Hai cái tên trong cuốn gia phả

Chương 3: Hai cái tên trong cuốn gia phả

Tháng Chạp, cô Mai cho lớp tôi viết bài văn "Điều ước của em". Tôi viết rất nhanh, vì tôi biết mình ước gì từ lâu rồi.

Bài văn ấy được điểm chín, cô Mai phê chữ đỏ ở cuối: "Em viết rất thật." Rồi cô gọi tôi lên, hỏi tôi có muốn mang bài về cho bố mẹ đọc không. Tôi bảo không. Cô gật đầu, nhưng hôm họp phụ huynh cuối kỳ, cô vẫn đưa bài văn cho bố, vì hôm ấy bố là người đi họp, không phải mẹ.

Tôi không biết bố đọc lúc nào. Tôi chỉ biết tối hôm ấy bố về nhà, không vào bếp, không tắm, đi thẳng ra cái ghế nhựa ngoài sân, ngồi đến tận khi tôi đi ngủ.

Bài văn của tôi viết thế này. Tôi nhớ gần hết, vì tôi đã viết nháp ba lần:

"Điều ước của em là được làm con trai. Không phải vì em thích làm con trai. Em thích làm con gái, em thích tết tóc cho em Bí và em đá cầu giỏi nhất lớp. Nhưng nếu em là con trai thì bà nội em sẽ không buồn, và mẹ em không phải giấu chai thuốc dưới gầm giường, và bố em không phải ngồi ngoài sân một mình. Nếu không ước được thế thì em ước bà nội em biết là em với em Bí cũng thắp hương được cho ông."

Sáng hôm sau là ngày giỗ ông. Cả họ về. Ông trưởng họ, các bác, các chú, các cô, ngồi kín ba mâm ở gian giữa. Bà dậy từ bốn giờ nấu xôi, mổ gà. Mẹ gói bánh. Tôi với Bí bê bát đĩa.

Đến lúc thắp hương, ông trưởng họ đứng dậy, cầm bó nhang. Như mọi năm, ông gọi bố tôi lên khấn, vì bố là con trưởng. Bố đứng dậy. Bố cầm bó nhang ông trưởng họ đưa. Rồi bố quay xuống, nhìn tôi.

– Cái Gạo, cái Bí, lên đây với bố.

Cả ba mâm im phắc. Tôi đứng không nhúc nhích được. Mẹ đẩy nhẹ lưng tôi. Tôi dắt Bí đi lên, hai chị em đứng hai bên bố, trước bàn thờ ông. Bố chia nhang cho mỗi đứa ba nén. Tay bố hơi run, khói nhang bay vào mắt cay xè.

Bố khấn. Lần đầu tiên tôi nghe bố khấn to. Bố khấn tên ông, tên ông cố, rồi bố khấn:

– Con là Nguyễn Văn Thịnh, con trưởng. Con có hai đứa con gái, là Nguyễn Thị Thu Hà và Nguyễn Thị Thu Thảo. Từ nay hai đứa con thắp hương cho ông. Nhà con không tuyệt tự. Nhà con có hai đứa.

Ông trưởng họ ho một tiếng. Một chú ở mâm dưới nói nhỏ gì đó, có người cười. Bố không quay lại.

Chúng tôi cắm nhang vào bát hương. Bí cắm lệch, bố đỡ tay em cắm lại cho thẳng.

Lúc bố quay xuống, bà nội đang đứng ở cửa buồng, tay vẫn cầm cái khăn lau. Bà nhìn bố rất lâu. Mọi người đều nhìn bà. Tôi sợ bà sẽ khóc, hoặc sẽ mắng, hoặc sẽ bỏ vào buồng như hôm tìm thấy chai thuốc.

Bà không làm gì trong ba thứ ấy. Bà đi đến chỗ ông trưởng họ, cúi xuống, nói đủ to để cả ba mâm nghe:

– Bác cả ơi, cuốn gia phả bác giữ, bác ghi thêm cho em hai cái tên. Cháu gái em. Ghi dưới tên thằng Thịnh.

Ông trưởng họ nhìn bà, há miệng định nói, rồi thôi. Ông gật đầu.

Sau bữa giỗ, lúc mọi người về hết, bà gọi tôi ra hiên. Bà ngồi trên cái chõng tre, phe phẩy quạt mo, rồi lấy trong túi áo cánh ra tờ giấy gấp tư, tờ giấy cô bác sĩ vẽ mấy con nòng nọc. Giấy đã mềm nhũn, mép sờn.

– Bà giữ cái này từ hôm đấy. – Bà nói. – Bà không hiểu hết, nhưng bà hiểu là không phải tại ai. Bà già rồi, Gạo ạ. Bà nghe người ta nói mãi, thành tin. Bà xin lỗi mẹ mày không được, mồm bà nó cứng. Mày nói hộ bà.

Tôi gật đầu.

Chai thuốc nâu, sau này tôi mới biết, bố đã đổ vào gốc cây chuối sau vườn ngay đêm đọc bài văn của tôi. Cây chuối ấy không chết. Mùa hè năm sau nó trổ một buồng chuối to, bà chặt về, đặt lên bàn thờ ông, và lần đầu tiên tôi nghe bà khấn một câu khác. Bà khấn cho hai đứa cháu gái học giỏi, khoẻ mạnh, lớn lên đi đâu cũng nhớ đường về.

— Hết —