Ba ngày trước: những thân tràm cháy một bên

Chương 2: Ba ngày trước: những thân tràm cháy một bên

Khói vẫn còn bốc lên từ lớp than bùn khi Tuyến lội vào khu rừng cháy. Đất than bùn U Minh cháy lâu, cháy ngầm, lửa trên mặt tắt rồi mà dưới chân vẫn âm ỉ, có chỗ đặt tay xuống đất còn nóng như mặt chảo. Mười hai héc ta rừng tràm mười năm tuổi giờ là một bãi cột đen trơ trụi, lá cháy rụng hết, mùi khói khét đặc quánh trong cổ họng.

Ông Sáu Ráng đã bị tạm giữ từ chiều hôm trước, sau khi Định khai thấy ông đốt đuốc trong rừng lúc mười giờ đêm, và nộp cây đuốc cột dây ni lông. Hàng xóm cũng xác nhận ông đi ăn ong đêm đó, có dắt theo con Út Nhỏ, đứa cháu gái mồ côi mẹ. Đêm ấy là đêm cháy. Ông đốt đuốc. Rừng cháy. Mọi thứ ghép lại vừa khít, như hai mảnh của một cái chén bể.

Tuyến không tin những thứ ghép vừa khít quá. Chị đã thấy ba vụ cháy rừng mà người ta vội đổ cho người đi ăn ong, rồi về sau mới biết là do người khác.

Chị đi bộ suốt từ sáng tới chiều, dọc theo mép vùng cháy. Chị không nhìn đất. Chị nhìn thân cây.

Người làm kiểm lâm lâu năm học được cách đọc thân cây cháy. Lửa đi tới đâu thì liếm vào phía thân cây hứng gió trước, phía ấy cháy đen cao hơn, sâu hơn, vỏ tràm bong ra từng mảng. Phía bên kia, phía lửa đã đi qua, cháy thấp hơn, nhạt hơn. Đứng ở một chỗ, nhìn một trăm thân tràm, thấy phía cháy cao đều quay về một hướng, thì biết lửa đã tới từ hướng nào. Đi ngược lại hướng ấy, mỗi lúc mỗi gần, tới khi gặp một chỗ mà những vệt cháy trên thân cây tỏa ra mọi phía như nan quạt, đó là chỗ lửa bắt đầu.

Tới bốn giờ chiều, Tuyến đã tìm thấy ba cái nan quạt như thế. Cả ba đều nằm sát bờ kênh Ranh, con kênh đào thẳng tắp chạy giữa rừng phòng hộ và phần đất nhận khoán của nhà Định. Cả ba đều nằm ở phía đông. Đêm cháy, gió chướng thổi từ hướng đông bắc, mạnh, khô. Lửa từ ba chỗ ấy chạy theo gió về phía tây, gặp nhau, nhập thành một bức tường, đốt sạch mọi thứ trên đường đi.

Chỗ kèo ong của ông Sáu Ráng nằm ở mép phía tây vùng cháy. Lửa đã tới đó sau cùng.

Chị đứng ở bờ kênh Ranh, nhìn sang bên kia kênh. Phần đất của Định là rừng tràm trồng, tràm bảy tám năm tuổi, chưa tới kỳ khai thác. Không có một vệt cháy nào. Con kênh đã chặn lửa lại như một bức tường nước. Nếu ai đó muốn đốt rừng phòng hộ mà không để lửa bén qua đất mình, thì không có chỗ nào tốt hơn bờ kênh này.

Chị gọi về trạm, xin thêm người, xin cán bộ công an tỉnh xuống cùng. Rồi chị đi tìm kèo ong của ông Sáu Ráng.

Đường tới kèo phải đi xuồng qua mấy con mương nhỏ, lục bình kín mặt nước. Chị nhờ người hàng xóm của ông Sáu Ráng chở, một người đàn ông trung niên tên Tư Hoành, cũng gác kèo, cũng đi chữa cháy trắng đêm qua. Ông chống xuồng, vừa chống vừa nói, giọng khàn khói.

– Ông Sáu mà đốt rừng thì tui đi tu. Ổng tắt đuốc kỹ như người ta tắt bếp nhà thờ. Hồi tui mới tập ăn ong, ổng thấy tui cắm đuốc xuôi xuống đất, ổng cho một bạt tai. Tới giờ còn nhớ.

– Đêm qua ông Sáu đi ăn ong cho ai, anh biết không?

– Cho vợ ông Định chớ ai. Bả đặt năm lít, nói để biếu khách trên thành phố. Ổng than mùa này ong ít, mà người ta đặt thì phải đi.

Tuyến im lặng. Chị ghi lại cái tên ấy, lần thứ hai trong ngày.

Kèo ong là một cây sào tràm gác chéo giữa hai thân cây, đầu cao đầu thấp, cao chừng ngang đầu người. Ong mật về làm tổ dưới cây sào ấy, tổ treo lủng lẳng như cái quạt mo. Người gác kèo phải biết chọn chỗ, chọn hướng nắng, chọn độ nghiêng, chọn cây sào. Ông Sáu Ráng có ba chục kèo trong khu rừng này, mỗi kèo một dấu khắc riêng ở đầu sào, ba vạch chéo, dấu của dòng họ ông từ thời ông nội.

Cây kèo mà ông đi ăn đêm hôm ấy đã cháy sém một nửa, tổ ong đã rụng, đám ong chạy đâu hết. Dưới gốc cây, sát mép con mương nhỏ, có một cây đuốc xơ dừa cắm ngược đầu xuống bùn, ngập tới nửa thân. Phần thân nhô lên khỏi mặt bùn bị lửa rừng liếm qua, cháy sém lớp xơ ngoài. Phần đầu đuốc, cái đầu đã từng cháy để un khói ong, nằm sâu dưới bùn, ướt sũng, đen đặc, lạnh ngắt.

Chị rút nó lên. Dây buộc là dây lác, loại cỏ lác dân ở đây phơi khô bện thành dây.

Chị chụp ảnh, ghi lại chỗ tìm thấy, bọc nó vào bao ni lông. Rồi chị đứng đó một lúc lâu, nhìn cái lỗ trên bùn nơi cây đuốc vừa cắm, lẩm nhẩm câu ông già hỏi chị hôm qua: nó nằm đầu trên hay đầu dưới.

Đầu dưới. Cây đuốc của ông đã tắt từ trước khi lửa rừng tới. Ông đã tắt nó kỹ tới mức lửa rừng đi qua cũng không đốt lại được.

— Hết chương 2 —