Chai thuốc ba ngày trên bàn thờ

Chương 1: Chai thuốc ba ngày trên bàn thờ

Bà nội đặt chai thuốc màu nâu lên bàn thờ trước khi đưa cho mẹ. Đặt ba ngày, cạnh bát hương của ông, cạnh đĩa chuối xanh. Sáng nào bà cũng thắp ba nén nhang, khấn rất lâu, và tôi đứng ngoài hiên nghe được đúng một câu bà khấn đi khấn lại: cho nhà ta có người nối dõi.

Tôi tên là Gạo. Tên thật là Nguyễn Thị Thu Hà, nhưng cả xóm gọi là Gạo vì hồi bé tôi trắng và tròn như hạt gạo nếp. Tôi mười một tuổi, học lớp Năm. Em tôi là Bí, sáu tuổi, học lớp Một. Bí cũng là con gái.

Nhà tôi ở một làng ven sông Mã, sát đê. Bố tôi làm thợ hồ, mẹ tôi làm ở xưởng may ngoài đường quốc lộ, ca sáng thì đi từ sáu giờ, ca chiều thì đi đến mười giờ đêm mới về. Bà nội ở với chúng tôi từ hồi ông mất. Bà nấu cơm, cho gà ăn, đưa Bí đi học, và mỗi tối ngồi trên cái chõng tre ngoài hiên, phe phẩy quạt mo, kể chuyện ngày xưa.

Chuyện ngày xưa của bà thường kết thúc bằng mấy chữ "nhà ta ba đời trưởng". Ông cố là con trưởng. Ông nội là con trưởng. Bố tôi là con trưởng. Đến đời tôi thì không còn con trưởng nữa, vì tôi là con gái.

Tôi không thấy chuyện đó có gì buồn. Nhưng bà thì có.

Tôi phải nói trước, bà tôi không ác. Sáng nào bà cũng tết tóc cho Bí, hai cái bím nhỏ buộc nơ đỏ, tết xong còn xoay em một vòng xem đã đều chưa. Bữa nào có cá rô kho, bà gỡ khúc giữa nhiều thịt nhất bỏ vào bát tôi, bà ăn cái đầu. Mùa rét năm ngoái tôi sốt ba ngày, bà ngồi cạnh giường đắp khăn ấm lên trán tôi suốt đêm, sáng ra mắt bà đỏ hoe.

Bà thương chúng tôi. Chỉ là bà thương chúng tôi theo kiểu người ta thương mấy cây cau trong vườn, đẹp, quý, nhưng không phải cái cột nhà.

Sáng thứ tư, bà lấy chai thuốc xuống, lau sạch bụi nhang bám trên nắp, đưa cho mẹ lúc mẹ đang dắt xe ra ngõ.

– Thầy ở bên kia sông bốc cho đấy. Ngày uống hai chén, sáng một chén, tối một chén, đủ ba tháng. Thầy bảo nhà nào uống cũng đẻ con trai. Con nhà bà Thoan xóm Đông uống rồi, giờ thằng cu bụ lắm.

Mẹ cầm chai thuốc, nhìn nó. Chai to bằng chai nước mắm, nút bằng lõi ngô, thuốc bên trong đặc như nước chè để qua đêm.

– Mẹ mua hết bao nhiêu tiền ạ?

– Hai triệu tư. Mẹ bán hai con lợn.

Mẹ không nói gì. Mẹ cất chai thuốc vào cốp xe, rồi đi làm.

Tối hôm đó, lúc bà đi ngủ, tôi thấy mẹ lấy chai thuốc ra khỏi cốp, đem vào buồng, nhét xuống gầm giường, sau cái thùng tôn đựng chăn bông. Tôi nằm trên giường với Bí, giả vờ ngủ. Mẹ ngồi trên mép giường rất lâu, tay đặt lên cái bụng phẳng của mẹ.

Hôm sau tôi hỏi cô Mai, cô chủ nhiệm, tuyệt tự nghĩa là gì. Cô Mai đang chấm bài, ngẩng lên nhìn tôi qua cái kính.

– Ai nói với em chữ đó?

– Bà em ạ.

Cô im một lúc. Rồi cô bảo, ngày xưa người ta nghĩ nhà không có con trai thì không ai thờ cúng tổ tiên, gọi là tuyệt tự. Bây giờ con gái cũng thắp hương được, cũng thờ cúng được, cũng giữ nhà được.

Tôi hỏi vậy sao bà em vẫn nói. Cô Mai bảo người lớn có những điều người ta tin lâu quá, khó bỏ, như cái cây già khó nhổ rễ. Rồi cô xoa đầu tôi, bảo em đừng nghĩ nhiều.

Tôi vẫn nghĩ. Tối đó tôi lấy cuốn từ điển của bố, tra chữ "tuyệt". Từ điển viết: hết, không còn gì nữa.

Tôi nhìn Bí đang ngủ, chân gác lên bụng tôi. Tôi nghĩ, nhà mình đâu có hết. Nhà mình còn hai đứa.

Hai tuần sau, bà phát hiện chai thuốc.

Bà dọn buồng tìm cái chăn bông vì trời trở lạnh, kéo cái thùng tôn ra, thấy chai thuốc vẫn đầy nguyên, nút lõi ngô chưa mở. Bà cầm chai thuốc đứng giữa buồng. Tôi đứng ở cửa. Bà không quát. Bà chỉ đặt chai thuốc lên bàn, rồi ra hiên ngồi, và tối hôm ấy bà không ăn cơm.

Bố về lúc bảy giờ, người đầy bụi xi măng. Bà nói với bố, giọng nhỏ, run:

– Vợ mày nó coi thường mẹ. Mẹ bán hai con lợn, nó vứt xó. Nó không muốn đẻ cho nhà này thằng con trai.

Bố nhìn mẹ. Mẹ đang xới cơm cho Bí. Mẹ đặt cái bát xuống, lau tay vào tạp dề.

– Con không coi thường mẹ. – Mẹ nói. – Thứ Bảy này con xin nghỉ, con với anh đưa mẹ lên bệnh viện tỉnh. Mang theo cả chai thuốc. Mình hỏi bác sĩ. Bác sĩ bảo uống được thì con uống.

— Hết chương 1 —