Lời của Dao: nước ngả hồng

Chương 1: Lời của Dao: nước ngả hồng

Nhúm câu kỷ tử rơi xuống lòng chén sứ trắng, chìm, rồi từ từ nhả ra một sợi màu hồng như khói thuốc lá.

Tôi nhìn cái sợi hồng ấy loang dần ra, chiếm hết nửa chén nước ấm, và tôi biết mình không nhầm. Câu kỷ thật ngâm nước ấm thì nước chỉ hơi ngả vàng, màu của nắng chiều. Câu kỷ nhuộm phẩm thì nước đỏ lên như vừa nhúng một miếng vải điều. Ở trung tâm kiểm nghiệm dược liệu trước kia, việc này tôi làm mỗi ngày hai mươi lần, bằng ống nghiệm, có ghi số mẫu. Ở đây tôi làm bằng cái chén sứ trắng có vết sứt hình móng ngựa trên miệng, cái chén cha tôi dùng để thử thuốc ba mươi năm nay.

Cha của Hạnh Dao, đúng hơn. Tôi vẫn phải nhắc mình như thế.

Bốn tháng trước tôi là Đoan, ba mươi tư tuổi, dược sĩ ở một phòng kiểm nghiệm. Việc của tôi là phân biệt thuốc thật với thuốc giả, củ thật với củ độn, hạt thật với hạt nhuộm. Một tối đi làm về, mưa, tôi trượt chân ở bậc thềm. Mở mắt ra, tôi nằm trên chiếc giường gỗ trong một gian buồng thơm mùi quế và trần bì, nghe tiếng một ông già gọi khàn khàn ngoài cửa: Dao ơi, con dậy chưa, ra cân thuốc cho cha.

Đinh Hạnh Dao mười chín tuổi, con gái duy nhất của ông lang Đinh Như Hối, chủ hiệu thuốc Hối Xuân Đường ở phủ Hòa Lạc. Mẹ mất sớm. Cha bốn năm nay mắt kéo màng, nhìn người chỉ thấy cái bóng, nhìn thuốc chỉ thấy cái màu. Ông bốc thuốc bằng mũi, bằng lưỡi, bằng đầu ngón tay, và bằng lòng tin vào một người: chú Cảnh.

Chú Cảnh tên đầy đủ là Bùi Văn Cảnh, người đi núi. Mỗi tháng hai lần, chú dắt ba con la thồ dược liệu từ vùng núi Vân Mộc Lĩnh xuống, giao cho Hối Xuân Đường trước, thừa mới bán cho hiệu khác. Ba mươi năm trước, chú cõng cha tôi qua một con suối lũ khi hai người còn trẻ, cùng đi hái thuốc. Cha tôi kể chuyện ấy mỗi lần uống rượu, và mỗi lần kể lại thêm một chút nước lũ.

Mấy tháng đầu tôi không dám nói gì. Tôi học cách đọc tên các ngăn tủ thuốc bằng chữ Hán, học cách gói thuốc vào giấy bản sao cho bốn góc gấp vuông, học cách nghe cha bắt mạch mà không hỏi những câu ngớ ngẩn. Tôi cũng học được của ông những thứ mà phòng kiểm nghiệm không dạy. Ông nhắm mắt, nhai một lát gừng khô là nói được gừng phơi nắng hay sấy than. Ông bóp một nắm hạt sen là biết sen hồ hay sen ruộng. Có lần ông ngửi một gói quế rồi bảo người bán quế rằng gói này để gần bao muối cả tháng, người kia đỏ mặt nhận thật. Mười năm cầm kính lúp, tôi chưa bao giờ ngửi ra được muối.

Nhưng mắt tôi thì không học lại được. Mắt tôi vẫn là mắt của một người mười năm nhìn dược liệu dưới kính lúp.

Và tôi thấy những thứ không nên thấy.

Hoài sơn trong ngăn thứ tư trắng quá. Hoài sơn thật thái lát thì trắng ngà, bẻ ra có bột mịn. Mấy lát này trắng như vôi, sờ vào hơi ẩm, ngửi kỹ có mùi chua chua của diêm sinh. Người ta xông diêm sinh cho trắng, cho khỏi mốc, chuyện ấy có từ lâu. Nhưng khi tôi lật một lát lên, nhìn vào mặt cắt, tôi thấy những vòng tròn đồng tâm và một sợi xơ ở giữa. Củ mài không có sợi xơ ấy. Củ sắn thì có.

Rồi câu kỷ tử. Rồi một mẻ đẳng sâm nặng tay bất thường, bẻ ra thấy lõi đen, như đã ngâm nước đường cho nặng cân.

Tất cả đều nằm trong chuyến hàng tháng trước của chú Cảnh.

Tôi bưng cái chén sứ trắng ra gian ngoài, nơi cha đang ngồi cạnh cửa sổ, mặt hướng ra ánh sáng như cây hướng dương.

– Cha, – tôi nói. – Cha nhìn chén nước này giúp con.

Ông cầm lấy, giơ lên ánh sáng, nheo mắt.

– Màu gì?

– Hồng, cha ạ. Câu kỷ ngâm có một khắc mà nước hồng như nước son.

Ông im một lúc. Rồi ông đưa chén lên mũi ngửi, nhấp một ngụm, ngậm, nhổ ra ống nhổ.

– Câu kỷ của Cảnh à?

– Vâng.

– Câu kỷ năm nay mưa nhiều, quả sẫm màu, ngâm ra đậm cũng có. – Ông đặt chén xuống. – Con đừng nói linh tinh. Chú Cảnh là người thế nào, cha biết.

Tôi bày lên bàn một lát hoài sơn, bẻ đôi, đặt vào tay ông. Ông sờ bằng ngón cái, sờ rất lâu, cái sợi xơ ở giữa. Mặt ông không đổi sắc. Nhưng tay ông run.

– Mai chú Cảnh xuống, – ông nói, giọng rất nhỏ. – Con đừng nói gì. Để cha.

Sáng hôm sau, người xuống trước không phải chú Cảnh. Là thằng Nhỡ, con trai của bà bán xôi đầu ngõ, chạy hộc tốc vào hiệu, hổn hển:

– Ông lang ơi, bên Tế Sinh Đường người ta đang rao, bảo hoài sơn Hối Xuân Đường là sắn xông diêm sinh! Có cả người cầm lát sắn ra chợ cho thiên hạ xem!

Cha tôi đứng dậy, va vào cạnh bàn, cái chén sứ trắng nghiêng đi. Tôi chụp kịp.

Tế Sinh Đường là hiệu thuốc lớn nhất phủ Hòa Lạc, chủ là Hướng Mậu, mở ba năm nay, bán rẻ hơn mọi hiệu khác một phần năm. Làm sao Hướng Mậu biết trong ngăn thứ tư của nhà tôi có gì, khi chính cha tôi cũng vừa mới biết từ hôm qua?

— Hết chương 1 —