Cô dâu

Chương 3: Cô dâu

Lạc Diệu Tâm mười tám tuổi, ngồi trong buồng chờ chồng, nghe tiếng trống lân vọng lên từ phía bến sông.

Nàng chưa bao giờ nghe đám cưới nào rước dâu bằng trống lân. Nàng chưa bao giờ nghe đám cưới nào đi bằng thuyền. Con em họ chạy vào báo, mắt tròn xoe: nhà trai đến bằng bốn chiếc thuyền mái đỏ, mưa ướt hết mà ai cũng cười.

Rồi tiếng trống dừng ở cổng. Và tiếng bà ngoại nàng vang lên, run run mà to, từ chỗ cụ ngồi trên chiếc ghế tựa ai đó đã khiêng ra đặt ngay giữa lối cổng:

– Nhà trai muốn vào, phải đối ba câu!

Diệu Tâm chạy ra cửa sổ. Ngoài cổng, nhà trai đứng chen chúc dưới mưa, ô che không xuể. Ông Từ đứng đầu, mặt ngơ ngác. Cậu cả nhà họ Từ, chồng sắp cưới của nàng, đứng sau cha, áo dài thâm ướt sũng một bên vai. Cô Thìn đứng cạnh, cái chuông đồng trên cổ tay, mặt lần đầu tiên trông như không biết phải làm gì.

Bà ngoại nàng hát câu thứ nhất. Một câu cổ, Diệu Tâm chỉ nghe loáng thoáng chữ trầu, chữ cau, chữ sông. Bà hát xong thì im, chờ.

Nhà trai im lặng. Ông Từ quay sang nhìn những người đi cùng. Không ai biết câu đáp. Lệ này đã bỏ từ hồi ông Từ còn là đứa trẻ con. Cô Thìn đứng im, môi mím chặt. Diệu Tâm thấy cô ấy nhìn quanh, như tìm một cái gì đó không có trong kế hoạch.

Mưa càng lúc càng nặng hạt. Diệu Tâm nhìn chồng sắp cưới của mình run lên dưới mưa. Nàng nghĩ tới tám tháng bà mối đi lại giữa hai nhà, tới cái lần đầu tiên nàng gặp anh ở chợ phiên, anh mua giúp nàng một gói chè mà nàng không cần mua. Nàng muốn chạy ra cổng. Nhưng cô dâu thì không được ra cổng trước khi rước.

Rồi trong đám đông đứng xem bên kia đường, có một người bước ra.

Một bà già thấp, gầy, che cái ô giấy dầu cũ. Bà mối Sẻ. Diệu Tâm biết bà ấy. Bà ấy đã ngồi ở nhà nàng không biết bao nhiêu buổi, uống không biết bao nhiêu ấm chè. Bà ấy không đi thuyền. Không biết bà ấy đã qua sông bằng cách nào, áo quần ướt đến tận đầu gối, gấu váy dính đầy bùn đỏ của đường cầu Ván.

Bà mối Sẻ đi thẳng tới trước mặt bà ngoại nàng, cúi chào. Rồi bà cất giọng.

Giọng bà khàn, già, nhưng ngân dài trên mặt nước mưa, đáp lại từng chữ trầu, chữ cau, chữ sông. Bà ngoại nàng nghe xong, gật đầu, hát câu thứ hai. Bà Sẻ đáp. Câu thứ ba, bà ngoại nàng hát chậm, khó, như cố tình đánh đố. Bà Sẻ ngừng một lúc lâu. Cả cổng im phăng phắc. Rồi bà Sẻ đáp, và đến chữ cuối cùng thì bà ngoại nàng bật cười, cái cười móm mém, vỗ tay xuống tay ghế.

– Mở cổng!

Trống lân nổi lên. Nhà trai ùa vào. Diệu Tâm thấy cô Thìn đứng nguyên ở cổng, nhìn bà Sẻ. Bà Sẻ cũng nhìn cô Thìn. Hai người đứng như thế giữa mưa, giữa tiếng trống, một lúc lâu.

Rồi cô Thìn tháo cái chuông đồng trên cổ tay xuống, đưa cho bà Sẻ.

Bà Sẻ cầm cái chuông, nhìn nó, như nhìn một thứ đồ chơi trẻ con. Rồi bà rung một tiếng. Không ai trong nhà trai hiểu tiếng chuông ấy là gì. Nhưng sáu bà hàng cơm đang đứng ở hiên, sáu đứa trẻ phường lân, bốn ông lái đò đều quay lại, nhìn về phía bà.

Lễ gia tiên xong thì mưa ngớt. Diệu Tâm bước xuống bến làng Chè, hai bên là mẹ và các dì, trước mặt là bốn chiếc thuyền mái đỏ còn nhỏ nước tong tong. Lúc lên thuyền, nàng trượt chân trên tấm ván ướt. Có hai bàn tay cùng lúc đưa ra đỡ nàng, một bàn tay trẻ có vết chai của người cầm chuông, một bàn tay già nhăn nheo dính bùn đỏ. Nàng ngồi xuống mũi thuyền, quay lại, thấy hai người đàn bà đứng chung dưới cái ô giấy dầu cũ của bà Sẻ, ô nhỏ, vai ai cũng ướt một bên. Thuyền rời bến, trống lân nổi lên, và tiếng chuông đồng rung ba tiếng, lần này không phải do cô Thìn rung.

Về sau, khi đã làm dâu nhà họ Từ được ba năm, Diệu Tâm mới nghe kể đầy đủ. Rằng chính bà Sẻ đã khơi cho bà ngoại nàng cái lệ đối đáp ấy, mong cô Thìn bẽ mặt. Rằng hôm ấy bà Sẻ không định qua sông, đã đứng ở bến phố Ngô Đồng nhìn bốn chiếc thuyền đi khuất, rồi bỗng thuê một chiếc xuồng câu, chèo một mình sang. Rằng bà nói với cô Thìn đúng một câu, lúc hai người cùng ngồi ăn mâm cỗ cuối cùng khi khách đã về: đôi ấy là đôi của tôi, tôi không để nó đứng ngoài mưa.

Diệu Tâm cũng nghe kể rằng từ năm ấy, phố Ngô Đồng có một cái tiệm lo việc cưới mới, biển gỗ đề hai cái tên. Giá vẫn nói trước. Phường nhạc, đầu bếp không phải nộp lại cho ai hai phần mười nữa. Nhưng nhà nào thuê tiệm thì trả thêm một khoản nhỏ, ghi rõ là tiền lễ nghi, cho bà Sẻ. Bà Sẻ chọn ngày, dạy hát đối, dặn dò cô dâu. Cô Thìn lo rạp, lo cỗ, lo mưa.

Ba năm sau, Diệu Tâm sinh con gái đầu lòng. Đầy tháng con, bà Sẻ đến, mang theo một món quà bọc giấy đỏ. Trong đó là một cái chuông đồng nhỏ, loại người ta treo cổ trâu, đánh bóng sáng loáng.

– Để sau này nó lấy chồng, – bà Sẻ nói, – ai lo việc cưới cho nó thì cũng phải nghe nó rung.

Đứa bé nắm lấy cái chuông bằng bàn tay bé xíu, lắc một cái. Tiếng chuông kêu lanh canh, và ở góc nhà, cô Thìn đang ngồi uống nước bất giác quay đầu lại.

— Hết —