Chập đêm, chập ngày

Chương 2: Chập đêm, chập ngày

Đêm ấy tôi nằm nghĩ tới ông nhà tôi. Có một năm, hồi tôi mới về làm dâu, ông chống đò ban đêm đưa một bà đẻ sang trạm xá bên kia sông. Đêm không trăng, sương mù, ông không nhìn thấy gì ngoài hai cái mốc chập. Ông bảo tôi ngồi đầu đò, mắt không được rời cây đa với ống khói. Hai cái ấy lệch đi một chút là ông biết. Đò sang tới nơi, bà đẻ sinh được thằng con trai, giờ nó là ông trưởng thôn. Ông nhà tôi bảo: mắt mình nhìn chập không bao giờ lừa mình. Người lừa mình thì có.

Tôi không biết gọi cho ai. Tôi không có số điện thoại của ông nào trên tỉnh. Tôi chỉ có thằng cháu ngoại, thằng Đức, học đại học dưới Hà Nội, cuối tuần về chơi. Tôi kể cho nó nghe. Nó nghe xong, ngồi im một lúc, rồi bảo bà ơi, bà nói lại cho cháu chậm chậm, cháu ghi âm.

Nó ghi âm, rồi nó chụp ảnh cây sào của tôi, đếm ngấn, đo bằng thước dây. Rồi nó lên mạng tìm số đường dây nóng của Công an tỉnh, gửi hết vào đó, kèm một bức thư nó viết, đọc cho tôi nghe trước. Thư dài hai trang, có chữ khoa học, có cả hình vẽ cái sông, cây đa, cổng chùa, ống khói lò gạch, mấy cái phao, nối với nhau bằng những đường thẳng. Tôi bảo nó viết rắc rối quá, ai đọc. Nó bảo bà cứ để cháu.

Rồi nó mở bản đồ trên điện thoại, chỉ cho tôi xem cái khúc sông nhà mình nhìn từ trên trời xuống. Nó đặt một cái chấm ở cây đa đầu đình, một cái ở cổng chùa Vân, một cái ở ống khói lò gạch. Nó kẻ một đường từ bến làng mình qua cổng chùa, kéo dài lên phía mỏ cát, rồi một đường nữa qua cây đa. Hai đường ấy tỏa ra như hai cái nan quạt.

– Bà nhìn này, – nó nói. – Ban ngày cái phao nằm trên đường này. Ban đêm nó nằm trên đường kia. Mà cái phao thì không tự bơi được. Nếu nó nằm cách bến mình một cây rưỡi như ban ngày, thì hai đường này cách nhau ba trăm mấy mét. Tức là ban đêm cái phao dịch xuống phía làng mình chừng đó.

Tôi không hiểu hết. Tôi chỉ hiểu cái phần cuối. Dịch xuống phía làng mình.

– Cháu viết cái đó vào thư à?

– Cháu viết hết, bà. Cả cái sào của ông nữa. Ngày nào chạm ngấn nào, bà đọc lại cho cháu, cháu ghi thành một cái bảng.

Tôi đọc. Hai mươi ba buổi sáng. Tôi nhớ hết, không sót buổi nào.

Bốn hôm sau, có một người tới bến tìm tôi. Một người đàn ông chừng bốn mươi, nước da ngăm, nói giọng Mường, mặc áo sơ mi thường, đi xe máy cũ. Ông ta xin đi đò sang sông, rồi lúc đò ra giữa dòng thì ông ta bảo tôi cho ông ta cầm sào thử.

– Ngấn thứ mấy rồi bác?

– Mười hai, – tôi nói.

Ông ta thả sào, đếm, gật đầu, trả sào lại cho tôi. Ông ta tên là Sính, thiếu tá Hà Văn Sính, phòng cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh. Ông ta bảo đọc thư thằng cháu tôi ba lần, lần thứ ba thì cầm điện thoại gọi xuống đây.

– Bác nói cái phao ban đêm thẳng chập cây đa. Bác chắc không bác?

– Tôi nhìn chập bốn mươi tư năm, chú ạ. Tôi mà nhìn sai chập thì đò tôi mắc cạn từ lâu rồi.

Ông Sính cười, lần đầu tiên. Rồi ông kể cho tôi nghe, như kể cho người nhà.

Cái mỏ của ông Thường được cấp phép hút trong một khoanh nhất định, có tọa độ, có bốn cái phao đánh dấu. Ba chiếc tàu hút có gắn thiết bị định vị và camera, số liệu gửi về cơ quan quản lý. Ông Sính đã xem số liệu ba tháng: ba chiếc tàu ấy không bao giờ ra khỏi khoanh phao. Camera thì quay đúng ba chiếc tàu ấy, hút đúng chỗ ấy.

– Nhưng nếu cái khoanh phao đi theo con tàu, thì con tàu không bao giờ ra khỏi khoanh phao, – ông Sính nói. – Phao là phao nổi, bác ạ. Có dây neo, có cục bê tông dưới đáy. Đêm cẩu lên, kéo xuống ba bốn trăm mét, thả xuống. Sáng ra kéo về chỗ cũ. Camera quay tàu, tàu nằm giữa bốn cái phao. Ai xem cũng thấy tàu nằm giữa bốn cái phao.

– Còn cái máy định vị?

– Cái đó thì tôi chưa biết. Tôi đoán là đêm họ không dùng ba chiếc tàu có máy. Họ dùng tàu khác.

Tôi nghĩ một lúc.

– Tàu khác thì tiếng máy khác, chú ạ.

Ông Sính nhìn tôi.

Anh đừng cười. Đêm trên sông yên lắm. Tiếng gì cũng nghe được. Mấy năm nay ba chiếc tàu hút của ông Thường chạy ngày, đêm tắt máy, tôi nghe quen tiếng máy của từng chiếc. Chiếc sơn xanh máy kêu trầm như trâu rống. Chiếc sơn đỏ hay hụt hơi, cứ năm sáu tiếng lại khục một cái. Chiếc thứ ba nhỏ hơn, tiếng the thé. Nhưng mấy tuần nay, ban đêm, từ khoảng mười hai giờ tới bốn giờ sáng, tôi nghe tiếng một cái máy khác. To hơn, đều hơn, kéo dài, không hụt hơi lần nào. Không phải ba chiếc kia.

Tôi đã nghĩ là sà lan chở cát đi qua. Bây giờ tôi không nghĩ vậy nữa.

— Hết chương 2 —