Bốn con cú mèo

Chương 1: Bốn con cú mèo

Bốn con máy bay trọng tài cất cánh từ cái thùng nhôm đặt giữa sân vận động làng lúc tám giờ sáng mùng hai Tết, kêu vo vo như bốn con ong bầu. Ông nội tui đứng dậy khỏi ghế, chỉ cái gậy lên trời, nói to cho cả khán đài nghe:

– Rứa thì cho tau hỏi cái bàn năm Bính Tý!

Cả khán đài cười ồ. Tui ngồi cạnh ông, kéo vạt áo ông xuống. Ông không chịu ngồi. Ông tám mươi tư tuổi, lưng còng, tai nghễnh ngãng, nhưng cái gậy tre của ông vẫn chỉ thẳng lên trời như cột cờ.

Tui tên là Phan Đình Kiểng, mười hai tuổi, học lớp bảy trường làng. Làng tui là làng Bãi Ngang, nằm dọc con sông Cát, chia làm hai xóm: xóm Trên ở phía đê, xóm Dưới ở phía bãi bồi. Năm mô cũng vậy, mùng hai Tết, xóm Trên đá bóng với xóm Dưới trên cái sân cạnh đình. Năm nay khác, vì làng vừa có tiền, thuê về bốn con máy bay trọng tài.

Người ta gọi chúng là cú mèo. Mỗi con to bằng cái nón lá, màu trắng sữa, có bốn cánh quạt và một con mắt camera đen tròn ở bụng. Bốn con bay ở bốn góc sân, cao chừng mười mét, nhìn hết mọi thứ. Chúng tính được việt vị tới từng phân, biết bóng đã qua vạch hay chưa, biết ai chạm tay, ai đốn ai. Luật của chúng thì ông trưởng làng đọc trên loa từ sáng: máy phán thì không ai cãi được, nhưng máy chỉ được phán khi chắc chắn từ chín mươi phần trăm trở lên. Dưới chín mươi, nó phải nói "không đủ dữ liệu", và trọng tài người quyết.

Cái câu mà ông nội tui nghe được là câu ông trưởng làng nói thêm cuối cùng: máy còn xem lại được cả băng hình cũ, nếu băng đủ rõ, đủ góc.

– Năm Bính Tý! – Ông nội tui hét. – Năm chín mươi sáu! Thằng Tiễn thổi việt vị bàn của tau! Bắt máy xem lại!

Ở cuối khán đài bên kia, chỗ của xóm Dưới, có một ông già ngồi im trên cái ghế nhựa, quấn khăn len quanh cổ, không nhúc nhích. Ông Hồ Đắc Tiễn. Ông chín mươi tuổi. Cả làng biết chuyện. Năm 1996, ông Tiễn là trọng tài trận mùng hai Tết. Phút cuối, ông nội tui, hồi đó hai mươi bốn tuổi, đá tung lưới xóm Dưới, ông Tiễn thổi còi việt vị. Xóm Trên thua một không. Từ đó tới chừ là sáu mươi năm, ông nội tui không nói với ông Tiễn một câu. Hai xóm không gả con cho nhau ba mươi năm. Còn ông Tiễn thì không bao giờ thổi còi nữa. Cái còi đồng của ông, người ta kể, treo trên cái đinh cạnh bàn thờ nhà ông, đen sì như cái hột vịt lộn.

Năm nay cũng lại là năm Bính Tý, tròn một vòng hoa giáp. Ông nội tui chờ đúng sáu chục năm.

Trận năm nay xóm Trên thắng hai một. Máy phán ba quả, mà chỉ có một quả là có người cãi.

Phút thứ ba mươi, anh Hùng Râu xóm Dưới đánh đầu tung lưới. Cả khán đài xóm Dưới nhảy dựng. Con cú mèo ở góc phải kêu lên một tiếng "tít" dài, rồi cái loa ở cột đèn đọc to: "Việt vị. Khoảng cách: mười bốn phân. Độ tin cậy: chín mươi chín phần trăm."

Ông Cửu Tràm, ông già lớn tiếng nhất xóm Dưới, đứng phắt dậy, chống nạnh chỉ lên trời:

– Mười bốn phân! Mười bốn phân thì mắt mô mà thấy! Cái máy ni ăn tiền xóm Trên!

