Bát nước và cái chai

Chương 1: Bát nước và cái chai

Con hỏi má sao biết trước bão. Con hỏi từ hồi con mới bảy tuổi, hỏi hoài, má toàn nói để lớn rồi kể. Giờ con mười lăm, tay con đã tự đổ nước vô bát, tự úp chai, tự vạch than lên que tre. Má kể con nghe.

Hồi đó, má không phải người làng Cửa Vạn. Má là người ở một chỗ rất xa, xa tới mức má không chỉ đường cho con được. Ở chỗ đó, má làm một nghề gọi là coi trời. Mỗi sáng má ngồi trước những thứ mà má không tả cho con được, có những bức hình chụp mây từ trên cao nhìn xuống, có những con số gửi về từ khắp nơi, và má đoán xem ngày mai, ngày mốt, bão đi đâu.

Rồi một đêm, má ngủ quên ở chỗ làm. Má tỉnh dậy trên cái chõng tre trong căn chòi sát mé biển này, trong thân thể của mụ Hến.

Con không nhớ mụ Hến. Con còn nhỏ quá. Mụ Hến là vợ anh Mành, người chèo chung thuyền với cha con. Mùa bão năm trước, thuyền đi không về. Cha con mất, anh Mành mất, ba người nữa mất. Làng Cửa Vạn bảo mụ Hến xui, vì sáng hôm ấy mụ làm rơi cái bát ở mũi thuyền. Từ đó không ai cho mụ vá lưới chung, không ai mua cá khô mụ phơi. Mụ sống một mình trong chòi, nhặt ốc ở ghềnh đá mà ăn.

Má mở mắt ra, thấy một người đàn bà mặt hốc hác trong cái gáo nước, thấy hai bàn tay nứt nẻ đầy vết cắt của vỏ hàu. Má biết ngay đây không phải giấc mơ, vì trong mơ người ta không thấy đói, mà má đói tới mức hoa mắt.

Má mất mười ngày để hiểu mình đang ở đâu. Làng Cửa Vạn có hai chục nóc nhà, bốn chục chiếc thuyền nan, một cái miếu thờ cá Ông trên mỏm đá đầu làng. Người cầm đầu đoàn thuyền là ông Cả Lộng, sáu mươi tuổi, đi biển từ năm lên mười, nhìn trời đoán gió giỏi nhất làng. Không có ai biết cái chỗ má từ đó đến. Không có bản đồ nào má biết có tên cái làng này.

Cái má có, là cái đầu.

Ngày thứ mười một, má lục trong chòi mụ Hến ra một cái chai thủy tinh xanh đục, cổ hẹp. Thứ đó ở làng này hiếm như vàng. Anh Mành đổi được của một chiếc ghe buôn từ phương xa ghé bến, đem về tặng vợ đựng dầu dừa, mụ Hến giữ nó như giữ một cái bùa, không dùng tới. Má cầm nó lên soi ra nắng, thấy được mực dầu cũ đọng dưới đáy, và má biết mình vừa tìm được thứ mình cần. Má rửa sạch, đổ nước vô chừng nửa chai, rồi úp ngược nó xuống một cái bát sành cũng có nước. Má chêm hai hòn đá cho chai đứng thẳng. Nước trong chai đứng ở một mực. Má cắm một cái que tre sát thành chai, lấy than vạch lên que một vạch đúng mực nước ấy.

Con biết rồi đó. Cái chai úp ngược là cái cân không khí. Trong chai có một búng hơi bị nhốt ở trên. Khi trời sắp đổi, không khí bên ngoài nhẹ đi, búng hơi trong chai nở ra, đẩy nước trong chai tụt xuống. Bão tới gần thì không khí nhẹ đi nhiều lắm, nước tụt sâu lắm. Ở chỗ má, người ta có những cái máy làm việc này chính xác tới từng li. Ở đây má chỉ có cái chai thủy tinh đục. Nó thô, nó chậm, nắng gắt thì nó cũng dâng hạ theo, phải đặt trong chỗ râm. Nhưng nó nói thật.

Má đặt cái chai trong góc chòi, chỗ không có nắng rọi. Mỗi sáng mỗi chiều, má vạch một vạch than.

Cùng lúc đó, má đi ra mỏm đá đầu làng, ngồi coi biển. Má coi sóng. Má coi mây. Má coi chim.

— Hết chương 1 —