Ba mươi Tết

Chương 2: Ba mươi Tết

Hai mươi chín, cả nhà gói bánh chưng.

Ở nhà tôi, gói bánh tét là gói bằng tay, lá chuối xếp tròn, nếp trộn đậu trắng, cuộn chặt rồi cột dây lạt từng khúc. Ở đây có khuôn gỗ vuông, lá dong xếp chữ thập, đổ gạo, đổ đỗ xanh, đặt thịt, gấp, buộc. Bố Huân ngồi một góc chẻ lạt giang, không nhìn mà lạt vẫn đều. Mẹ anh gói nhanh như máy. Huân gói xấu nhưng không ai chê vì năm nào cũng xấu như thế.

Cái bánh đầu tiên của tôi bị méo một góc, lá dong rách một đường. Cái thứ hai đẹp hơn nhưng buộc lỏng, mẹ anh tháo ra buộc lại. Cái thứ ba tôi gói theo thói quen, tay tự cuộn tròn lúc nào không hay, thành một thứ không vuông không tròn, như cái gối ôm bị bẹp.

Cô Hạnh, em gái bố Huân, sang phụ, cầm cái bánh của tôi lên cười to:

– Ơ, bánh chưng gì mà như cái bánh giầy nằm ngủ thế này!

Mọi người cười. Tôi cũng cười theo. Bà nội ngồi ghế mây ở góc, không cười. Bà nhìn cái bánh méo một lúc, rồi bảo:

– Cứ để nó vào nồi. Bánh nào chả chín.

Chiều ba mươi tôi giành bày mâm ngũ quả, vì đó là việc duy nhất tôi nghĩ mình làm được. Ở Cần Thơ, nhà tôi bày mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, thêm trái sung, cho đủ câu "cầu vừa đủ xài". Tôi đi chợ Hàng Bè với Huân, chỉ tìm được hai quả na dai và một quả đu đủ xanh lè. Tôi mua thêm một quả dứa, vì ở nhà mâm nào cũng có trái thơm.

Về nhà, trên ban thờ đã có sẵn một nải chuối xanh to, mẹ anh đặt từ sáng, làm đế cho mâm. Tôi đứng nhìn nải chuối mà hơi run. Má tôi dặn đi dặn lại, Tết không bày chuối, chuối là chúi, làm ăn chúi nhủi.

– Cô ơi, dạ… vâng, cô cho con hỏi, mình bỏ nải chuối ra được không ạ? Trong con, Tết không ai bày chuối hết.

Mẹ anh ngừng tay lau lư hương. Cô quay lại, nhìn tôi, giọng nhẹ nhưng rõ từng chữ của một người dạy văn ba mươi năm:

– Cháu ạ, nải chuối là bàn tay ngửa lên mà đỡ lấy các thứ quả khác. Nhà này bày chuối từ đời các cụ. Cháu bày thêm gì thì bày, nhưng chuối thì để đấy.

Không ai nói gì. Huân đứng giữa, nhìn mẹ, nhìn tôi, rồi nhìn xuống chân như một đứa trẻ. Tôi gật đầu, bày na, bày đu đủ xanh, bày quả dứa lên trên nải chuối, cho nó thành một cái mâm lai không ra Bắc không ra Nam. Lúc tôi lùi ra, bà nội từ ghế mây chống gậy đứng dậy, đi tới ban thờ. Bà cầm một quả na, xoay xoay, rồi đặt lên đúng đỉnh mâm, chỗ cao nhất, ngay trên nải chuối. Bà không nói gì cả. Mẹ anh nhìn thấy, cũng không nói gì.

Bữa cơm tất niên có canh măng móng giò, thịt gà luộc rắc lá chanh thái chỉ, giò lụa, nem rán, đĩa thịt đông trong veo như thạch, xôi gấc đỏ au, dưa hành bà muối. Món nào cũng đẹp, cũng ngon, và món nào cũng nhạt hơn lưỡi tôi một chút. Nồi thịt kho của má vẫn ở ngoài ban công. Không ai nhắc tới. Tôi cũng không nhắc.

Ăn xong, tôi ra ngõ gọi điện cho má. Ngõ tối và lạnh, mùi hương trầm từ các nhà bay ra. Má bắt máy, sau lưng má là tiếng nhạc xuân ầm ĩ của cả xóm.

– Sao rồi con? Ăn uống được hông?

– Dạ được má. – Tôi nói, rồi im một lúc lâu.

– Nồi thịt sao rồi? Có ai ăn hông?

– Dạ chưa. Người ta để ngoài ban công cho nó đông.

Đầu dây bên kia má cười, cái cười khàn khàn của người bán tạp hóa ba mươi năm:

– Thì ăn theo nhà người ta, con. Nồi thịt đó đông ba ngày cũng chưa hư. Mà con nhớ, đừng có giận. Ai mới gặp cũng vậy hết, má gặp nội con hồi đó còn bị chê đen.

Giao thừa, cả nhà cúng. Khói hương, tiếng pháo hoa xa xa từ phía hồ Hoàn Kiếm vọng về, tiếng chuông chùa đâu đó. Bố Huân khấn, mọi người đứng sau. Tôi đứng cuối, cạnh bà nội. Bà chắp tay, môi mấp máy. Trong tiếng khấn trầm trầm của bố Huân, tôi nghe bà nói một chữ rất khẽ, khẽ đến mức tôi tưởng mình nghe lầm. Bà nói "Dạ". Một chữ "dạ" ngắn, nhẹ, kéo hơi lên ở cuối, y như má tôi dạ ông bà ở nhà.

Cúng xong, bà không đi ngủ. Bà xuống bếp. Tôi đi theo, đứng ở chân cầu thang. Qua khe cửa tôi thấy bà với tay lấy cái gáo dừa xuống. Bà múc một gáo nước từ vại, đổ vào cái ấm nhôm, rồi lại múc thêm một gáo, cứ đứng cầm cái gáo như thế, không đổ. Bà đưa cái gáo lên gần mặt, cúi xuống như ngửi. Cũng y như đêm hai mươi tám bà cúi xuống miệng nồi thịt kho.

Sáng mùng Một, họ hàng tới chúc Tết. Cô Hạnh dẫn theo hai đứa con, ngồi chưa ấm chỗ đã hỏi tôi đủ thứ: nhà làm gì, có mấy anh chị em, sao lại đi lấy người Bắc. Tôi trả lời từng câu, câu nào cũng bắt đầu bằng "dạ", rồi sửa thành "vâng", rồi lại lỡ "dạ". Cô Hạnh cười, quay sang mẹ Huân nói to:

– Con bé nói giọng Nam nghe cứ chối chối tai chị nhỉ. Sau này có cháu, chị dạy nó nói giọng nào?

Mẹ Huân chưa kịp trả lời thì bà nội lên tiếng từ ghế mây. Bà không nói to, nhưng cả phòng im.

– Giọng nào chả là giọng.

Cô Hạnh há miệng định nói gì, rồi thôi. Bà cầm chén trà lên uống, như chưa từng nói câu nào.

Sáng mùng Hai, tôi đang rửa bát thì bà nội xuống bếp. Bà nhìn quanh, thấy chỉ có mình tôi. Bà đi tới, kéo cánh cửa bếp đóng lại, cài chốt.

– Cháu ra ban công bê cái nồi thịt kho vào đây cho bà. Với hai quả dừa của cháu nữa.

— Hết chương 2 —