Trả ô

Chương 3: Trả ô

Tôi không mang cái ô ra phòng khách. Tôi để nó lại trong tủ, quay ra, ngồi xuống chiếu và nói một câu không có trong bài nào:

– Cháu xin cụ với bác cho cháu thêm một tuần.

Bà cụ Mão nhìn tôi rất lâu. Rồi bà gật đầu, bảo người cháu bưng tráp về. Ông Trác đứng lên sau cùng. Ra đến cửa, ông dừng lại, không quay đầu.

– Mẹ anh không có lỗi gì đâu. Lỗi là bác. Bác nhát.

Nhà trai về rồi, mẹ tôi mới lên. Mẹ dọn chén, đổ bã trà, lau mặt chiếu, như mọi lần dọn hàng. Linh bế con bé xuống nhà dưới. Tôi ngồi nhìn mẹ lau.

– Sao mẹ không nói với con?

– Nói cái gì?

– Câu con nói năm mười lăm tuổi. Con quên rồi. Con chẳng nhớ gì cả.

Mẹ tôi gấp cái khăn lau làm tư, đặt lên khay. Lúc đó tôi mới để ý: mẹ gấp khăn y như ông Trác gấp giấy ăn.

– Mày nói thì mẹ nghe. Mày có rút lại đâu.

– Mẹ, con mười lăm tuổi. Con nói linh tinh.

– Mười lăm tuổi thì cũng là người. – Mẹ tôi nói. – Bố mày mất, mày còn mỗi mẹ. Mày sợ mất nốt. Mẹ biết. Mày nói thế là phải. Mà mẹ hứa với mày rồi, mẹ không lấy thì mẹ không lấy. Rồi mày đi Hà Nội, mẹ nghĩ đợi mày ra trường. Mày ra trường đi Quảng Ninh, mẹ nghĩ đợi mày lấy vợ. Mày lấy vợ, mẹ nghĩ đợi có cháu. Có cháu rồi thì mẹ nghĩ, thôi, năm mươi mấy tuổi đầu, còn lấy chồng gì nữa, người ta cười cho.

– Thế sao giờ mẹ lại…

– Vì bà cụ ốm. – Mẹ tôi nói gọn. – Tháng Tám bà cụ nằm viện Kiến An một tuần, ông ấy không có ai thay, mẹ sang trông hai đêm. Đêm thứ hai bà cụ tỉnh dậy, nắm tay mẹ, bảo: tôi chết thì nó ở một mình, cô có định để nó ở một mình không. Mẹ không trả lời được.

Mẹ nói xong thì cầm khay đi xuống bếp. Đến đầu cầu thang mẹ dừng lại, nói vọng lên, giọng bình thường như hỏi mai mua cua đồng hay cua bể:

– Mày không ưng thì thôi. Mẹ sống thế này cũng quen rồi.

Tôi ngồi một mình trong phòng khách rất lâu. Tôi nghĩ đến mười chín năm. Mười chín năm, một người đàn ông ngồi cái bàn trong góc, sáng nào cũng ăn một bát không hành. Mười chín năm, một người đàn bà nhận ba mươi lăm nghìn dưới đáy bát, mang vào nhét trong hộp sắt tây không tiêu. Mười chín năm, một cái ô gãy nan nằm dưới đáy tủ, cạnh di vật của bố tôi, sợi dây chun thay đi thay lại.

Còn tôi, tôi đi qua cái bàn trong góc ấy suốt bốn năm, gật đầu chào, không hỏi tên.

Tối thứ Ba, tôi lấy cái hộp sắt tây trên nóc chạn xuống. Mẹ đi chợ cua chưa về. Trong hộp có những xấp tiền lẻ cột bằng dây chun vàng, mỗi xấp một tờ giấy nhỏ kẹp ngoài ghi tháng, năm. Xấp cũ nhất ghi "tháng 10 năm 2007". Tôi không đếm. Tôi đậy nắp lại, đặt lên chỗ cũ.

