Cuống lá bằng hột tấm

Chương 3: Cuống lá bằng hột tấm

Buổi làm việc hai ngày sau diễn ra trong một phòng họp của công an địa phương. Có cán bộ điều tra, có ông Nghĩa và luật sư của ông, có ông Ân với thằng Tũn ngồi ở góc. Ngoài cửa sổ, tiếng loa của một xe bán cây kiểng chạy ngang, mời mua mai về chưng Tết.

Bà Chi đặt lên bàn ba túi niêm phong và một xấp ảnh in màu khổ lớn.

– Tui nói ba chuyện. Chuyện thứ nhất là cái cuống lá.

Bà đưa tấm ảnh đầu tiên, chụp qua kính lúp một đoạn cành mai. Ngay dưới cái mắt nụ là một mẩu cuống lá nhỏ, chỉ bằng hột tấm, đã khô quắt, màu nâu đen, mặt cắt phẳng lì.

– Ông Nghĩa nói ông tuốt bằng tay hôm hai mươi hai. Tuốt tay là giật, lá đứt ngay chỗ khớp cuống, để lại một cái sẹo tròn, ướt, xanh lợt, vài hôm mới se mặt. Còn đây là mẩu cuống bị cắt bằng kéo, chừa lại một chút. Mặt cắt phẳng, có vệt lưỡi kéo. Cây mai ni có hơn hai nghìn cái cuống như rứa, tui đếm thử bốn cành, cành nào cũng vậy. Không có cái sẹo tuốt tay nào hết.

– Lỡ tôi dùng kéo, tôi nói nhầm. – Ông Nghĩa nói, giọng vẫn nhẹ.

– Thì tui nói tiếp. Cuống bị cắt mà khô quắt đen như rứa, tách khỏi thân một nửa rồi, thì phải cỡ mười ngày, không phải hai ngày. Tui có làm đối chứng: cắt lá mấy cây mai trong vườn ông, rồi coi theo từng ngày. Hai ngày thì mẩu cuống còn xanh, còn tươi. Còn cái mắt nụ, ông coi tấm ảnh thứ hai. Vảy nụ đã căng, nứt lớp vỏ lụa ngoài, hở ra một chút màu vàng. Nụ mai cỡ ni là nụ đã được tuốt lá chừng mười, mười hai ngày. Ông Ân tuốt ngày mười hai. Hôm tui coi cây là ngày hai mươi bốn. Đúng mười hai ngày.

Ông Nghĩa không nói gì. Luật sư của ông lên tiếng:

– Thưa bà, đó là suy luận về thời gian. Không chứng minh cây này là cây của ông Ân. Ở làng mai, ai mà chẳng tuốt lá trước rằm.

– Đúng. – Bà Chi nói. – Nên tui nói chuyện thứ hai, là đất.

Bà mở túi niêm phong số một, đổ ra một khay men trắng. Đất màu nâu đỏ, lẫn sỏi nhỏ màu gạch non. Lẫn trong đó, lấp lánh mấy mảnh vụn màu hồng nhạt, có gờ sọc nhỏ chạy song song như nan quạt.

– Đây là đất tui đào sát rễ cây mai ở vườn ông Nghĩa, trong lòng bầu rễ cũ, lớp mà người bứng cây không gỡ ra hết được. Có sỏi ong đỏ, thứ đất của vùng gò đồi miền Trung, không có ở đồng bằng sông Cửu Long. Và có mấy mảnh ni.

Bà gắp một mảnh lên bằng nhíp, đặt dưới kính lúp.

– Đây là vỏ sò điệp, loài sò vỏ sọc nan quạt, màu hồng, ở mấy đầm nước lợ ngoài Trung. Bị giã bằng cối, cạnh mẻ không đều. Đất ở mười hai chậu mai khác trong vườn ông Nghĩa, tui lấy đối chứng, là phù sa với xơ dừa, không chậu nào có sỏi ong, không chậu nào có vỏ điệp. Đất ở nhà mấy người hàng xóm ông Ân có sỏi ong, nhưng không có vỏ điệp. Chỉ có đất trong cái chậu sành trống ở nhà ông Ân là có cả hai.

