Đầu nậu

Chương 2: Đầu nậu

Hai Lùn không lùn. Hắn cao hơn Biền một cái đầu, vai u thịt bắp, cái tên là từ hồi nhỏ. Hắn làm cai cho một ông đầu nậu dưới xuôi, quản ba cái hầm, mỗi hầm bốn người đào, mấy người gùi đất ra suối đãi. Vàng đãi được chia đôi, nửa cho đầu nậu, nửa chia cho phu. Gạo, muối, cá khô, thuốc sốt rét đầu nậu bán chịu, trừ vào phần vàng.

– Thằng anh cũng lên làm à? – Hai Lùn hỏi, nhổ toẹt bãi nước bọt. – Được. Hầm số chín còn thiếu một người.

– Cho tôi xuống hầm số bảy. – Biền nói. – Đổi chỗ với thằng em tôi. Nó lên đãi đất.

Hai Lùn cười.

– Hầm bảy đang ra vàng. Ai cũng muốn xuống hầm bảy. Mi muốn thì đợi.

Biền đã nghĩ đến chuyện đó trên ba ngày đường rừng. Kéo thằng Sính về bằng lời không được, vì chính lời anh đã đẩy nó đi. Kéo bằng sức thì anh không làm được, thằng Sính khỏe như con trâu tơ. Báo cho người ta biết hầm sẽ sập thì ai tin, một thằng mới lên ngày đầu tiên.

Bãi vàng có luật của bãi vàng. Mỗi tối, người ta xếp hàng trước cái lán của đầu nậu, đổ vàng cám ra tờ giấy bạc, đặt lên cái cân tiểu ly. Tay cân là một người đàn ông mặt lạnh tanh, cân xong chia đôi bằng cái thìa nhỏ, ghi vào sổ, trừ tiền gạo, tiền muối, tiền thuốc. Phần còn lại của phu thường chỉ bằng một nhúm. Có người làm ba tháng, về xuôi vẫn nợ. Biền đứng xếp hàng, nhìn những bàn tay chìa ra, bàn tay nào cũng nứt nẻ, móng đen kịt, run run vì sốt rét.

Đêm thứ năm, người nằm cạnh lán anh lên cơn sốt rét. Anh ta run cầm cập dưới ba lớp chăn, răng đánh vào nhau lập cập, rồi nóng như hòn than, mê sảng gọi vợ. Biền cho anh ta hai viên thuốc trong số thuốc mang theo, ngồi canh đến sáng. Anh ta qua được. Từ đó anh ta gọi Biền là anh, dù lớn hơn Biền cả chục tuổi.

Mười ba ngày tiếp theo, Biền xuống hầm số chín. Hầm sâu gần hai chục mét, thông bằng một cái giếng đứng, leo xuống bằng thang tre, dưới đáy tỏa ra mấy cái ngách ngang, chống bằng gỗ rừng chặt sống. Không khí đặc quánh mùi đất, mùi mồ hôi, mùi dầu đèn. Anh đục đá bằng búa và choòng, xúc vào bao, buộc dây cho người trên kéo lên.

Mỗi chiều, anh sang hầm số bảy, nhìn những cây gỗ chống. Gỗ mới chặt, còn xanh, đóng vội. Mấy cây ở ngách phía đông đã bắt đầu cong. Đất ở vách nứt những đường mảnh như sợi tóc, mưa xuống thì rỉ nước.

Anh nói với Hai Lùn. Hắn cười. Anh nói với ba người cùng hầm với thằng Sính. Một người nghe, đi xin chống thêm mấy cây gỗ ở ngách phía tây. Hai người nhún vai, bảo mi mới lên mà rành dữ. Anh nói với thằng Sính.

– Mi lên đi Sính. Hầm ni chống ẩu lắm. Mưa xuống là nó đổ.

Thằng Sính đang ngồi soi vàng cám dưới đèn. Nó không ngẩng lên.

– Anh xúi em đi, giờ anh kêu em về. Anh coi em là con nít hả?

– Tau say. Tau nói bậy.

– Anh say nhưng anh nói đúng. – Thằng Sính đậy nắp cái lon sữa bò. – Ruộng nhà mình mạ cầm cho ông Thông từ năm ngoái, lấy tiền trả nợ thuốc thang hồi ba nằm viện, anh đi làm thuê ở Hội An nên mạ giấu anh. Một mẫu hai sào. Em làm đủ ba cây vàng là chuộc lại được. Anh làm hai mươi năm ở làng có chuộc nổi không?

Biền im. Anh không biết chuyện cầm ruộng. Lần trước, đến khi thằng Sính chết anh mới biết, khi ông Thông đến đám tang, ngồi nói nhỏ với mạ chuyện tiền lãi. Lần trước, Biền đã nghĩ em mình lên bãi vàng vì cái xe Cúp mà anh hứa hão.

Thằng Sính không đi vì câu nói của anh. Nó đi vì cái nhà này.

Ba mươi lăm năm Biền mang câu nói say ấy như mang một cái gông. Ba mươi lăm năm, mỗi lần thắp hương cho em, anh lại xin lỗi vì một câu. Bây giờ anh mới biết cái gông ấy chỉ là một nửa. Nửa kia là một mẫu hai sào ruộng mà cả nhà giấu anh, vì anh là con trưởng, vì anh đang đi làm thuê xa, vì mạ không muốn anh lo. Thằng em mười bảy tuổi đã gánh nửa ấy một mình, lặng lẽ, không nói với ai.

Ngày mười một tháng Mười, mưa đã ba ngày. Suối dâng lên đỏ ngầu, cuốn trôi mấy cái máng đãi. Hai Lùn vẫn cho xuống hầm. Hắn bảo mưa thì càng phải đào, đất mềm, vàng nổi.

Đêm ấy là cái đêm Biền nằm nghiêng dưới tấm ni lông lộp độp, nghe thằng Sính thở, ôm cái lon sữa bò, và đếm.

— Hết chương 2 —