Bụng đàn

Chương 1: Bụng đàn

Con hỏi vì sao cây tỳ bà treo trên vách kia có vết nứt ở mặt đàn mà ta không bao giờ sửa. Con đưa cái bào cho ta, ngồi xuống đây. Tối nay mưa, không có khách, ta kể cho con nghe.

Năm ấy ta bốn mươi hai tuổi, tiệm đàn này còn mới, nằm ở đầu phố Đàn như bây giờ. Thành Giang Châu khi ấy giàu nhờ muối. Thuyền muối từ biển ngược sông Thương Lan lên, đậu kín bến Tây, đêm nào hai bờ sông cũng sáng đèn lồng. Lầu Vọng Nguyệt là lầu ca lớn nhất bên bờ sông, và người hát hay nhất lầu Vọng Nguyệt là Liễu Mộng Thường.

Con đừng nghĩ ca kỹ là hạng người con hay nghe mấy bà hàng nước kể. Mộng Thường không tiếp rượu, không ngồi lòng ai. Nàng chỉ hát. Người ta trả mười lạng bạc cho một khúc nàng hát, và người ta phải đặt trước nửa tháng. Nàng có cái tai mà cả đời ta chỉ gặp hai lần. Ta lên dây lệch một sợi tóc, nàng nghe ra. Một khúc nhạc nàng nghe một lần, nàng đàn lại được. Một câu chuyện nàng nghe một lần, nàng nhắc lại được từng chữ.

Một tối cuối thu, nàng ôm cây tỳ bà tới tiệm, áo choàng trùm kín đầu. Đó là cây tỳ bà gỗ ngô đồng, cần đàn khảm xà cừ, của ông Lý Thế Hùng, chủ thuyền muối giàu nhất bến Tây, tặng nàng hồi tháng Bảy.

– Bác Tư, dây trầm của nó câm. – Nàng nói, đặt cây đàn lên bàn. – Hai dây trên vẫn trong, mà hai dây dưới cứ đục đục, như người bị đặc tiếng.

Ta gảy thử. Nàng nói đúng. Hai dây cao vẫn sáng, nhưng hai dây trầm thì dội ra một tiếng bịch nặng nề, như gõ vào bao gạo. Đàn tỳ bà mà câm tiếng trầm thì hoặc là mặt đàn bung keo, hoặc là trong bụng đàn có thứ gì đó.

Ta lật đàn lại, gõ khắp lưng. Chỗ gần đuôi đàn, tiếng gõ đặc lại. Ta lấy dao mỏng, nạy lớp keo ở miếng gỗ đậy lỗ âm. Bên trong bụng đàn, nhét chặt, có một cuộn giấy dầu.

Mộng Thường đứng sau lưng ta, không nói gì. Ta mở cuộn giấy ra dưới đèn.

Đó là một cuốn sổ nhỏ, chữ viết bằng mực đen, ghi ngày tháng, ghi số bạc. Ngày mồng ba tháng Năm, đưa Hầu thư lại ba trăm lạng. Ngày hai mươi tháng Sáu, đưa Hầu thư lại năm trăm lạng, việc giấy phép muối bến Tây. Ngày mười tháng Tám, đặt hai ngàn lạng ở nhà Hàn tri phủ, sân sau, gốc cây khế. Hầu thư lại sẽ dẫn người tới khám.

Con còn nhỏ, chắc không biết Hàn tri phủ. Cả thành Giang Châu năm ấy ai cũng biết. Ông ấy là quan phủ duy nhất không chịu ký giấy phép cho thuyền muối của Lý Thế Hùng chở muối lậu không đóng thuế. Tháng Tám năm ấy, người ta đào được hai ngàn lạng bạc dưới gốc khế sau nhà ông, bảo đó là bạc ông nhận hối lộ. Ông bị cách chức, giam ở ngục phủ, đợi Khâm sai về xét rồi giải lên kinh. Ai cũng tiếc, nhưng bạc đào lên từ sân nhà ông thì ai còn biết nói gì.

Hầu thư lại là Hầu Văn, thư lại thân tín của quan Tuần phủ. Chính hắn đã dẫn lính tới đào gốc khế.

– Sao ông Lý lại giấu thứ này vào cây đàn tặng con? – Ta hỏi, tay vẫn còn run.

– Vì không ai lục đàn của một ca kỹ. – Mộng Thường đáp. Giọng nàng rất bình thường, như đang nói chuyện giá dây tơ. – Nhà ông ấy có thể bị khám. Thuyền của ông ấy có thể bị khám. Lầu Vọng Nguyệt thì không. Đợi Khâm sai đi khỏi, ông ấy sẽ lấy lại.

Ta nhìn nàng, rồi nhìn cuộn giấy. Ta là thợ đàn, con ạ. Cả đời ta chỉ biết gỗ, keo, dây tơ. Cầm thứ ấy trong tay mà ta thấy như đang cầm hòn than đỏ.

– Con định làm gì? – Ta hỏi.

Mộng Thường im một lúc lâu. Rồi nàng nói:

– Ba ngày nữa Khâm sai về thành. Quan Tuần phủ mở tiệc đón ở lầu Vọng Nguyệt. Ông Lý đã đặt con hát khúc mở tiệc. Ông ấy dặn con phải ôm cây tỳ bà này, để Khâm sai thấy ông ấy quý người tài thế nào.

— Hết chương 1 —