Kẹp lại xem

Chương 3: Kẹp lại xem

Ra khỏi xưởng thi, tôi không khóc. Tôi dắt xe ra cổng, đứng dưới gốc bằng lăng, và lấy cây panme của bố ra khép lại, vì lần đầu tiên trong bốn năm tôi muốn biết nó có còn nói dối không.

Nó chỉ đúng vạch không.

Tôi đứng nhìn cái vạch không ấy rất lâu. Thằng Đới đi ra, dừng cách tôi ba bước. Nó vừa thi xong, cái trục của nó đạt, suất đi thi của trường thuộc về nó. Lẽ ra nó phải đang cười.

– Tao chỉnh nó – nó nói. – Cái hôm mượn đo cái bạc trong tuần trước. Tao tưởng giúp mày. Tao định bảo mày rồi mà… tao quên. Tao xin lỗi.

Tôi nhìn nó. Tôi muốn nói nhiều thứ lắm. Rằng nó lúc nào cũng vội. Rằng nó chỉnh đồ của người khác mà không hỏi. Rằng ba cái trục luyện tập to ra tuần trước, nó đứng ngay đấy, nó phải biết. Nhưng cái miệng tôi khô khốc, và tôi chỉ nói được một câu:

– Mày về đi.

Nó đứng thêm một lúc, rồi về thật. Cái chắn bùn lỏng kêu lạch xạch suốt tới tận ngã tư.

Tối ấy tôi về nhà, đặt cây panme lên bàn ăn, giữa đĩa rau muống luộc và bát cà muối. Bố đang gỡ xương cá, ngẩng lên nhìn nó, rồi nhìn tôi.

– Trượt à?

– Hai mươi tư phẩy không một, bố ạ. Thừa một phần trăm.

Tôi kể. Kể từ con số tôi đọc được lúc còn mười một phút, kể đến cái vạch không dưới gốc bằng lăng, kể đến thằng Đới. Tôi kể nhanh, giọng tôi cao lên ở chỗ thằng Đới, và tôi chờ bố nói cái câu mà tôi muốn nghe: thằng ấy láo, đồ nghề của người ta mà dám vặn.

Bố đặt đũa xuống. Bố cầm cây panme lên, khép lại, nhìn vạch không, gật đầu như thấy một người quen.

– Thế lúc thi, trước khi đo, con có kẹp lại xem không?

Tôi không trả lời.

– Bố hỏi con, có kẹp lại xem không?

– Không ạ. Con biết nó lệch hai mà.

Bố thở dài. Không phải cái thở dài giận. Cái thở dài của người thợ nhìn thấy một vết xước mình đã đoán trước.

– Bố bảo nó nói dối, chứ có bảo nó nói dối mãi một kiểu đâu.

Rồi bố kể, giọng đều đều như kể chuyện người khác. Hồi bố mới vào phân xưởng, người thợ cả dạy bố cũng đưa cho bố một cây panme lệch, dặn y như thế. Bố trừ, trừ mãi, trừ thành quen tay. Rồi một hôm có ai đó đánh rơi cây panme ấy xuống nền xi măng, nó lệch thêm, mà bố không biết vì bố đã thôi kẹp lại xem từ lâu. Ba mươi cái trục cho một máy nghiền của nhà máy phải tiện lại, cả tổ thức hai đêm, người thợ cả không mắng một câu, chỉ hỏi đúng câu bố vừa hỏi tôi.

– Cây panme lệch là để con nhớ mà kẹp lại xem. Đồ nghề nó không đứng yên đâu con ạ. Rơi một cái nó lệch, nóng lên nó lệch, đứa khác cầm vào nó lệch. Cái đứng yên được là cái tay con. Tay con phải kẹp lại xem, lần nào cũng kẹp, kể cả lúc con chắc chắn nhất.

– Nhưng thằng Đới…

– Thằng Đới dại. Nhưng nó dại một lần. Con thì bốn năm nay chưa kẹp lại lần nào, phải không?

Tôi ngồi im. Ngoài sân, con chó nhà bên sủa một tràng vào cái xe máy đi ngang. Bố cầm đũa lên, gắp cho tôi một miếng cá đã gỡ sạch xương.

– Ăn đi. Sang năm thi lại.

Tôi không đi học hai hôm. Hôm thứ ba tôi lên xưởng. Thằng Đới đang đứng máy, thấy tôi thì tắt máy, đứng thẳng lên như học trò thấy thầy. Tôi đi thẳng tới, rút cây panme trong túi áo ra, khép lại, giơ lên trước mặt nó.

– Vạch mấy?

Nó nhìn, ngơ ngác.

– Không.

– Ừ. Từ giờ trước mỗi lần mày đo, mày kẹp lại cho tao xem. Tao kẹp lại cho mày xem. Đứa nào quên thì đứa kia gõ vào tay.

Nó nhìn tôi một lúc, rồi gật. Thầy Cự đứng ở cuối xưởng, giả vờ không nghe thấy gì.

Cuối buổi, lúc tôi quét phoi, thầy đi ngang, dừng lại, chìa cái bàn tay có ngón trỏ cụt đốt ra trước mặt tôi. Cả trường đồn đủ thứ chuyện về ngón tay ấy, nào là bị máy dập, nào là bị cưa đứt hồi đi bộ đội. Thầy chưa kể với ai.

– Năm tao ba mươi tuổi – thầy nói. – Tao chắc chắn là máy đã tắt. Tao nghe tiếng nó tắt rồi cơ mà. Tao thò tay vào gỡ phoi. Mâm cặp nó còn quay nửa vòng. Nửa vòng thôi.

Thầy rụt tay lại, đút vào túi quần.

– Cái lúc mình chắc nhất là cái lúc nguy nhất, con ạ. Thôi, quét đi.

Thầy đi. Tôi đứng cầm cái chổi, nhìn theo cái lưng gầy còm ấy, và lần đầu tiên tôi hiểu vì sao bố với thầy, hai ông già chưa gặp nhau bao giờ, lại nói với tôi cùng một câu.

Hè năm ấy thằng Đới thi chung kết tay nghề của tỉnh, được giải ba. Nó về, đặt cái giấy khen lên bàn máy T616, bảo một nửa là của tôi, vì tuần nào trước kỳ thi tôi cũng bắt nó kẹp lại xem đến phát ngán. Tôi bảo nó cầm về, treo ở gara cho bố nó vui. Nó cầm về thật, nhưng hôm sau lại đến xưởng sớm hơn mọi khi, và cái chắn bùn xe đạp của nó, lần đầu tiên sau một năm rưỡi, không kêu nữa.

Năm sau tôi thi lại. Đề vẫn là một cái trục bậc, đoạn cuối hai mươi hai, dung sai âm hai phần trăm. Còn chín phút, tôi tắt máy, rút cây panme của bố ra, và trước khi đặt nó vào trục, tôi khép hai mỏ đo lại, nhìn vạch không, như nhìn mặt một người quen.

Ở hàng ghế khán giả sau tấm kính, có một thằng mặc quần bò thủng gối đang giơ hai ngón tay khép vào nhau, ra hiệu cho tôi.

— Hết —