Con cú mèo bay xuống thấp, lơ lửng trước mặt ông Cửu, cách chừng ba mét, rồi chiếu lên tấm vải trắng căng ở cột đèn một đoạn phim chậm. Anh Hùng Râu đứng đó, cái vai nhô qua vạch xanh mà máy vẽ, nhô đúng một chút xíu. Ông Cửu nhìn, nheo mắt, nhìn lại.

– Ờ. – Ông nói. – Thì mười bốn phân.

Rồi ông ngồi xuống. Cả sân cười rần rần. Tui cười tới đau bụng. Ông nội tui không cười. Ông ngồi nhìn tấm vải trắng ở cột đèn rất lâu, sau khi đoạn phim đã tắt. Tui đứng trên khán đài nhảy cẫng lên, vì anh họ tui ghi bàn. Ông nội tui không nhảy. Ông chỉ ngồi nhìn bốn con cú mèo hạ cánh xuống cái thùng nhôm, rồi quay sang tui.

– Kiểng. Băng năm Bính Tý ở nhà mình. Mi đem ra cho máy coi.

Băng ấy tui biết. Cả nhà tui biết. Nó nằm trong cái hộp thiếc đựng bánh quy để trên nóc tủ thờ, là một cuộn băng hình to bằng quyển sách, dán nhãn bằng băng dính giấy đã ố vàng. Năm 1996, ông Ba Lành trong làng có cái máy quay đi quay đám cưới, Tết thì đứng trên nóc nhà văn hóa quay trận bóng. Ông nội tui mua lại cuộn băng của ông ấy với giá hai chục cân lúa. Cả nhà không ai có máy chạy loại băng ấy, chừ thì càng không. Nhưng ông vẫn giữ.

Chiều mùng hai, tui và ba tui mang cuộn băng lên nhà văn hóa làng. Chị Hằng, kỹ thuật viên của công ty cho thuê máy, ngồi đó đang thu xếp đồ. Chị hai mươi lăm tuổi, người dưới thành phố, tóc nhuộm màu hạt dẻ, nhìn cuộn băng như nhìn một con khủng long.

– Trời ơi, băng từ. – Chị nói. – Lâu lắm rồi chị mới thấy. Em để chị thử.

Chị có một cái hộp đọc băng cũ, cắm vô máy tính. Mất bốn mươi phút mới chép được. Hình nhòe, sọc ngang, màu ngả tím. Nhưng có trận bóng. Có cái sân đất cạnh đình, chừ đã thành sân vận động làng. Có mấy chục đứa con nít trèo cây xem. Có một thanh niên mặc áo số 9 lao lên, đá một cú, bóng tung lưới. Có một ông trọng tài chạy tới, giơ tay, thổi còi.

Chị Hằng đưa đoạn phim vô con cú mèo số một. Con cú mèo nằm trên bàn, con mắt đen ở bụng chớp chớp. Một phút. Hai phút.

– Không đủ dữ liệu. – Nó nói, bằng cái giọng con gái lanh lảnh. – Chỉ có một góc quay, từ phía sau khung thành. Không xác định được vị trí cầu thủ số 9 so với hậu vệ cuối cùng tại thời điểm chuyền bóng. Độ tin cậy: sáu mươi mốt phần trăm. Cần thêm ít nhất một góc quay nữa.

Ông nội tui ngồi ở ghế chờ, nghe hết. Ông đập gậy xuống nền gạch cái cộp.

– Góc quay khác ở mô ra! Sáu mươi năm rồi!

Chị Hằng nhìn tui, nhún vai. Máy phải trả về công ty sau rằm tháng Giêng, nghĩa là còn mười ba ngày.

Tối hôm ấy, tui ngồi ăn bánh chưng rán với con Gioi ở bờ đê. Con Gioi học cùng lớp tui, là chắt nội ông Tiễn, nhà ở xóm Dưới. Hai đứa tui chơi với nhau từ hồi mẫu giáo, mặc kệ hai xóm giận nhau.

– Ông cố tau cũng có một cuộn băng. – Con Gioi nói, miệng còn ngậm bánh. – Cất trong rương. Có lần tau thấy. Mà ông cố không cho ai đụng.

Tui ngừng nhai.

– Băng chi?

– Không biết. Trên nhãn có viết chữ Bính Tý.

— Hết chương 1 —