Hai mươi tám Tết

Chương 1: Hai mươi tám Tết

– Thùng xốp này của ai? Chị mở ra cho em kiểm tra cái.

Cậu nhân viên sân bay Nội Bài đứng cạnh băng chuyền, tay giơ cái thùng xốp quấn ba vòng băng keo đỏ của tôi lên, một góc thùng đang rỉ ra một dòng nước màu cánh gián. Cả hàng người đứng chờ hành lý quay lại nhìn. Tôi chạy tới, mặt nóng ran, nói một hơi:

– Dạ của em. Dạ thịt kho thôi anh, hông phải gì đâu, dạ má em kho đó.

Cậu ta mở nắp ra. Mùi thịt kho nước dừa bốc lên giữa cái lạnh mười hai độ của sân bay, ngọt lừ, đậm, lẫn mùi nước mắm Phú Quốc. Trong thùng có một cái nồi gang bọc ni lông, hai trái dừa xiêm gọt sẵn chóp, bốn đòn bánh tét gói lá chuối và một hũ dưa kiệu. Cậu nhân viên nhìn một lúc rồi cười, gõ gõ lên nắp nồi:

– Chị mang cả cái Tết ra đây à?

Huân đón tôi ở cửa ra. Anh mặc áo khoác lông vũ màu xám, tay cầm thêm một cái áo khoác nữa cho tôi, vì anh biết thừa tôi sẽ mặc áo thun ra máy bay. Anh nhìn cái thùng xốp, nhìn vết nước kho loang trên băng keo, rồi thở ra một hơi thành khói:

– Em mang thật à? Anh đã bảo nhà anh có đủ hết rồi.

– Má em nói đi ra mắt mà đi tay không là mất nết. Mà anh nói nhà anh không có thịt kho hột vịt.

– Nhà anh có thịt đông.

– Thịt đông là thịt kho để tủ lạnh chứ gì đâu.

Anh cười, không cãi. Anh với tôi quen nhau ba năm ở Sài Gòn, anh làm kỹ sư cho một công ty cấp nước, tôi là dược sĩ ở nhà thuốc ngay dưới tòa nhà công ty anh. Ba năm, tôi tập cho anh ăn mắm kho, anh tập cho tôi uống trà đặc không đường. Nhưng đây là lần đầu tôi ra Bắc, lần đầu ăn Tết xa nhà, và lần đầu đứng trước cửa một ngôi nhà ba tầng trong ngõ Văn Chương, nơi có mẹ anh, bố anh, và bà nội chín mươi tuổi mà anh gọi bằng một giọng rất kính.

Mẹ anh ra mở cổng. Cô tên Ngần, dạy văn cấp ba về hưu, tóc búi gọn, áo len cổ lọ màu mận. Cô nhìn tôi từ đầu tới chân, chỗ dừng lâu nhất là đôi dép quai hậu.

– Cháu chào cô ạ. Dạ con là Xuyên.

– Ừ, vào nhà đi cháu, ngoài này lạnh. Ở đây mình nói "vâng" cháu nhé, "dạ" nghe nó cứ thế nào ấy.

– Dạ. – Tôi nói, rồi cắn môi. – Vâng ạ.

Phòng khách có bộ bàn ghế gỗ gụ, cành đào phai cắm lọ sành, và một cái ghế mây sát cửa sổ. Trên ghế mây là bà nội. Bà nhỏ xíu, mặc áo bông tím than, quấn khăn mỏ quạ, đeo kính lão, đang ngồi thái hành củ để muối dưa. Lưỡi dao đưa đều, mỗi lát mỏng như tờ giấy.

– Cháu chào bà ạ.

Bà ngẩng lên, nhìn tôi qua mắt kính. Giọng bà chậm, mỗi chữ tròn trịa như được đặt xuống bàn:

– Cháu ở trong Cần Thơ ra à? Đi đường có mệt không?

– Dạ… vâng, không mệt ạ.

Bà gật, cúi xuống thái tiếp. Thế thôi. Huân bảo bà ít nói từ hồi ông mất, bà nói với ai cũng ngần ấy chữ.

Mẹ anh mở thùng xốp ở bếp, khen bánh tét gói khéo, hỏi hai trái dừa để làm gì. Tôi nói để uống, hoặc để kho thêm nếu nồi thịt cạn. Rồi cô mở nắp nồi thịt kho. Những miếng ba chỉ to bằng ba ngón tay, nâu bóng, hột vịt bóc vỏ ngả màu hổ phách, nước kho sánh. Cô nhìn khá lâu, rồi đậy lại.

– Ngọt nhỉ. – Cô nói. – Thôi để ra ban công cho nó đông, ở đây trời lạnh, để ngoài đấy còn lâu hơn tủ lạnh.

Cô bê cái nồi ra ban công tầng hai, đặt cạnh mấy chậu quất và một cái chum nhỏ. Tôi đứng trong bếp, nhìn theo cái nồi của má như nhìn một đứa em bị đưa đi gửi.

Bếp nhà anh hẹp và sạch, mọi thứ có chỗ của nó. Nồi treo theo cỡ, dao cắm trong ống tre, chai nước mắm, lọ mắm tôm, hũ mỡ xếp một hàng. Chỉ có một thứ lạc lõng: trên cái đinh cạnh vại nước, treo một cái gáo dừa. Cái gáo đen bóng như được lau dầu, cán bằng tre đã mòn lõm chỗ ngón cái. Nhà tôi ở Cái Răng còn chưa dùng gáo dừa nữa, má tôi xài gáo nhựa từ hồi tôi học lớp ba.

Tôi với tay định lấy xuống xem. Một bàn tay gầy khẽ đập lên mu bàn tay tôi. Bà nội đứng sau lưng tôi từ lúc nào, nhẹ như một chiếc lá.

– Cái ấy để đấy, cháu.

– Dạ… vâng, con xin lỗi bà.

Bà không nói gì thêm, lấy cái rổ hành đã thái rồi lụi cụi đi lên.

Đêm đó tôi ngủ phòng tầng ba, Huân ngủ phòng dưới. Chăn bông nặng như đá. Tôi trằn trọc, nhớ cái võng ở nhà. Gần một giờ sáng, tôi đi xuống uống nước, đi ngang qua cửa ban công tầng hai thì đứng sững.

Bà nội đang đứng ngoài ban công, khoác cái áo bông, một tay vịn lan can. Bà đã mở vung cái nồi thịt kho của má tôi. Bà cúi xuống thật thấp, gần như úp mặt vào miệng nồi, đứng yên như thế rất lâu. Rồi bà đậy vung lại, cẩn thận, xoay cho khớp.

Bà quay vào, thấy tôi. Bà không giật mình. Bà chỉ nói, giọng vẫn chậm và tròn:

– Mỡ đông cả rồi. Nhà này không ai ăn ngọt thế đâu, cháu ạ.

Rồi bà đi lên cầu thang, từng bậc một.

— Hết chương 1 —