Ngày giao bánh

Chương 3: Ngày giao bánh

Ông Hòa không nhắc tới chuyện hai cái hộp. Ông cũng không nhắc tới chị Thoảng. Từ hôm đó tới ngày giao bánh, ông chỉ làm việc, và cả nhà làm việc theo ông, không ai dám hỏi.

Ba trăm cái bánh, mỗi mẻ năm chục, sáu mẻ, nướng trong hai ngày. Nhum đứng lò. Chú Sáu Kê nhồi bột, nặn bánh. Anh Lợi bổ củi, chụm lửa. Bà Hòa sên nhân, đảo chảo đồng bằng đôi tay đã bảy mươi tuổi. Còn ông Hòa thì làm một việc mà chưa ai trong nhà thấy ông làm bao giờ: ông kê cái ghế đẩu ra hiên, ngồi xuống, cầm cái quạt nan cháy một lỗ mà quạt từng khay bánh.

Ông quạt không giỏi. Tay ông run, nhịp quạt lúc nhanh lúc chậm, có lúc ông quạt mạnh quá làm tro lò bay vào khay. Nhum muốn đỡ lấy, nhưng ông không đưa. Mẻ nào ra lò ông cũng quạt, quạt tới khi úp mu bàn tay lên đáy bánh không còn ấm mới gật đầu cho xếp.

Đến mẻ thứ năm thì xảy chuyện.

Đêm mười một, lúc mẻ thứ năm đang trong lò, trời đổ mưa. Mưa tháng Tám ở Hội Lưu không to, nhưng dai, gió từ sông thổi hơi nước vào tận hiên. Khay bánh mẻ bốn đang nằm chờ quạt, mặt bánh vừa nguội đã hút ẩm, se lại rồi mềm ra. Nhum đưa tay sờ, thấy vỏ bánh nhớp nháp.

Đây là thứ cái đầu của cô không tính tới. Ở Chợ Lớn, phòng đóng gói có quạt điện, có máy hút ẩm, có túi chống ẩm bỏ vào hộp. Ở đây, chỉ có không khí, và không khí đêm nay ướt như khăn vừa giặt. Quạt bằng gió ẩm thì bánh nguội nhanh hơn, nhưng cũng ngấm ẩm nhanh hơn. Ba trăm cái bánh, nếu xếp hộp trong đêm mưa này, chỉ cần mười cái hỏng là cả mâm cỗ nhà phủ lại có mốc.

Cô đứng giữa hiên, nghe mưa rơi trên mái lá, đầu óc rỗng không. Mười hai năm nghề. Cô biết cách làm bánh không mốc trong phòng máy lạnh. Cô không biết cách làm nó trong một đêm mưa ở trấn Hội Lưu.

Ông Hòa đặt cái quạt xuống. Ông đứng dậy, chậm chạp, đi vào bếp. Lát sau ông trở ra, hai tay bưng một cái nia lớn úp lên một cái thúng đầy tro bếp còn ấm. Ông đặt khay bánh lên trên cái nia, cách tro một lớp lá chuối khô, rồi lấy một tấm phên tre che kín ba mặt phía sông.

– Bà nội thằng Lợi ngày xưa vẫn làm thế. – Ông nói. – Đêm mưa sấy bánh khảo trên tro. Tro ấm hút ẩm, không đủ nóng để chín lại bánh.

Nhum ngồi xổm xuống, áp tay lên khay. Hơi ấm từ tro bốc lên đều, khô, dịu. Mặt bánh se lại dần. Cô không biết tới cách này. Không cuốn sách nào, không ông chủ lò nào ở Chợ Lớn dạy cô cách này.

Anh Lợi chụm củi cho mẻ thứ sáu, ngồi xổm trước miệng lò, ánh lửa hắt lên mặt. Anh nói với Nhum mà không quay lại, giọng nhỏ như sợ ông nghe thấy.

– Năm ngoái tôi đứng xếp hộp với cha. Bánh còn ấm tay, tôi biết. Năm nào vợ tôi cũng bắt chờ, tôi biết. Tôi không nói gì. – Anh đẩy một thanh củi nhãn vào sâu hơn. – Cha bảo nó bỏ lò, tôi cũng không nói gì. Cả năm nay tôi chèo đò ngang qua bến bên kia, chưa lần nào ghé.

Nhum không trả lời. Có những câu người ta nói ra không phải để được trả lời.

Họ làm đến gà gáy. Nia tro, tấm phên, cái quạt. Đến khi mẻ thứ sáu ra lò và nguội hẳn, ba trăm cái bánh xếp trong ba mươi hộp gỗ, mỗi hộp mười cái, lót giấy bản, đậy nắp, buộc lạt đỏ. Ông Hòa mở từng hộp, sờ từng cái, rồi mới cho buộc.

Sáng mười hai, người nhà phủ xuống nhận bánh. Hai ngày sau, đêm rằm, trấn Hội Lưu nghe tin cỗ Trung thu nhà phủ có bánh Hòa Ký, bà quan bẻ ra mời khách, bánh còn thơm như vừa ra lò. Không một chấm mốc.

Sáng mười sáu, Nhum dậy sớm, ra lò thì không thấy cái quạt nan trên cột.

Cô đi ra bến. Sương sông còn dày. Ở đầu bến, ông Hòa đang ngồi trên mũi một chiếc đò nhỏ, áo the đã cũ, khăn xếp đội ngay ngắn. Anh Lợi ngồi ở đuôi, tay cầm mái chèo. Trên đầu gối ông Hòa, đặt ngay ngắn như một lễ vật, là cái quạt nan cán tre, nan màu mật ong, một góc cháy thủng một lỗ tròn bằng đồng xu.

– Cha đi đâu sớm thế ạ? – Nhum hỏi.

Ông Hòa nhìn ra bên kia sông, nơi có một xóm nhỏ ẩn trong lũy tre, khói bếp đang lên.

– Đi đón người về quạt bánh. – Ông nói. – Năm sau phủ còn đặt, mày đứng lò, nó ngồi quạt. Tao già rồi, tay run, quạt không đều.

Anh Lợi đẩy mái chèo. Chiếc đò tách bến, trôi vào sương. Nhum đứng nhìn theo cho tới khi không thấy cái quạt đâu nữa, chỉ còn tiếng chèo khua nước đều đều, mỗi lúc một xa, như nhịp quạt của một người không vội.

— Hết —