Tiếng ho sau vách ván

Chương 1: Tiếng ho sau vách ván

Tiếng ho đánh thức tôi trước cả tiếng kẻng.

Nó đến từ bên kia tấm vách ván ép, khô và ngắn, ba tiếng một, rồi nín. Rồi lại ba tiếng. Kiểu ho của người cố nén vào trong gối để khỏi ai nghe thấy. Tôi nằm im, mắt mở trong bóng tối, và tôi biết đó là ai trước khi kịp hiểu mình đang ở đâu.

Đó là bố tôi. Bố tôi chết đã ba mươi sáu năm.

Tôi sờ tay lên mặt. Không có râu. Lòng bàn tay không có những vết chai cứng của bốn mươi năm cầm que hàn. Ngón trỏ bên phải, cái ngón bị tia lửa đốt mất một mẩu móng hồi năm 2003, nguyên vẹn. Tôi ngồi dậy, đầu đụng vào thanh gỗ của cái giường tầng. Ở tầng dưới, thằng Cún em tôi trở mình, lầm bầm cái gì đó về quả bóng.

Trên tường, chỗ ánh đèn đường lọt qua ô cửa thông gió, tờ lịch bóc còn dày. Tôi phải ghé sát mới đọc được: ngày mồng 4 tháng 12 năm 1988.

Tối qua tôi vừa làm giỗ bố lần thứ ba mươi sáu ở căn nhà thuê dưới Thanh Trì. Năm mươi tư tuổi, tôi ngồi trên chuyến xe buýt cuối về nhà, tựa đầu vào cửa kính và nghĩ, như năm nào cũng nghĩ, giá mà hồi ấy mình lớn hơn một chút. Giá mà mình hiểu tiếng ho ấy nghĩa là gì.

Giờ thì tôi mười sáu tuổi, và tôi hiểu.

Kẻng nhà máy đánh lúc năm giờ. Cả dãy nhà cấp bốn bừng lên tiếng dép, tiếng xô chậu, tiếng ai đó gọi nhau ra vòi nước chung. Mẹ tôi đã dậy từ trước, đang nhóm cái bếp than tổ ong ở hiên. Mùi khói than, mùi nước gạo, mùi sương lạnh của tháng Chạp sắp về. Tôi đã quên mất mùi này. Hóa ra không quên, chỉ là nó nằm đâu đó rất sâu, chờ đúng buổi sáng này.

Bố bước ra từ sau tấm vách, mặc cái áo bảo hộ màu cứt ngựa đã bạc vai. Bố gầy hơn trong trí nhớ của tôi. Hay là trí nhớ của tôi đã tự vẽ lại bố cho đẫy đà hơn, để đỡ thương.

– Dậy rồi à? Hôm nay thứ Hai, đi học sớm mà quét lớp. – Bố nói, giọng khàn, rồi quay đi ho một tiếng vào lòng bàn tay.

Tôi nhìn bàn tay ấy. Bố nắm lại rất nhanh, chùi vào ống quần.

Rồi bố cầm cái phích lên.

Đó là cái phích vỏ nhôm, in hoa văn hai con chim công đã tróc gần hết sơn, nút bấc đen sì. Chiều nào bố cũng mang nó vào nhà máy, tan ca thì xách ra phòng nồi hơi xin đầy nước sôi đem về. Cả dãy nhà ai cũng làm thế. Nước sôi của nhà máy là thứ duy nhất không phải xếp hàng, không phải tem phiếu. Mẹ dùng nó pha ấm chè buổi tối, tắm cho thằng Cún, chườm bụng cho tôi những hôm tôi đau bụng.

Sau khi bố mất, cái phích ở lại trong góc nhà thêm mười năm. Đến năm tôi lấy vợ thì ruột phích vỡ. Tôi giữ cái vỏ, không hiểu để làm gì.

Bây giờ nó nằm trong tay bố, còn nguyên.

Mẹ rót nước sôi từ phích vào cái chậu nhôm cho tôi rửa mặt. Bố đứng ở cửa, cầm cái ca men trắng có quai sứt của riêng bố, tự rót cho mình một ít rồi uống. Tôi để ý thấy bố không uống chung cái ca nhựa đỏ đặt trên bàn như cả nhà. Lúc ăn cơm nguội rang, bố cũng tự xúc ra cái bát riêng, ngồi ở mép giường, quay mặt ra cửa.

Hồi mười sáu tuổi lần trước, tôi không để ý những chuyện ấy. Hoặc có để ý, nhưng nghĩ bố khó tính.

– Bố. – Tôi gọi.

– Gì?

– Bố đi khám đi. Bố ho lâu rồi.

Mẹ quay lại nhìn tôi, hơi ngạc nhiên. Bố thì cười.

– Ho thuốc lào ấy mà. Mùa đông năm nào chả thế. Con trai lớn rồi lo hộ bố cơ đấy. – Bố xoa đầu tôi, rồi rụt tay về như sợ bỏng. – Đi học đi.

Lần trước, đó là câu cuối cùng về chuyện này giữa hai bố con. Tôi đi học, chiều đi đá bóng, tối học bài. Mùa xuân năm 1989 bố ho ra máu ở xưởng, người ta đưa bố đi viện thì đã muộn một nửa. Bố chữa được nửa năm, rồi bỏ dở vì lý do mà mẹ không bao giờ nói rõ với tôi. Tháng Ba năm 1990, bố mất ở cái giường sau tấm vách ván ép này, bốn mươi sáu tuổi.

Tôi có mười lăm tháng. Có thể ít hơn, nếu những gì tôi làm khiến mọi thứ chạy nhanh hơn.

Tôi không đi học. Tôi đi theo bố.

Từ dãy nhà cấp bốn đến cổng nhà máy cơ khí ở Thượng Đình chỉ chừng một cây số, đường đất, hai bên là ruộng rau muống đã lên sương. Bố đạp xe, cái phích treo ở ghi đông. Tôi đi bộ cách sau một quãng, nhìn lưng bố cong xuống mỗi lần ho. Tới cổng, bố dựng xe, rút cái thẻ ra cho bác bảo vệ xem, rồi khuất vào trong.

Tôi đứng ngoài cổng đến khi mặt trời lên đến ngọn cây bàng. Tôi đang nghĩ một việc mà thằng bé mười sáu tuổi không bao giờ nghĩ ra: nhà máy này có trạm y tế, và người ngồi ở trạm y tế ấy năm 1988 là cô Liên.

Tôi nhớ cô Liên vì cô đã đến đám tang bố. Cô đứng ở góc sân, không thắp hương, chỉ khóc. Hồi đó tôi không hiểu tại sao một cô y sĩ lại khóc một ông thợ tiện như thế.

— Hết chương 1 —