Thứ Năm trời mưa từ chiều. Tôi đi làm về không rẽ vào nhà mà chạy thẳng sang Kiến An, theo cái địa chỉ tôi hỏi người cháu trai nhà trai qua điện thoại. Nhà ông Trác là một căn nhà cấp bốn trong ngõ, sân lát gạch đỏ, trước hiên có một cái giàn mướp đã tàn. Ông đang ngồi ở hiên, lấy giẻ lau từng cái lá mướp khô rụng trên cái xe đạp. Bà cụ Mão nằm trong nhà, cái đài để đầu giường mở chèo.

Tôi cởi áo mưa. Tôi rút từ trong túi áo mưa ra cái ô xanh.

– Cháu trả bác cái ô. Cháu xin lỗi, cháu trả muộn.

Ông Trác nhìn cái ô. Ông không cầm. Ông nhìn sợi dây chun vàng.

– Mẹ anh vẫn giữ à?

– Vâng. Dây chun là mẹ cháu thay. Cháu không biết bao nhiêu lần.

Ông đưa tay ra, chạm vào cái nan gãy, rồi rút tay về.

– Ô thì không cần trả. Bác định vứt từ hồi ấy rồi, cái nan nó gãy.

– Không phải cháu trả ô. – Tôi nói. Câu này tôi đã tập suốt quãng đường từ cảng sang, tập đến thuộc, mà ra miệng vẫn lạc giọng. – Cháu sang để rút lại một câu. Năm cháu mười lăm tuổi cháu nói với mẹ cháu một câu, cháu rút lại. Mẹ cháu không chịu tự bỏ thì cháu phải đến chỗ bác mà rút.

Trong nhà, cái đài vẫn hát chèo. Bà cụ Mão gọi vọng ra:

– Đứa nào đấy?

– Thằng bé cái ô, mẹ ạ.

– Nó nói gì?

Ông Trác không trả lời bà cụ. Ông nhìn tôi, rồi nhìn ra cái sân gạch đỏ đang hứng mưa. Hai tay ông đặt trên đầu gối, cái lưng hơi gù, ngồi im như ngồi chờ đèn đỏ. Mãi một lúc ông mới nói, rất khẽ:

– Bác cảm ơn anh.

Rồi ông đứng dậy, đi vào nhà, nói to cho bà cụ nghe:

– Mẹ ơi, Chủ nhật này mình sang lại.

Lễ dạm ngõ lần thứ hai chỉ mất mười lăm phút. Bà cụ Mão nói đúng một câu, tôi đáp đúng một câu: "Gia đình cháu xin nhận lễ ạ." Linh bảo tôi đọc như đọc biên bản giao ca. Mẹ tôi vẫn không lên nhà trên, nhưng lúc nhà trai về, tôi thấy mẹ đứng ở đầu cầu thang, tay cầm cái khăn gấp làm tư, khăn ướt cả một góc.

Đám cưới làm vào tháng Mười một, chỉ có hai mâm, ở ngay nhà tôi. Không rạp, không nhạc, không ai đọc diễn văn. Sáng hôm ấy Hải Phòng mưa phùn. Từ nhà tôi ra đầu ngõ, chỗ chiếc taxi đứng chờ để đưa mẹ sang Kiến An, là bốn mươi mét. Tôi đã thay cho cái ô xanh một cái nan mới, mua ở hàng sửa ô chợ Sắt, ông thợ già lắc đầu bảo ô này cũ quá, sửa làm gì, tôi bảo bác cứ sửa.

Tôi che cho mẹ đi hết bốn mươi mét ấy. Ông Trác đi phía bên kia, không cầm ô, để mưa phùn đậu trắng trên mái tóc. Đến cửa xe, mẹ tôi quay lại, đưa tay định cầm lấy cái ô.

Tôi lắc đầu. Tôi gập ô lại, đưa cho ông Trác.

– Bác cầm lấy mà về. Không phải trả.

— Hết —