Bà mối Sẻ

Chương 1: Bà mối Sẻ

Con bé ấy rung cái chuông đồng ba tiếng ngay giữa sân nhà họ Từ, và cả hai chục người làm đứng dạt sang hai bên như đàn vịt nghe tiếng gọi.

Bà mối Sẻ đứng ở cổng, tay cầm cái quạt nan, nhìn cảnh ấy mà thấy cổ họng đắng như ngậm mật cá trắm.

Ba mươi hai năm làm mối ở phố Ngô Đồng, bà đã se duyên cho bốn trăm mười đôi. Bà nhớ từng đôi, nhớ cả tuổi, cả mệnh, cả năm sinh con đầu lòng. Đám cưới nào ở phố này cũng qua tay bà: bà chọn ngày, bà gọi phường nhạc, bà thuê đầu bếp, bà mượn kiệu. Phường nhạc nộp lại cho bà hai phần mười tiền công. Đầu bếp nộp lại hai phần mười tiền cỗ. Thợ kiệu cũng thế. Cái lệ ấy có từ đời mẹ bà, cũng làm mối. Không ai thấy lạ. Người làm mối phải ăn bằng cái gì chứ.

Đôi này, cậu cả nhà họ Từ buôn muối với cô út nhà họ Lạc buôn chè, cũng do bà se. Bà đã đi lại giữa hai nhà suốt tám tháng, mòn ba đôi guốc. Đến lúc định ngày cưới, ông Từ gọi bà đến, ngượng ngập nói: chuyện lễ nghi thì nhờ bà, còn chuyện rạp, cỗ, nhạc, kiệu, nhà tôi giao cho cô Thìn.

Cô Thìn. Con bé nhà thợ mộc đầu phố, năm ngoái bị nhà trai trả lễ vì người ta đồn nó vô duyên, hai mươi bốn tuổi vẫn ở nhà. Mùa xuân vừa rồi nó ốm một trận thập tử nhất sinh, dậy thì như người khác: mạnh mồm, nói nhanh, đi đâu cũng cầm một tấm ván con kẻ ô bằng than. Rồi nó treo trước cửa nhà một tấm biển gỗ do cha nó đẽo: Lo việc cưới, trọn gói, giá nói trước.

Giá nói trước. Bà Sẻ nghe mà buồn cười. Đám cưới mà nói trước được giá thì còn gì là đám cưới.

Nhưng nhà họ Từ đã đến tiệm con bé, ngồi một buổi chiều. Nó tính cho họ từng thứ: rạp bao nhiêu, cỗ bao nhiêu mâm, mâm bao nhiêu món, phường nhạc mấy người, kiệu mấy đòn. Cộng lại rẻ hơn bà Sẻ ba phần mười. Vì nó trả thẳng cho phường nhạc, cho đầu bếp, không ăn chia ai. Phường nhạc và đầu bếp được nhiều hơn. Nhà trai trả ít hơn. Chỉ có bà Sẻ là mất.

Hôm nay bà đến xem con bé dựng rạp. Nó đứng giữa sân, cầm cái chuông đồng nhỏ, cái thứ chuông người ta treo cổ trâu, rung một tiếng là người làm dựng cột, rung hai tiếng là kéo mái, rung ba tiếng là dừng cả lại để nghe nó nói. Hai chục người làm, toàn đàn ông, nghe một đứa con gái rung chuông mà chạy như lính.

– Cô Thìn, – bà Sẻ gọi, giọng ngọt như mía lùi. – Rạp dựng đẹp quá. Có điều cô chọn hướng rạp quay ra sông, sợ không hợp tuổi cô dâu.

Con bé quay lại, cười.

– Dạ, bà nói phải. Bà chỉ giúp con hướng nào hợp, con xoay lại.

Bà Sẻ không ngờ nó đáp thế. Bà chỉ đại một hướng. Con bé rung chuông hai tiếng, người làm xoay cả cái rạp lại trong nửa canh giờ. Bà đứng nhìn, không biết mình vừa thắng hay vừa thua.

Tối hôm ấy, bà Sẻ đi một vòng phố Ngô Đồng.

Bà ghé phường nhạc của ông Tư Kèn, người đã thổi kèn ở bốn trăm đám cưới bà làm mối. Bà không nói gì nhiều. Bà chỉ nhắc ông rằng con gái ông năm sau đến tuổi lấy chồng, mà ông thì biết đấy, phố này mối nào tốt đều qua tay bà. Ông Tư Kèn ngồi im, rồi gật đầu.

Bà ghé nhà bà Cả Bếp, người nấu cỗ cưới khéo nhất phố. Bà Cả Bếp nợ bà Sẻ mười quan từ năm con trai bà ta đi tù. Bà Sẻ không đòi. Bà chỉ hỏi thăm sức khỏe.

Rồi bà Sẻ đi sang tận làng Chè bên kia sông, vào nhà họ Lạc. Không gặp ông bà Lạc. Bà gặp cụ bà, bà ngoại cô dâu, tám mươi mốt tuổi, ngồi nhai trầu bên cửa sổ. Bà Sẻ ngồi với cụ một canh giờ, nói chuyện cũ. Nói về những đám cưới năm xưa ở làng Chè, khi nhà trai đến rước dâu phải đứng ngoài cổng hát đối với nhà gái ba câu, đáp không được thì không mở cổng. Cụ bà nghe, mắt sáng lên.

– Bây giờ không ai làm thế nữa, – cụ bà nói, tiếc rẻ.

– Cụ là người lớn nhất nhà, – bà Sẻ nói. – Cụ muốn thì ai dám không làm.

Đi qua cầu Ván, bà dừng lại một lúc. Ba mươi hai năm, bà đi cây cầu này không biết bao nhiêu lần, mỗi lần một đôi guốc mòn. Chồng bà chết năm bà ba mươi, để lại một gian nhà dột và một đứa con trai ốm yếu. Bà nuôi nó bằng những đám cưới của người khác. Hai phần mười tiền phường nhạc, hai phần mười tiền cỗ, đó là tiền thuốc của nó, tiền học của nó, tiền cưới vợ cho nó. Nó giờ đã ra ở riêng bên kia sông. Bà thì vẫn ở lại phố Ngô Đồng, sáu mươi tư tuổi, không biết làm nghề gì khác ngoài đi lại giữa hai nhà người ta.

Bà Sẻ về nhà khi trời đã khuya. Bầu trời phía sông kéo mây đen kịt, gió nồm thổi mạnh. Bà nằm xuống, nhắm mắt, không ngủ được.

— Hết chương 1 —