Bốn giấc ngủ

Chương 2: Bốn giấc ngủ

Tằm nhà họ Đàn ngủ giấc thứ nhất, rồi giấc thứ hai. Cả hai nong đều ăn đều, trắng đều. Bà Đàn bắt đầu nhìn con dâu với ánh mắt nửa tin nửa ngờ.

Đến giấc ngủ thứ ba, nong hai gạch bắt đầu có những con nằm im.

Lượt nhặt chúng ra bằng một đôi đũa tre, bỏ vào một cái nồi đất, đem ra vườn đốt. Mỗi lần nhặt xong, cô ra cửa nhúng tay vào chậu nước vôi, đếm tới hai mươi, rồi mới quay sang nong một gạch. Cô không bao giờ đi thẳng từ nong này sang nong kia. Cô không cho bà Đàn đi thẳng. Bà Đàn lẩm bẩm chửi, nhưng làm theo.

Đến giấc ngủ thứ tư, nong hai gạch chết một nửa. Những con còn sống thì vàng bủng, chấm đen lấm tấm như hạt tiêu.

Nong một gạch thì vẫn trắng muốt.

Cái tin ấy chạy khắp làng Tang Điền nhanh hơn cả tin có cướp. Người ta kéo đến xem. Lượt không cho ai vào buồng. Cô kê hai cái ghế ngoài cửa sổ, ai muốn xem thì đứng ngoài nhìn vào. Người ta đứng chật sân, thì thầm, chỉ trỏ. Nong một gạch trắng như bông, ăn rào rào như mưa. Nong hai gạch nằm im như một mảnh ruộng sau trận rét.

Tối hôm ấy, em chồng Lượt, cô Đàn Thị Nhíp mười sáu tuổi, người đi làm thuê ở buồng tằm nhà bà Cả Kỳ, về nhà rất muộn. Nhíp ngồi bên bếp rất lâu, không ăn, rồi kéo tay Lượt ra sau vườn.

– Chị Lượt, em kể chị nghe cái này. Chị đừng nói với ai em kể.

Nhíp kể. Ở nhà bà Cả, cuối mỗi lứa kén, lúc ngài nở, bà Cả tự tay chọn ngài. Bà chia ngài ra làm hai giỏ. Giỏ bên trái là ngài cánh thẳng, bụng trắng, đẻ trứng trên giấy để bà nuôi lứa sau trong buồng gạch. Giỏ bên phải là ngài cánh nát, bụng thâm, chậm chạp, đẻ trứng trên giấy để bán cho làng. Bà bảo người làm, ngài nào cũng là ngài, trứng nào cũng nở.

– Em làm cho bà ấy hai năm, em cứ tưởng bà Cả tiếc mấy con ngài xấu, không nỡ bỏ, – Nhíp nói, giọng run. – Hôm nay em đứng ngoài cửa sổ nhà mình, em nhìn nong hai gạch. Em mới hiểu.

Lượt đứng im giữa vườn dâu, nghe gió thổi qua những tàu lá. Cô không ngạc nhiên lắm. Ở bệnh viện, cô từng gặp những người biết rõ cái mình làm sẽ lây cho người khác, nhưng vẫn làm, vì cái giá phải trả nằm ở người khác. Bà Cả Kỳ có lẽ không nghĩ mình hại ai. Bà chỉ nghĩ giỏ bên phải cũng là tiền.

– Em đừng kể với ai, – Lượt nói. – Em còn phải làm ở nhà bà ấy.

Nhưng bà Cả Kỳ không đợi ai kể.

Sáng hôm sau, nhà họ Đàn không mua được lá dâu.

Tằm tuổi năm ăn khủng khiếp. Một nong tằm tuổi năm ăn hết một gánh lá mỗi ngày. Bãi dâu nhà họ Đàn chỉ có hai sào, đã trụi gần hết. Xưa nay, cứ đến tuổi năm, nhà nào thiếu lá thì sang mua lá bãi nhà bà Cả, mười đồng một gánh. Sáng hôm ấy, người làm bãi dâu nhà bà Cả đứng ở bờ bãi, bảo: bà Cả dặn lá năm nay để dành, không bán.

Không bán cho nhà họ Đàn. Còn nhà khác vẫn bán.

Bà Đàn đứng ở bờ bãi, nhìn ba mẫu dâu xanh rì của nhà bà Cả, rồi quay về nhà, ngồi phịch xuống thềm.

– Hai ngày nữa không có lá thì nong một gạch của mày cũng chết, – bà nói. – Chết đói chứ không phải chết bệnh. Thế là hòa. Mày vui chưa.

Lượt không trả lời. Cô vào buồng tằm, nhúng tay vào chậu vôi, đếm tới hai mươi, ngồi xuống cạnh nong một gạch, nghe tiếng tằm ăn rào rào như mưa. Những con tằm này còn bốn ngày nữa mới chín. Bốn ngày, bốn gánh lá.

Chiều hôm ấy, có một người đàn bà đến gõ cửa nhà họ Đàn.

Là bà Thự, ở xóm Đình, nhà có bốn sào dâu. Bà gánh theo một gánh lá dâu xanh mướt, đặt xuống sân, rồi lau mồ hôi.

– Tằm nhà tôi chết hết rồi, – bà Thự nói. – Lá thì còn đầy bãi. Để nó già trên cây cũng phí. Cô Lượt cho tằm ăn đi.

Lượt nhìn gánh lá, rồi nhìn bà Thự. Bà Thự không nhìn lại cô, bà nhìn qua cửa sổ, vào nong một gạch.

– Cô cho tôi xin ba ổ trứng lứa sau, – bà Thự nói nhỏ. – Đổi lá lấy trứng. Được không?

Đến tối, sân nhà họ Đàn có sáu gánh lá, của sáu nhà. Nhà nào tằm cũng đã chết. Nhà nào cũng có bãi dâu xanh mà không có miệng tằm ăn. Và nhà nào cũng xin đổi lá lấy trứng.

— Hết chương 2 —