ai giấu tôi. Người của gã còn mời tôi bát nước chè. Tôi uống, rồi tôi xếp hàng của gã lên lưng la.

Tôi nghĩ ông Hối mắt mờ rồi, không thấy gì, mà thuốc độn thì cũng không chết ai, chỉ là không công hiệu. Tôi nghĩ thế được ba tháng.

Rồi con bé Dao ốm dậy.

Tôi thấy nó lần đầu sau trận ốm là hôm giao hàng tháng Tám. Nó đứng ở quầy, bốc một nắm đẳng sâm của tôi lên, bẻ một củ ra, nhìn cái lõi rồi nhìn tôi. Không nói gì. Chỉ nhìn. Cái nhìn ấy không phải của đứa con gái mười chín tuổi. Cái nhìn ấy giống như của mấy ông quan Ty Huệ dân đi khám kho thuốc phát chẩn.

Hôm ấy về tôi kể với người của Hướng Mậu rằng con bé hình như biết. Tôi kể để xin dừng. Người ấy cười, bảo: biết thì càng hay.

Tôi không hiểu câu ấy, cho tới sáng nay, khi người của Tế Sinh Đường cầm lát sắn xông diêm sinh ra chợ phủ mà rao. Gã không cần ông Hối mắt mờ không biết. Gã cần cả phủ Hòa Lạc biết, đúng vào lúc ông Hối vừa biết mà chưa kịp làm gì.

Tôi dắt ba con la xuống phủ, đến cửa Hối Xuân Đường lúc giờ Tỵ. Trước cửa đã có ba bốn chục người đứng xúm xít. Có người tay cầm gói thuốc mua tháng trước, đòi trả. Có người chửi. Ông Hối đứng ở bậc cửa, mặt xám như tro. Con bé Dao đứng sau lưng ông.

Tôi buộc la vào gốc cây sấu, rẽ đám đông bước vào. Ông Hối nghe tiếng chân tôi thì quay về phía tôi. Ông không nhìn thấy mặt tôi, chỉ thấy bóng. Nhưng ông biết là tôi.

– Cảnh, – ông nói. – Hàng của chú, chú nói đi.

Tôi đã định nói dối. Tôi đã nghĩ suốt dọc đường xem nên nói lái buôn lừa tôi thế nào. Nhưng lúc ấy, đứng trước cái bóng của người bạn ba mươi năm, tôi nhìn qua vai ông, thấy con bé Dao đang làm một việc lạ.

Nó bê ra trước cửa hiệu một cái bàn gỗ. Trên bàn, nó bày một hàng chén sứ trắng, chén nào cũng có nước ấm. Rồi nó lấy từ ngăn tủ ra một nhúm câu kỷ của tôi thả vào chén đầu. Nước hồng lên. Nó lấy từ trong một cái hộp sơn đỏ ra một nhúm câu kỷ khác, sẫm hơn, nhỏ hơn, thả vào chén thứ hai. Nước chỉ hơi vàng.

Cả đám đông im bặt.

– Chén đầu là câu kỷ hiệu con mua tháng trước, – con bé nói to, rõ từng chữ. – Thuốc nhuộm phẩm, không dùng được. Chén thứ hai là câu kỷ cha con cất từ năm ngoái, của chú Cảnh hái tận tay trên Vân Mộc Lĩnh. Ai muốn biết thuốc mình mua ở bất cứ hiệu nào là thật hay nhuộm, cứ mang tới đây. Hiệu con thử không lấy tiền.

Rồi nó quay sang ông Hối, nói nhỏ hơn, nhưng tôi đứng gần nên nghe được:

– Cha ơi, mình đổ hết ngăn câu kỷ, ngăn hoài sơn, ngăn đẳng sâm. Ai mua của mình ba tháng nay thì đổi lại, không lấy tiền.

Ông Hối đứng im một lúc lâu. Rồi ông gật đầu.

Tôi không nói dối nữa. Tôi kể hết, ngay ở bậc cửa ấy, trước mặt ba bốn chục người.

— Hết chương 2 —