Cây vải trong bầu đất

Chương 2: Cây vải trong bầu đất

Ông Dụ không vào Sài Gòn. Ông bảo con trai thuê xe chở thẳng xuống Cái Mơn, vì Bích Phụng đã về nhà má đẻ chờ sinh, theo lệ miền Tây.

Ông xuống xe ở đầu con đường đất dẫn vào vườn, tay ôm cây vải con cao chừng nửa mét, rễ bọc trong một bầu đất phù sa sông Thái Bình gói vải bao tải. Sau lưng ông là cụ Thìa, mẹ ông, tám mươi tư tuổi, lưng còng, tóc trắng búi củ hành, chống một cây gậy tre bóng lên vì tay cầm. Cụ say máy bay, say xe, mặt xanh tái, nhưng nhất định không chịu nằm.

Má Bảy ra tận đầu ngõ đón. Hai ông bà thông gia đứng đối diện nhau dưới nắng xế, một người ôm cây vải, một người cầm cái nón lá.

– Mời anh vô nhà. – Má Bảy nói. – Cụ đi đường xa mệt, để tui dìu cụ.

Cụ Thìa nắm lấy tay má Bảy, bàn tay nhỏ xíu, khô như lá chuối khô. Cụ nhìn má Bảy một hồi lâu, rồi nói bằng giọng Hải Phòng đặc sệt, chậm rãi.

– Chị là mẹ con bé Phụng à. Chị trông khó nhọc quá. Một mình giữ cả cái vườn này à?

– Dạ. Ổng mất sáu năm rồi cụ.

– Tôi biết. – Cụ nói. – Tôi giữ một mình hơn thế.

Sáng hôm sau, ông Dụ dậy từ năm giờ, thói quen của người làm vườn. Ông đi ra vườn thì thấy má Bảy đã ở đó, đội nón lá, tay cầm con dao ghép, đang cắt mắt ghép trên một cây sầu riêng con.

Ông đứng nhìn một hồi. Má Bảy làm không ngẩng lên, nhưng biết ông đứng đó.

– Anh sui làm vải mà, anh coi tui ghép vầy được không?

Ông Dụ ngồi xổm xuống. Ông nhìn vết cắt, nhìn cách bà quấn băng ni lông, gật đầu.

– Vết cắt ngọt. Quấn chặt mà không thắt. Ngoài tôi, thợ ghép vải lâu năm cũng chỉ được thế.

– Ông nội con Phụng dạy tui. – Má Bảy nói. – Hồi tui mới về làm dâu, ổng nói con dâu nhà vườn mà không biết ghép cây là ăn cơm chực. Tui học ba năm. Cây nào trong vườn này tui ghép, tui nhớ hết.

Bà chỉ cho ông từng hàng cây. Hàng này ông cố trồng, giờ chỉ còn ba cây, gốc to hai người ôm. Hàng này ông nội ghép năm bảy lăm. Hàng này chồng bà ghép năm chín mươi tám. Hàng mới nhất, mấy cây con còn cột cọc tre, bà ghép một mình sau khi chồng mất.

– Vườn này không có con trai, thì sau này ai giữ, bà thông gia?

– Tui giữ. – Má Bảy nói. – Tui giữ được tới đâu thì giữ. Rồi tới đứa cháu mang họ Lâm. Nó không giữ thì thôi, tui không ép. Nhưng nó mang cái họ đó, thì cái vườn này còn có người để mà gọi tên.

Ông Dụ không nói gì. Ông cầm lấy con dao ghép bà đưa, cắt thử một mắt ghép. Tay ông vẫn còn ngọt. Hai người ông bà thông gia làm vườn tới khi nắng lên ngang ngọn cây, không ai nhắc chuyện họ.

Tối đó, sau bữa cơm, ông Dụ đặt cây vải con giữa sân, như đặt một lá cờ.

– Bà thông gia. – Ông nói. – Tôi vào đây không phải để cãi. Tôi mang cây vải này, giống vải tổ ở Thanh Hà, cây mẹ trăm năm tuổi. Tôi xin trồng nó trong vườn nhà bà, để đứa cháu nội tôi lớn lên biết nó có gốc ở ngoài kia. Còn chuyện họ, tôi xin bà thương cho. Họ Phạm chi bảy nhà tôi có mười một đời trong gia phả. Thằng Khuyến là trưởng. Đứa nó sắp sinh là trưởng của trưởng. Tôi không thể để nó mang họ khác được.

Má Bảy ngồi im. Bích Phụng ngồi cạnh má, tay xoa bụng bầu. Khuyến ngồi đối diện bố.

– Anh sui. – Má Bảy nói. – Tui hiểu. Tui cũng không ép. Tui hứa với chồng tui, mà anh cũng có cha có ông của anh. Chuyện này để hai đứa nhỏ quyết. Tụi nó quyết sao, tui chịu vậy.

– Bố. – Khuyến nói. – Con với Phụng đã quyết. Đứa đầu họ Lâm. Đứa sau họ Phạm. Con là con trưởng họ Phạm, con không bỏ họ. Con chỉ giữ lời hứa của nhà mình ở đám hỏi. Bố đã gật đầu, bố ạ.

– Tao gật đầu cho qua chuyện!

– Thì người ta không biết là bố gật cho qua chuyện. Người ta tin bố.

Ông Dụ đứng bật dậy. Ông đi ra ngoài hiên, đứng nhìn ra vườn sầu riêng tối đen, tiếng ếch nhái kêu inh ỏi dưới mương. Không ai đi theo.

Chỉ có cụ Thìa. Cụ chống gậy đứng dậy, chậm rãi, từng bước một, đi ra hiên. Má Bảy định dìu, cụ xua tay.

Bên trong nhà, mọi người nghe được tiếng cụ nói, vì cụ lãng tai nên nói to.

– Dụ. Mày ngồi xuống đây. Mẹ kể chuyện này một lần.

— Hết chương 2 —