Đêm cháy rừng: ba lần nhúng nước

Chương 3: Đêm cháy rừng: ba lần nhúng nước

Mười giờ đêm. Trăng hạ huyền lên muộn, rừng tràm tối như hũ nút, chỉ có tiếng ếch nhái và tiếng gió chướng rít qua ngọn tràm. Ông Sáu Ráng chống sào cho chiếc xuồng nhỏ trôi vào con mương dẫn tới kèo số mười bảy. Con Út Nhỏ ngồi đầu xuồng, ôm cái thau nhôm, mắt mở thao láo.

– Ông ơi, sao phải đi ăn ong ban đêm?

– Ban ngày ong nó dữ. Ban đêm nó ngủ, nó hiền. Mình un khói nhẹ nhẹ, cắt lấy cái phần mật, chừa cái phần con. Nó không giận mình.

Con bé tám tuổi, mẹ nó mất năm nó ba tuổi, cha nó lên Sài Gòn làm công nhân, gửi nó cho ông. Ông dẫn nó đi ăn ong từ năm nó năm tuổi, như cha ông đã dẫn ông.

Tới kèo, ông cột xuồng vào gốc tràm, lấy trong túi ra cây đuốc xơ dừa bó dây lác, châm lửa. Lửa bén vào xơ dừa, không bùng lên mà âm ỉ, nhả khói trắng đục. Ông giơ cây đuốc lên, quơ nhẹ dưới tổ ong. Đàn ong rì rầm, dạt sang một bên, để lộ ra những khoanh sáp vàng óng đầy mật.

Ông cắt ba khoanh. Mật chảy xuống thau thành dòng, sóng sánh dưới ánh đèn pin đội đầu. Con Út Nhỏ đưa ngón tay quẹt một chút cho vào miệng, nhăn mặt vì ngọt quá, rồi cười.

Xong việc, ông hạ cây đuốc xuống. Ông quỳ ở mép mương, nhúng đầu đuốc xuống nước. Xèo. Nhấc lên. Nhúng xuống lần nữa. Xèo. Nhấc lên. Nhúng xuống lần thứ ba, giữ lâu hơn, tới khi không còn một sợi khói nào. Rồi ông lật ngược cây đuốc, cắm đầu cháy xuống lớp bùn mép mương, ấn mạnh cho ngập tới nửa thân.

– Sao ông nhúng ba lần? – con Út Nhỏ hỏi. – Một lần là tắt rồi mà.

Ông ngồi xổm, chùi tay vào ống quần.

– Năm hai ngàn lẻ hai, rừng này cháy lớn, cháy cả tháng trời. Ông với mấy người trong xóm đi chữa cháy, ngủ ngoài rừng ba chục đêm. Ông thấy người ta chết. Ông thấy rừng chết. Từ hồi đó, ông tắt lửa ba lần. Nhúng nước một lần cho lửa tắt. Nhúng lần hai cho than tắt. Nhúng lần ba cho mình yên bụng. Rồi cắm ngược xuống bùn, để có ai đi qua, thấy đầu đuốc nằm dưới, là biết lửa này chết rồi.

Con bé gật gù, chưa hiểu hết.

Hai ông cháu chống xuồng ra lại con kênh lớn. Gần mười giờ rưỡi, ông nghe tiếng máy xuồng từ phía bờ kênh Ranh ở đằng đông vọng lại, xa xa, rồi tắt. Ông ngẩng lên nhìn. Không thấy đèn. Ông nghĩ chắc ai đi giăng lưới đêm.

Mười một giờ, khi hai ông cháu đã về tới nhà, ông ngồi ngoài hiên uống chén nước trà thì con chó vàng bỗng sủa dữ dội, chạy ra bờ kênh, quay mặt về phía đông. Ông ngẩng lên. Phía chân trời đằng đông, trên ngọn tràm, có một vệt sáng đỏ mờ mờ. Rồi một vệt nữa. Rồi một vệt nữa. Gió chướng thổi tạt mùi khói vào tận hiên nhà.

Ông đứng bật dậy, đánh rơi cái chén.

Ông biết mùi ấy. Hai mươi bốn năm rồi, ông vẫn biết.

Ông xỏ dép, vớ cây phát, gọi hàng xóm, chạy ra trạm kiểm lâm báo cháy. Ông là người thứ hai gọi báo cháy đêm ấy. Người thứ nhất là Lâm Hữu Định, gọi trước ông bảy phút, giọng hốt hoảng, nói ông vừa thấy có người đốt đuốc trong rừng phía tây.

Ông Sáu Ráng chữa cháy tới sáng, cùng hơn hai trăm người, kiểm lâm, bộ đội, dân quân, bà con các ấp. Ông chặt cây làm đường băng cản lửa, ông vác vòi nước, ông dẫn đường cho đội chữa cháy đi tắt qua những con mương mà chỉ người gác kèo mới biết. Gần sáng, lửa bị chặn lại ở con kênh phía tây. Ông ngồi bệt xuống bờ kênh, mặt đen nhẻm muội khói, hai tay phồng rộp.

Mười giờ sáng, hai cán bộ công an tới mời ông về trụ sở công an xã làm việc.

Ông đi theo họ, không cãi câu nào. Tới nơi, gặp một nữ kiểm lâm trạc bốn mươi, tóc cột gọn, mắt đỏ vì thức trắng, ông chỉ hỏi chị đúng một câu. Câu hỏi ấy ông đã nghĩ suốt dọc đường đi.

Rồi ông ngồi chờ.

Ba ngày sau, ông về. Con Út Nhỏ ôm chân ông ở bến, khóc, hỏi ông có bị đánh không. Ông bảo không, người ta tử tế lắm, cho ông ăn cơm, cho ông ngủ võng. Rồi ông dẫn nó ra rừng, tới chỗ kèo số mười bảy, nơi cây sào tràm khắc ba vạch chéo đã cháy sém một nửa. Ông tháo cây sào xuống, chọn một cây tràm khác ở mép rừng chưa cháy, gác một cây kèo mới.

Phải tới mùa mưa ong mới về. Có khi lâu hơn. Ông không biết.

Trước khi về, ông lấy trong túi ra cây đuốc mới, bó dây lác, chưa đốt bao giờ. Ông đưa cho con Út Nhỏ cầm, bảo nó tập cho quen tay. Con bé cầm cây đuốc, quỳ xuống mép mương, nhúng đầu đuốc khô xuống nước một lần, hai lần, ba lần. Rồi nó lật ngược cây đuốc, cắm đầu xuống bùn, ấn mạnh, ngẩng lên nhìn ông.

Ông gật đầu.

— Hết —