Lá thư, phần đầu

Chương 1: Lá thư, phần đầu

Uyển,

Má viết thư này lúc mười một giờ đêm, bên ngoài gió nồm thổi cát rào rào lên mái tôn, ba con ngủ rồi, còn con đang ở phòng bên ủi cái áo dài trắng lần thứ ba. Má nghe tiếng bàn ủi xèo xèo, biết con chưa ngủ, mà má không qua. Có mấy chuyện, nói thì má nói không được, nên má viết.

Chiều nay, khi má đặt tờ hợp đồng tặng cho căn nhà ở Tháp Chàm lên bàn, trước mặt bà sui gái với thằng Vĩ, má thấy mặt con tái đi. Má thấy bà sui cười mà mắt không cười. Má thấy thằng Vĩ cúi xuống uống trà, uống một hơi hết chén, rồi rót thêm, rồi uống tiếp.

Má biết người ta nghĩ gì. Bà mẹ vợ này không tin con rể. Đám cưới chưa làm, đã chia của. Căn nhà má cho con, công chứng xong xuôi trước ngày cưới, đứng tên một mình con, là của riêng con theo đúng luật. Thằng Vĩ không có phần. Má còn nói rõ trước mặt cả nhà, sau này con muốn bán, muốn cho thuê, muốn làm gì, cũng là quyền của con. Tuần trước má dắt con ra phòng công chứng ký nhận, con ký mà cứ tưởng má sang tên cho con giữ vậy thôi, không ngờ chiều nay má đem ra nói trước mặt nhà trai. Bà sui gái về rồi, con khóc. Con nói má làm con mất mặt. Con nói anh Vĩ không phải người như vậy.

Má biết thằng Vĩ không phải người như vậy. Má quý nó. Một thằng kỹ sư làm ở nhà máy điện gió, sáng nào về phép cũng chạy xuống chợ ăn bánh căn của má, ăn xong rửa luôn mấy cái khuôn đất mà không ai biểu. Má không cho con căn nhà vì sợ thằng Vĩ.

Má cho con căn nhà vì cái hộp nhung đỏ.

Con còn nhớ cái hộp không? Cái hộp nhỏ bằng bàn tay, bọc nhung đỏ đã bạc màu, nằm trong ngăn kéo tủ thờ, dưới cái lư hương bằng đồng. Hồi nhỏ con hay lấy ra chơi, mở nắp, đóng nắp, nghe cái tiếng tách. Con hỏi má sao hộp trống trơn. Má nói hộp đựng nữ trang, mà má không có nữ trang.

Má nói dối con. Hộp đó từng có nữ trang.

Năm má hai mươi tuổi, ngoại con cho má năm chỉ vàng, một đôi bông tai, một chiếc nhẫn trơn, bỏ trong cái hộp nhung đó, làm của hồi môn. Ngoại bán muối ở Cà Ná cả đời, da cháy nắng như cái nồi đất, để dành mười mấy năm mới được bấy nhiêu. Ngoại dặn má, của hồi môn là của đàn bà, có chuyện gì thì nó là cái phao. Đừng đưa cho ai, kể cả chồng.

Cưới nhau được hai tháng, một bữa má đi chợ về, mở hộp ra thì trống trơn. Ba con ngồi ở hiên, vá lưới. Má hỏi. Ba con nói ba lấy bán rồi, mua cái máy ghe. Má hỏi sao không nói với má một tiếng. Ba con nói nói rồi em cũng không cho.

Má khóc ba ngày. Ngày thứ tư má đi bán bánh căn lại. Má không khóc nữa, mà cũng không còn tin ba con nữa, ít nhất là cái phần tin về tiền. Cái sạp bánh căn ở góc chợ Phan Rang, con biết rồi, mười hai cái khuôn đất, một cái lò than, má ngồi từ năm giờ sáng tới mười giờ trưa. Mỗi cái bánh hồi đó năm trăm đồng, giờ năm ngàn. Má bỏ tiền vô cái hũ sành, cuối tháng mang ra ngân hàng gửi, sổ tiết kiệm má giấu trong cái lon bánh quy dưới gầm giường, ba con nằm ngay trên đó mà không biết. Ba mươi năm nay, tiền bánh căn má giữ, má cất, má mua đất, má xây nhà. Ba con đi biển về đưa tiền, má nhận, mà không bao giờ cho ba con biết trong nhà có bao nhiêu. Căn nhà ở Tháp Chàm má mua năm con mười tuổi, đứng tên má, ba con không biết giá. Ba con cũng không hỏi. Ba con ít nói, con biết rồi.

Có một chuyện má nhớ hoài. Năm con lên sáu, có trận bão cuối mùa, ghe ba con kẹt ngoài khơi hai ngày hai đêm, cả xóm tưởng mất. Ngày thứ ba ba con về, người tái xanh, tay rách tươm vì kéo lưới. Ba con đưa cho má cái bọc nilon đựng tiền bán cá, ướt nhẹp. Má cầm, má đếm, rồi má nói thiếu, chuyến trước được nhiều hơn. Ba con không nói gì, đi vô nhà tắm. Má đếm xong mới thấy tay mình run. Má không biết vì sao má nói câu đó. Bây giờ thì má biết. Tại cái hộp nhung.

Cái hộp nhung, má giữ. Má giữ cho má nhớ. Mỗi lần ba con làm má giận, má mở nó ra, nhìn mấy cái rãnh trống bên trong, chỗ từng cắm chiếc nhẫn, chỗ từng gài đôi bông, rồi má đóng lại, nghe cái tiếng tách. Cái tiếng tách đó là tiếng má tự nhắc mình: đàn bà phải có của riêng.

Con lớn lên trong cái nhà mà tiền bạc là chuyện của má, biển cả là chuyện của ba. Con chưa bao giờ thấy ba má cãi nhau to. Con cũng chưa bao giờ thấy ba má ngồi chung một bàn mà tính chuyện tiền. Con tưởng nhà nào cũng vậy.

Nên chiều nay, khi má đưa tờ hợp đồng ra, con nghĩ má đang làm cái chuyện ngoại đã dặn má: đưa cho con gái cái phao. Con nghĩ đúng một nửa.

Còn nửa kia, má phải kể chuyện cậu Bính.

— Hết chương 1 —