Sáng thứ Sáu: cây đuốc thứ hai

Chương 1: Sáng thứ Sáu: cây đuốc thứ hai

– Ông nhìn kỹ đi ông Định. Cây đuốc ông nộp cho công an, ông lượm ở đâu?

Lâm Hữu Định ngồi ở đầu bàn, áo sơ mi trắng cài tới cổ, hai tay đặt trên mặt bàn gỗ. Ông ta năm mươi hai tuổi, chủ một cơ sở thu mua gỗ tràm lớn nhất vùng, người nói chuyện chậm rãi, có học. Trước mặt ông ta là hai cây đuốc đặt trên hai tờ giấy báo. Cả hai đều bằng xơ dừa bó chặt, cháy dở một đầu, đen thui.

– Tôi khai rồi, chị Tuyến, – ông ta nói. – Sáng hôm sau, tôi đi coi đám cháy, thấy nó nằm ở bờ kênh Ranh, gần chỗ lửa bắt đầu. Tôi lượm, đem nộp. Tôi là người làm chứng, không phải người bị nghi.

Căn phòng làm việc của trụ sở công an xã chật, quạt trần quay chậm, cửa sổ nhìn ra con kênh xáng nước đen như nước trà đặc. Ngồi cạnh Tuyến là một điều tra viên công an tỉnh, trẻ, đeo kính, cúi đầu ghi biên bản, chưa nói một lời nào từ đầu buổi. Trên bàn của anh có một tập hồ sơ dày, bìa ghi tên một người làm thuê cho cơ sở của Định, người lái chiếc xuồng máy mà đêm hôm ấy có người nghe tiếng chạy dọc kênh Ranh rồi tắt.

Đặng Kim Tuyến ba mươi chín tuổi, mười sáu năm làm kiểm lâm ở rừng tràm này, đã đi qua bốn mùa khô cháy rừng. Chị không trả lời ngay. Chị cầm cây đuốc thứ nhất lên, cây Định nộp, lật lại, chỉ vào sợi dây buộc quanh bó xơ dừa.

– Dây ni lông. Dây cột bao phân.

Rồi chị cầm cây đuốc thứ hai lên.

– Cây này tổ tuần tra tìm thấy ở chỗ kèo ong của ông Sáu Ráng, cách bờ kênh Ranh hai cây số về phía tây. Nó cắm ngược đầu xuống bùn, ngập tới nửa thân, đầu cháy chúi xuống dưới. Dây buộc là dây lác. Ông Sáu Ráng gác kèo ong bốn chục năm, chưa bao giờ buộc đuốc bằng dây ni lông, vì khói ni lông làm ong điên, mật có mùi khét. Cả vùng này dân ăn ong ai cũng biết.

– Thì ông già có hai cây đuốc. Một cây dây lác, một cây dây ni lông.

– Có thể, – Tuyến nói. – Nhưng ông Sáu Ráng tắt đuốc kiểu gì thì cả xóm đều biết. Nhúng xuống kênh ba lần, rồi cắm ngược đầu xuống bùn. Cây đuốc ông nộp thì tắt kiểu khác. Nó tự cháy hết xơ, tự tàn, nằm ngang trên cỏ khô. Một ông già sợ lửa tới mức cắm ngược đuốc xuống bùn, lại để một cây đuốc khác nằm tự tàn trên cỏ khô giữa mùa gió chướng?

Định không trả lời. Ông ta nhìn hai cây đuốc trên bàn.

– Còn một chuyện nữa, – Tuyến nói. – Ông gọi báo cháy lúc mười giờ năm mươi ba. Ông nói ông thấy người đốt đuốc trong rừng phía tây, rồi thấy lửa. Tổng đài ghi âm rõ từng chữ. Lúc mười giờ năm mươi ba, phía tây chưa có lửa. Lửa tới kèo ong của ông Sáu Ráng gần một giờ sáng. Cả hai trăm người chữa cháy đêm đó đều thấy. Ông đứng ở đâu mà thấy được lửa ở một chỗ chưa có lửa?

Lần đầu tiên, Định rút hai tay khỏi mặt bàn, đặt xuống đùi.

– Tôi nói nhầm hướng. Đêm tối, hoảng quá.

– Ông không nhầm hướng, – Tuyến nói. – Ông nói đúng chỗ ông Sáu Ráng ngồi. Ông biết đêm đó ông ấy ở đâu. Vợ ông đặt ông ấy năm lít mật ong rừng, giao sáng thứ Bảy. Ai gác kèo cũng biết muốn có mật sáng thứ Bảy thì tối thứ Năm phải đi ăn ong. Ông chọn đúng tối thứ Năm.

Tuyến đặt lên bàn thêm một tấm bản đồ in màu, những vệt đen loang lổ trên nền xanh, ba cái chấm đỏ.

– Lửa không bắt đầu ở một chỗ, ông Định. Lửa bắt đầu ở ba chỗ, cách nhau bốn năm trăm mét, cả ba đều dọc bờ kênh Ranh, phía bên kia là phần đất ông nhận khoán. Ba chỗ bắt lửa trong khoảng hai mươi phút. Một ông già bảy mươi mốt tuổi dắt theo đứa cháu gái tám tuổi, không có xuồng máy, ở cách đó hai cây số, đi bộ trên bờ kênh lầy, không thể nào đốt được ba chỗ trong hai mươi phút.

Định vẫn im lặng. Rồi ông ta nói một câu mà Tuyến về sau còn nhắc lại nhiều lần với đồng nghiệp:

– Rừng tràm cháy rồi thì cũng mọc lại, chị.

– Đúng, – Tuyến nói. – Mười lăm năm mọc lại. Còn gỗ tràm cháy thì phải tận thu ngay, trong mùa khô này, không thì mục. Đơn vị tận thu được chọn là đơn vị gần nhất, có sẵn xuồng, sẵn máy, sẵn bãi chứa. Cả vùng chỉ có một đơn vị như vậy.

Ông Sáu Ráng được thả về lúc mười giờ sáng hôm ấy. Ông không nói gì với ai. Ông đi bộ ra bến, đứa cháu gái chạy ra ôm chân ông. Hai ông cháu ngồi trên mũi chiếc xuồng ba lá của người hàng xóm, đi về phía rừng.

Tới giờ Tuyến vẫn nhớ câu đầu tiên ông hỏi chị, ba ngày trước, khi ông bị mời về trụ sở công an xã, chân còn dính bùn: "Cô tìm được cây đuốc của tui chưa? Nó nằm đầu trên hay đầu dưới?"

Lúc ấy chị chưa hiểu.

— Hết chương 1 —