Ông Ân ngồi ở góc phòng, hai bàn tay đan vào nhau, ngón cái mân mê một cái gì đó trong lòng bàn tay. Thằng Tũn biết đó là gì: một mảnh vỏ điệp ông nội nhặt từ trong lòng cối đá đem theo, không ai bảo.

– Còn chuyện thứ ba, – bà Chi nói, – là mấy tấm ảnh của ông Nghĩa.

Lần này ông Nghĩa ngẩng lên.

– Tui tin mấy tấm ảnh đó là ảnh thật. – Bà Chi nói. – Ngày giờ thật, cây cũng thật. Chỉ là không phải cây ni.

Bà đặt hai tấm ảnh in cạnh nhau. Bên trái là ảnh năm 2020 của ông Nghĩa, phóng to. Bên phải là ảnh bà chụp cây mai hôm hai mươi bốn, cùng góc. Bà lấy bút chì khoanh một chỗ trên tấm ảnh bên trái, ở cánh tay cành thứ hai bên phải thân.

– Chỗ ni, trong ảnh năm 2020, là một cái sẹo cưa còn mới, cành bị cắt bỏ, mặt cưa trắng, chưa liền da. Ông coi bên phải: đúng chỗ đó, cây mai bây giờ có một cành to cỡ cổ tay, vỏ xù xì, có rêu, phải ba bốn chục năm tuổi. Một cành đã cưa đi rồi thì không mọc lại thành cành ba chục năm trong sáu năm được. Cây mai không biết đi lùi.

Phòng họp im lặng. Tiếng loa của chiếc xe bán cây ngoài đường đã đi xa, chỉ còn lại vài tiếng vọng.

Ông Nghĩa ngồi yên một hồi lâu. Rồi ông nói, không nhìn ai:

– Cây trong ảnh là cây của tôi thật. Tôi bán nó ba năm trước cho một khách ngoài Bắc. Tôi giữ ảnh.

Cán bộ điều tra không cần ông nói thêm. Những gì còn lại thuộc về việc của họ: tra lại xe tải chở cây vào Nam trong mấy đêm sau mười ba tháng Chạp, gọi người lái xe, gọi người dẫn mối, tìm ra cái nhóm thạo nghề đã bứng Ông Ngọa trong một tiếng đồng hồ. Tới rằm tháng Giêng thì cả nhóm đã có tên trong hồ sơ. Ông Nghĩa thì không phải người đi bứng. Ông chỉ là người có sẵn những tấm ảnh thật để khoác lên những cây mai không phải của mình.

Cây mai về lại làng An Nhơn ngày hai mươi bảy tháng Chạp, trên một chiếc xe tải nhỏ, rễ bọc bao bố ướt. Cả làng ra đón như đón người đi xa về.

Chiều hai mươi tám, ông Ân ngồi dưới hiên, giã vỏ điệp trong cái cối đá. Tiếng chày đá chạm vào vỏ sò nghe lách cách, khô và giòn. Thằng Tũn ngồi bên cạnh trộn đất.

– Nội ơi, – nó hỏi, – mười hai ngày rồi, có kịp nở Tết không nội?

Ông Ân ngừng chày, nhìn sang góc sân. Ông Ngọa nằm nghiêng trong cái chậu sành cũ, đầu rùa ngóc lên, trên những cành trơ trụi lấm tấm hơn hai nghìn mẩu cuống lá khô bằng hột tấm, và bên cạnh mỗi mẩu cuống, một cái nụ đã nứt vỏ lụa, hở ra một chút vàng.

– Kịp. – Ông nói. – Kéo của bà nội bây cắt nhẹ tay mà.

Sáng mùng Một, thằng Tũn dậy trước ông. Nó mở cửa ra sân và đứng im ở bậc thềm, không gọi ông nữa.

— Hết —