Chú Lập

Chương 3: Chú Lập

Chú Lập năm nay tám mươi mốt tuổi, ở với con gái trong căn nhà ba tầng chú tự tay xây ở cuối phố. Chú bị tai biến nhẹ từ năm ngoái, đi lại phải chống gậy, nhưng đầu óc vẫn tỉnh. Khi tôi đến, chú đang ngồi ở hiên, tay cầm cái quạt nan, nhìn ra đường.

Chú biết. Tin rạp Sao Mai tìm thấy hài cốt đã chạy khắp phố từ ba hôm trước. Chú nhìn tôi bước qua cổng, đặt cái quạt xuống.

– Khang đấy à. Ngồi đi con.

Tôi ngồi xuống cái ghế mây đối diện chú. Tôi đã nghĩ cả đêm xem sẽ nói gì. Cuối cùng tôi chỉ đặt lên bàn một tấm ảnh tôi chụp mảng tường bịt lỗ, những mạch vữa miết lõm tròn đều.

Chú Lập nhìn tấm ảnh rất lâu. Bàn tay bên trái của chú, bên không bị liệt, run lên. Chú không chối.

– Chú biết thể nào cũng có ngày này, – chú nói. – Chú chờ ba mươi bảy năm rồi.

Năm 1989, phòng chiếu video của chú Lập chạy bốn suất mỗi tối. Đầu video, ti vi màu, quạt trần, đèn. Tiền điện nhà nước tính theo bậc, càng dùng nhiều càng đắt. Chú khoan một lỗ qua tường, câu một đường dây từ điện của rạp sang, đi ngầm trong hốc tường hai lớp đang xây dở. Không ai biết, vì chính chú là tổ trưởng thợ hồ.

Tối mười bốn tháng Mười, suất chiếu chín giờ đang được nửa chừng thì đầu video tắt phụt, rồi bật lại, rồi lại tắt. Chú Lập chạy sang rạp, leo lên buồng máy bằng cái chìa khoá chú giữ cho đội thợ. Cái lỗ ở góc tường mở toang. Đèn pin của bố tôi nằm lăn trên sàn, vẫn còn sáng.

– Chú chui vào, chú thấy nó nằm đấy, cái kìm còn trong tay, – chú Lập nói. Giọng chú không run, chỉ chậm, như kéo từng chữ ra từ một cái giếng sâu. – Chú lay nó. Chú gọi nó. Chú áp tai vào ngực nó. Hết rồi con ạ.

– Sao chú không gọi người?

Chú nhìn tôi. Trong đôi mắt đục mờ của ông già tám mươi mốt tuổi ấy, tôi thấy một người đàn ông bốn mươi tư tuổi đang quỳ trong một cái hốc tường tối om lúc mười giờ đêm.

– Chú sợ. Gọi người là người ta thấy sợi dây. Thấy sợi dây là biết chú câu trộm điện, là biết vì chú mà nó chết. Chú ở tù. Vợ chú, con chú ba đứa còn nhỏ. Chú ngồi trong cái hốc ấy với nó tới hai giờ sáng. Rồi chú đi trộn vữa.

Chú bịt cái lỗ bằng chính tay mình, miết từng mạch vữa như mọi bức tường chú từng xây, vì đôi tay chú không biết làm khác. Sáng ra, chú bảo đội thợ là chú đã bịt lỗ từ sớm cho kịp tiến độ. Ba hôm sau, chính chú kể với người ta là thấy một người giống ông Toản điện ra bến xe đi Hải Phòng.

– Rồi chú đến nhà con, – chú Lập nói. – Chú sửa mái nhà cho mẹ con. Chú không biết làm gì khác nữa. Ba mươi bảy năm, chú đi qua cái rạp ấy mỗi ngày, chú không dám ngẩng lên nhìn cái cửa sổ buồng máy.

Tôi ngồi im. Tôi đã nghĩ mình sẽ giận dữ. Nhưng trước mặt tôi chỉ có một ông già bị liệt nửa người, người đã xây cái bếp nhà tôi, đã dắt tay tôi đi khai giảng lớp một, đã đặt lên bàn phong bì tiền học của tôi năm tôi mười tám tuổi. Tất cả những điều đó là thật. Cái hốc tường cũng là thật.

– Mẹ con chờ bố con ba mươi bảy năm, – tôi nói. – Chú đến nhà con mỗi Tết, chú thắp hương trước cái bàn thờ không có ảnh bố. Chú nhìn mẹ con chờ.

Chú Lập cúi đầu. Chú không nói gì nữa.

Chiều hôm ấy, chú Lập nhờ con gái chở lên công an tỉnh. Chú tự viết bản tường trình bằng tay trái, chữ xiêu vẹo, bốn trang. Chị Hạnh gọi điện cho tôi, giải thích những gì tôi đã biết: hành vi năm 1989 đã quá thời hiệu truy cứu từ lâu. Cơ quan điều tra sẽ ra kết luận về nguyên nhân cái chết, chính thức xác định danh tính, khép lại hồ sơ người mất tích của bố tôi. Phần còn lại là chuyện của gia đình.

– Anh có muốn gì thêm không? – chị hỏi.

– Không, chị ạ. Cảm ơn chị.

Kết quả giám định ADN về vào một buổi sáng đầu tháng Mười Hai. Chúng tôi làm lễ tang cho bố ba mươi bảy năm sau ngày bố mất. Bàn thờ nhà tôi lần đầu tiên có ảnh bố, tấm ảnh duy nhất mẹ còn giữ, bố mặc áo bộ đội, cười hở cái răng khểnh.

Chú Lập không đến đám tang. Con gái chú mang đến một vòng hoa trắng và một phong bì. Mẹ tôi nhận vòng hoa, trả lại phong bì.

Tối hôm ấy, khi khách đã về hết, mẹ ngồi trước bàn thờ, lấy cái kìm công an vừa trả lại đặt lên đùi. Mẹ gỡ từng vòng vải ca rô ra. Những dải vải giòn, mục, đứt ra từng đoạn trong tay mẹ.

– Mẹ quấn cho bố không sợ điện giật, – mẹ nói, không nhìn tôi. – Mẹ tin thế thật đấy.

Mẹ gấp mấy đoạn vải vụn lại, bỏ vào cái hộp thiếc đựng kim chỉ. Còn cái kìm, mẹ lau sạch, rồi đưa cho tôi.

Rạp Sao Mai mở cửa lại vào mùa xuân năm sau. Trong buồng máy chiếu cũ, giờ là phòng trưng bày, có một mảng gạch tôi xin lại sau khi hồ sơ khép, đặt nguyên khối trên bệ trong góc, không trát, không sơn. Những mạch vữa miết lõm vẫn còn đó, tròn đều, mịn như được vuốt bằng một đoạn ống thép.

Người ta hỏi sao lại bày một mảng tường xấu như thế. Tôi nói đó là tường cũ, đáng giữ.

— Hết —