Vòng tròn và cây kim

Chương 1: Vòng tròn và cây kim

Nhật ký thú y, Trung tâm Bảo tồn Voi, Buôn Đôn. Ngày 3 tháng 3.

Sáng nay H'Bun viết tên tôi lên cát.

Không phải chữ. Voi không viết chữ. Bà dùng đầu vòi vẽ lên bãi cát ven sông một vòng tròn nhỏ, rồi một cái que thẳng cắm vào giữa vòng tròn. Rồi bà ngẩng đầu lên nhìn tôi, hai con mắt nâu nhỏ xíu giữa cái đầu to như cái chòi, chờ.

Ông Y Hlơn đứng cạnh tôi, cười.

– Nó gọi cô đó. Vòng tròn là cái ống nghe cô đeo cổ. Cái que là cây kim tiêm. Nó gọi cô là con người có ống nghe với kim tiêm.

Tôi là Lương Mỹ Khanh, ba mươi mốt tuổi, bác sĩ thú y, về Buôn Đôn được bốn năm. Tôi đã tiêm cho H'Bun hai trăm mũi. Có lẽ cái tên đó là công bằng.

H'Bun năm mươi tám tuổi, voi cái, cao hai mét bốn, nặng ba tấn rưỡi. Bốn mươi năm bà chở khách du lịch qua sông Sêrêpốk, trên lưng đặt một cái bành gỗ, chân trước bên trái còn một vòng sẹo xích mờ mờ từ hồi đó. Năm năm trước, trung tâm thôi cho voi chở khách, tháo bành, tháo xích, cho các bà voi già về sống ở bìa rừng khộp, ngày ngày đi ăn, tắm sông, và để chúng tôi khám bệnh.

Tám tháng trước, H'Bun khai linh trí.

Từ năm linh khí về, chuyện này không còn quá hiếm. Chó, mèo, khỉ, cả một con trâu ở Quảng Ngãi. Những con thú sống lâu, sống gần người, thường khai trí trước. Không phải chúng biết nói. Chúng hiểu. Chúng hiểu tiếng người, hiểu ý người, và chúng tìm cách cho người hiểu chúng. H'Bun tìm ra cát.

Ông Y Hlơn là quản tượng của H'Bun từ ngày bà mười tám tuổi. Ông bảy mươi ba, gầy, đen, tóc bạc trắng, không có linh căn, đá thử ở xã không sáng một tia. Ông không cần linh căn để hiểu H'Bun. Ông hiểu bà từ trước khi linh khí về bốn chục năm.

Trưa nay, có một chiếc xe bảy chỗ màu trắng đỗ trước cổng trung tâm.

Ngày 4 tháng 3.

Người trên xe trắng là đại diện của Đại Lâm Tông, một tông môn lớn có núi riêng ở vùng cao Lâm Đồng. Ba người. Một người đàn ông trẻ mặc vest, nói năng nhanh, cầm theo cặp hồ sơ dày. Một người phụ nữ trung niên mặc áo dài lụa xanh rêu, ít nói, đi đâu cũng có một mùi thơm như lá trầu rừng. Người ta gọi bà là trưởng lão Ân. Và một người đàn ông bốn mươi tuổi đeo kính, xách một cái hộp gỗ nhỏ: thông ngữ sư Trịnh Bảo Lam, người có giấy phép của Cục Quản lý Tu sĩ để đọc ý linh thú.

Họ muốn H'Bun.

Đại Lâm Tông có một ngọn núi linh mạch, cần một linh thú hộ sơn. Voi khai trí là tốt nhất: to, khỏe, hiền, sống lâu, mà linh khí lại làm voi sống lâu hơn nữa. Họ đề nghị trả cho trung tâm sáu tỷ đồng, gọi là phí chuyển giao. Sáu tỷ, đủ để trung tâm xây thêm khu chuồng mới, mua thêm xe cứu hộ, trả lương cho mười quản tượng trẻ trong ba năm.

Ông giám đốc trung tâm ngồi trong phòng họp, tay xoa xoa cái trán hói, mắt nhìn con số sáu tỷ trên tờ giấy như nhìn một miếng thịt treo trên bếp.

– Theo Luật Linh thú, – người đàn ông mặc vest nói, – linh thú khai trí được coi là có quyền tự quyết về nơi sinh sống. Việc chuyển giao phải có phiên điều trần do Cục chủ trì, có thông ngữ sư đọc ý chí của linh thú. Nếu linh thú đồng ý, việc chuyển giao hợp pháp.

– Còn nếu nó không đồng ý? – Tôi hỏi.

Người đàn ông mặc vest cười lịch sự.

– Thì nó ở lại đây. Chúng tôi không ép ai. Nhưng tôi tin là bà ấy sẽ đồng ý. Ở núi của chúng tôi, linh khí dày gấp mười lần ở đây. Bà ấy sẽ sống thêm năm chục năm. Có người hầu, có suối nước nóng, có cỏ linh chi ăn hàng ngày. Không phải ai cũng được như vậy.

Ông Y Hlơn ngồi ở góc phòng, trên một cái ghế nhựa, hai tay đặt lên đầu gối. Ông không ai mời mà cũng không ai đuổi. Từ đầu cuộc họp tới giờ ông chưa nói câu nào.

Tới đây ông đứng dậy.

– H'Bun không muốn lên núi. – Ông nói. – Nó muốn về rừng.

Cả phòng quay sang nhìn ông.

– Ông có bằng chứng gì không? – Người đàn ông mặc vest hỏi, vẫn lịch sự. – Ông có phải thông ngữ sư không?

– Không.

– Ông có linh căn không?

– Không.

– Vậy thì, xin lỗi ông. – Người đàn ông mặc vest quay lại với ông giám đốc. – Phiên điều trần sẽ quyết định.

Ông Y Hlơn đứng im một lúc. Rồi ông đi ra ngoài, không nói thêm gì.

Tối đó tôi ra bìa rừng, thấy ông ngồi dưới gầm nhà sàn, cạnh chỗ H'Bun đứng ngủ. Trên cây cột nhà sàn, ngay trên đầu ông, treo một cái mõ gỗ. Cái mõ to cỡ bắp chân, khoét từ một khúc gỗ cà chít, bên trong có ba quả lắc bằng gỗ, dây đeo bện bằng mây rừng đã đen bóng. Cái mõ H'Bun đeo ở cổ suốt bốn mươi năm. Năm năm trước, khi tháo bành, người ta tháo luôn cái mõ.

Ông ngồi nhìn cái mõ, rất lâu. Tôi không dám hỏi.

— Hết chương 1 —