Gian hàng cạnh gốc thông

Chương 1: Gian hàng cạnh gốc thông

– Chú ơi, mai mốt chẳng ai cần chìa nữa đâu.

Tôi nói câu đó, to và vui, ngày đầu tiên công ty cho tôi dựng gian hàng khuyến mãi ở góc đường gần chợ Đà Lạt. Gian hàng gồm một cái bàn gấp phủ khăn xanh lá, một cánh cửa gỗ mẫu cao bằng người gắn sẵn ba cái khoá thông minh màu đen bóng, một cái phông in khẩu hiệu đổi khoá cũ lấy khoá mới, trả góp không đồng. Bên cạnh gian hàng của tôi, dưới gốc thông già, là sạp làm chìa của ông Thự.

Sạp của ông chỉ là một cái tủ gỗ nhỏ có bánh xe, trên nóc gắn cái máy cắt chìa quay tay, và một cái bảng gỗ treo hàng trăm phôi chìa đủ cỡ, kêu lanh canh mỗi khi gió từ hồ Xuân Hương thổi lên. Ông ngồi trên cái ghế đẩu thấp, áo len cổ lọ màu nâu, mũ len sụp tới chân mày. Người ta tới nhờ ông cắt chìa xe máy, chìa cửa, chìa tủ. Có bà đem tới cái ổ khoá rỉ sét của nhà thờ họ, có đứa nhỏ đem tới cái hộp tiền tiết kiệm làm mất chìa. Ông làm chậm, tay thô, mấy ngón tay nứt nẻ đen bóng dầu máy.

Tôi hai mươi sáu tuổi, Quan Gia Thạch, từ Sài Gòn lên Đà Lạt làm nhân viên kinh doanh cho công ty Khoá An Gia được hai tháng. Công ty đào tạo tôi ba ngày: một ngày học thuộc tính năng, một ngày học kịch bản bán hàng, một ngày học cách xử lý từ chối. Câu đầu tiên trong kịch bản là: khoá vân tay An Gia không thể bị phá bằng các phương pháp cơ học thông thường. Tôi nói câu đó hai mươi lần một ngày.

Ông Thự nghe tôi nói câu mai mốt chẳng ai cần chìa, không giận. Ông đứng dậy, chậm rãi, đi lại cánh cửa mẫu của tôi. Ông nhìn cái khoá thông minh rất lâu, cái mặt kính đen, cái cảm biến vân tay hình bầu dục, cái nắp nhựa nhỏ ở phía dưới in chữ An Gia mạ bạc. Rồi ông giơ ngón tay trỏ lên, lấy cái móng tay dày và vàng như sừng, gõ vào cái nắp logo hai cái. Cạch cạch.

– Cái nắp này, bên dưới có lỗ khoá phải không con?

– Dạ không có chú – tôi nói, chắc như đinh đóng cột. – Logo thôi. Khoá này chạy vân tay, mật mã, thẻ từ, với điện thoại. Không cần chìa.

Ông Thự gật gù, không cãi. Ông về lại sạp của mình, ngồi xuống, lục trong túi áo len ra một miếng đồng nhỏ bằng hai đốt ngón tay, hình cái chìa khoá, trên đó khắc tay mười con số. Ông đưa cho tôi.

– Số của ông. Mai mốt có gì thì gọi.

Tôi cầm miếng đồng, cười, bỏ vào túi quần cho ông vui. Tôi nghĩ một ông già làm chìa dưới gốc thông thì có gì mà tôi phải gọi.

Tuần đầu, tôi ngồi gian hàng mà nhìn sang sạp ông nhiều hơn nhìn khách. Có một buổi chiều, một thằng nhỏ học cấp ba dắt chiếc xe số tới, mặt mếu máo vì làm rơi chìa xuống hồ. Ông Thự không có chìa mẫu. Ông rút cái ổ khoá xe ra, cắm vào đó một cái phôi chìa trắng, vặn qua vặn lại thật nhẹ, rút ra soi dưới nắng, rồi lấy cái giũa nhỏ giũa một đường trên phôi. Rồi cắm vào lại, vặn, rút ra, soi, giũa. Cứ vậy chừng hai mươi lần, mất gần một tiếng đồng hồ. Cuối cùng cái chìa mới cắm vào ổ, xoay một vòng, xe nổ máy. Thằng nhỏ trả ông năm mươi nghìn.

– Một tiếng đồng hồ năm chục nghìn hả chú? – tôi hỏi, nửa đùa nửa thật. – Xe đời mới toàn khoá thông minh, mai mốt chú làm gì ăn?

– Ổ nó nói cho ông biết răng nó muốn cái chìa ra răng – ông nói, giọng Huế lẫn giọng Đà Lạt. – Ông chỉ nghe theo thôi. Đời nào cũng có ổ, con.

Tôi cười. Tôi nghĩ ông nói chuyện như mấy ông già trong phim.

Ba tháng đó tôi bán được bốn mươi mốt cái khoá. Phần lớn khách là người trẻ mua nhà trả góp, các homestay, mấy quán cà phê. Một trong bốn mươi mốt khách ấy là chị Lý Ngọc Châm, ba mươi hai tuổi, ở trong một con hẻm dốc trên đường Ba Tháng Hai. Chồng chị làm kỹ sư dưới Sài Gòn, hai tuần mới về một lần. Chị vừa sinh con gái được hai tháng, ở một mình với đứa nhỏ trong căn nhà gỗ thuê cũ, cửa trước chỉ có một cái ổ khoá móc đã lỏng. Chị sợ. Tháng trước, căn nhà cuối hẻm bị cạy cửa giữa trưa, mất cái xe máy và hai chỉ vàng. Chị kể chuyện đó, tay vỗ nhẹ lên lưng đứa nhỏ đang ngủ trên vai, mắt cứ liếc ra cái ổ khoá móc lỏng lẻo ngoài cửa. Chồng chị gọi video từ Sài Gòn, chị xoay điện thoại về phía tôi, bảo anh hỏi em này đi. Anh hỏi khoá này có thật sự an toàn không. Tôi nhìn vào màn hình, đọc câu đầu tiên trong kịch bản, đọc trơn tru như đọc tên mình. Anh gật đầu, nói thôi em cứ lắp đi cho anh yên tâm. Chị ký hợp đồng trả góp mười hai tháng, mỗi tháng tám trăm năm mươi nghìn.

Hôm thợ của công ty tới lắp, tôi đi theo. Lắp xong, anh thợ gói hai cái chìa cơ màu bạc vào một túi nhựa nhỏ, bỏ vào cặp của mình.

– Chìa đó là chìa gì anh? – tôi hỏi khi ra tới xe.

– Chìa cơ dự phòng. Khách trả góp thì công ty giữ, trả hết mới giao. Quy định mà. – Anh nhìn tôi. – Ủa em không biết hả?

Tôi không biết. Tôi đứng giữa con hẻm dốc, nhìn ngược lên cánh cửa gỗ có cái khoá màu đen bóng của chị Châm, nhìn cái nắp nhựa in chữ An Gia ở phía dưới. Tôi nghe trong đầu tiếng cạch cạch.

Tôi đã định hỏi quản lý về chuyện đó. Rồi tháng đó tôi lo chạy chỉ tiêu, và tôi quên.

— Hết chương 1 —