Mười hai mét vuông

Chương 3: Mười hai mét vuông

Tôi giữ im lặng được bốn ngày.

Bốn ngày ấy, tôi đi học lại, chiều về đổ than cho mẹ, tối ngồi học bài dưới ngọn đèn sáu mươi oát. Tôi nghe tiếng bố ho sau vách và đếm. Đêm thứ nhất bốn mươi mốt lần. Đêm thứ hai năm mươi ba. Đêm thứ tư, lúc gần sáng, có một tràng ho dài, rồi tiếng bố lần ra hiên, tiếng nước xối vào cái rãnh. Sáng ra tôi thấy cái rãnh được cọ sạch bằng tro bếp.

Tôi biết mình đang đứng ở chỗ mà lần trước, ba mươi sáu năm trước, chính bố đã đứng. Giữa một lời hứa và một cái giường bệnh. Lần ấy bố chọn lời hứa với chính mình. Lần này đến lượt tôi.

Tối thứ Năm, bố đi họp tổ ở nhà máy. Thằng Cún sang nhà hàng xóm xem nhờ ti vi. Mẹ ngồi khâu lại cái áo bông cho nó, cái kim cứ dừng lại ở mỗi lần bên kia đường vọng sang tiếng ho của ai đó.

– Mẹ. – Tôi gọi. – Con có chuyện phải nói. Bố bảo con đừng nói. Nhưng con nói.

Tôi kể. Tôi kể từ cái ca men riêng, cái bát riêng, đến tờ giấy giới thiệu của cô Liên, đến hai tháng mà bố xin. Tôi không kể về ba mươi sáu năm. Chuyện ấy không ai tin, mà cũng không cần.

Mẹ nghe hết, không khóc. Mẹ chỉ cắm cái kim vào cuộn chỉ, rất chậm, như sợ làm đau cuộn chỉ.

– Mẹ biết bố mày ho. – Mẹ nói. – Mẹ không biết là thế.

Bố về lúc gần mười giờ. Mẹ ngồi chờ ở bậc cửa, cái phích đặt bên cạnh. Bố nhìn mẹ, nhìn sang tôi, và hiểu.

Đó là trận cãi nhau duy nhất giữa bố mẹ mà tôi nghe được trọn vẹn. Không to tiếng, vì cả dãy nhà chỉ cách nhau một lớp ván. Hai người thì thào, nhưng mỗi câu đều như ném đá.

– Anh định để tôi làm góa phụ trong một cái phòng có ban công à?

– Tôi định để mẹ con cô có chỗ ở tử tế khi tôi không còn.

– Ai bảo anh là anh không còn? Bác sĩ bảo thế à? Hay anh tự bảo?

– Cô không hiểu đâu. Đi viện tám tháng, về mất sức, lương chẳng còn được bao nhiêu. Phòng không được, lương không có, cô định nuôi hai đứa bằng gì?

– Bằng hai tay tôi. Như mọi người đàn bà khác ở cái dãy này.

Rồi bố quay sang tôi. Tôi nhớ mắt bố lúc ấy. Không giận. Tệ hơn giận. Như người bị chính đứa con mình đẩy ngã.

– Mày hứa với bố rồi cơ mà.

– Con chưa hứa. – Tôi nói. – Bố nhớ lại xem. Con chưa hứa.

Đêm đó bố xách cái phích ra khỏi nhà. Bố ngủ ở phòng trực của phân xưởng. Ba đêm liền.

Sáng thứ Hai tuần sau, mẹ mặc cái áo len đẹp nhất, cái áo màu mận chín bà ngoại đan cho từ hồi mẹ về làm dâu, và đến gặp chủ tịch công đoàn nhà máy. Tôi đi theo, đứng ngoài hành lang. Tôi nghe mẹ nói qua khe cửa, giọng mẹ không run.

– Nhà tôi xin rút tên khỏi danh sách phân phòng năm nay. Chồng tôi phải đi chữa bệnh. Bác xem nhà nào xếp sau thì cho nhà ấy.

Ông chủ tịch công đoàn im lặng một lúc. Rồi ông hỏi bệnh gì. Mẹ bảo lao. Ông lại im lặng, lâu hơn.

– Anh Hoạt biết chị lên đây không?

– Không ạ.

– Thế thì chị về đi. Tôi chưa nghe gì cả. Chị về nói với anh ấy đi viện ngay, ngày mai cũng được. Còn danh sách thì để tôi xem. Tôi không hứa được gì đâu, chị hiểu cho.

Mẹ cảm ơn, bước ra. Ra đến chỗ cầu thang thì mẹ mới vịn vào lan can, đứng thở một lúc. Tôi đỡ mẹ. Mẹ gạt tay tôi ra, rồi lại nắm lấy.

Bố vào viện Lao ở Hoàng Hoa Thám ngày mười chín tháng Mười hai. Hai tháng đầu tiêm mỗi ngày một mũi, bố bảo mông như cái tổ ong. Mẹ đạp xe từ Thượng Đình lên đó mỗi chiều Chủ nhật, hơn chục cây số, mang theo một cặp lồng cháo và cái phích. Tôi đi cùng. Ở hành lang khoa nội, những người đàn ông gầy như que củi ngồi phơi nắng, đeo khẩu trang vải tự khâu. Bố ngồi giữa họ, không nhìn tôi.

Bố không nói chuyện với tôi suốt tháng Một. Tôi mang cháo, bố ăn. Tôi hỏi, bố gật hoặc lắc. Đến lúc về, bố vẫy tay với mẹ, không vẫy tôi.

Cuối tháng Một, công đoàn họp bình xét. Nhà tôi không có tên. Phòng thứ sáu về nhà bác Toản tổ nguội, nhà có hai đứa sinh đôi mới đẻ. Mẹ kể cho bố nghe chuyện ấy trên chiếc ghế đá ở sân viện. Bố nghe xong, nhìn xuống tay mình một lúc lâu.

– Ừ. Nhà ấy chật hơn nhà mình. – Bố nói.

Đó là câu đầu tiên bố nói về chuyện ấy, và cũng là câu cuối cùng.

Tết năm ấy bố ăn Tết trong viện. Mùng hai, mẹ cho tôi lên một mình. Tôi mang theo bánh chưng mẹ gói nhỏ bằng nắm tay, đủ cho bố ăn một mình, và cái phích. Tôi đặt cái phích lên cái bàn đầu giường bố.

– Bố ơi, con xin lỗi. – Tôi nói. Câu ấy tôi đã muốn nói từ ba mươi sáu năm trước, chỉ là lúc ấy không còn ai để nghe.

Bố không trả lời. Bố bóc cái bánh chưng, cắn một miếng, nhai rất lâu. Rồi bố cầm cái phích lên, rót nước sôi vào cái ca men trắng có quai sứt, thổi, uống một ngụm. Rồi bố rót thêm, và chìa cái ca về phía tôi.

Tôi nhìn cái ca. Bố cũng nhìn nó.

– Bác sĩ bảo hai tháng tiêm xong là đỡ lây rồi. – Bố nói. – Uống đi. Nước sôi đấy, không chết được đâu.

Tôi uống. Nước nóng đến bỏng lưỡi. Tôi không dám nói gì, sợ giọng mình vỡ ra.

Bố ra viện vào tháng Tám năm 1989, sau tám tháng uống thuốc. Người ta chuyển bố sang tổ kiểm tra chất lượng, không phải đứng máy nữa, lương thấp hơn một bậc. Nhà tôi vẫn ở mười hai mét vuông sau tấm vách ván ép. Mùa mưa vẫn dột ở góc giường thằng Cún, bố trèo lên mái chèn lại mấy viên ngói, ho vài tiếng rồi chửi đổng cái thang.

Mùa đông năm ấy, chiều nào tôi cũng đứng chờ ở cổng nhà máy. Bố dắt xe ra, cái phích treo ở ghi đông, bốc hơi mỏng qua nút bấc. Bố dừng lại, tháo cái phích, đưa cho tôi cầm. Hai bố con đi bộ về theo con đường đất dọc ruộng rau muống, xe đạp dắt bên cạnh, không ai nói gì nhiều.

Cái phích ấm qua lớp vỏ nhôm, ấm vào tận lòng bàn tay. Ba mươi sáu năm trước, tôi đã xách nó về một mình suốt mười năm. Bây giờ tôi xách nó, và bên cạnh tôi, bố đang ho, rất khẽ, rồi thôi.

— Hết —