Nhật ký ngày đầu tháng Bảy

Chương 1: Nhật ký ngày đầu tháng Bảy

Mùng 3 tháng 7.

Bà nội không nhận ra mình. Bà ngồi trên cái chõng tre ở hiên, nhìn mình xách vali vào sân, rồi hỏi cô Thoa, người hàng xóm sang trông bà mấy tháng nay: "Con bé nhà ai thế?"

Cô Thoa bảo: "Cái Quất đấy bà ơi, cháu đích tôn của bà đấy." Bà nhìn mình thêm một lúc, rồi gật gù, như chấp nhận một điều người ta bảo chứ không phải tự nhớ ra.

Bố mẹ mình ở Sài Gòn, công việc không dứt ra được. Mình vừa thi xong năm hai, xin về Vị Khê ở với bà hết hè. Bà tám mươi ba tuổi, từ đầu năm bắt đầu quên. Quên cất nồi cơm, quên tắt bếp, quên tên con cháu. Nhưng bà không quên những chuyện từ sáu mươi năm trước. Cô Thoa bảo, bà nhớ tên từng cây quất, cây đào bà trồng hồi con gái, nhớ cả giá một chậu hoa cúc năm sáu tư là bao nhiêu hào.

Tối, bà gọi mình vào buồng, lục trong cái hộp sắt tây đựng kim chỉ ra một cái kẹp tóc đồi mồi hình con bướm, cánh đã sứt một mẩu. Bà kẹp lên tóc mình, nhìn ngắm, rồi bảo:

– Của bà đấy. Ngày xưa có hai cái. Cái kia bà đánh rơi xuống giếng đình hôm ông con đi.

Ông nội mình đi bộ đội năm 1963, hy sinh năm 1968. Ở nhà còn một cái bằng Tổ quốc ghi công lồng khung kính treo trên tường và một tấm ảnh ông mặc quân phục, mặt còn non choẹt.

Mình hỏi bà rơi thế nào. Bà nhìn qua cửa sổ, về phía cái đình, rồi kể một chuyện khác hẳn, như cái đài bị ai vặn sang kênh.

– Hai cái kẹp ấy mua ở chợ Viềng. Chợ Viềng họp mỗi năm một phiên, đêm mùng bảy rạng sáng mùng tám Tết. Người ta đi chợ mua may, mua cái gì cũng được, miễn là mua. Năm ấy rét lắm, sương xuống ướt cả vai áo. Anh ấy đứng ở cái sạp bán đồ đồi mồi, trả giá mãi, cuối cùng mua hai cái kẹp hết tám hào. Tám hào hồi ấy đong được hai cân gạo đấy con. Anh ấy bảo: hai cái, một cái là anh, một cái là em, cài chung một búi thì không lạc nhau.

Bà cười, cái cười móm của người tám mươi ba tuổi, mà mắt sáng lên như con gái. Rồi bà ngừng, nhìn mình, hỏi:

– Mà cô là ai nhỉ?

Mình nắm tay bà, bảo cháu là Quất. Bà gật, vỗ vỗ lên tay mình, rồi ngủ thiếp đi trên chõng, cái hộp sắt tây vẫn ôm trong lòng.

Mùng 6 tháng 7.

Ba ngày nay, mình nấu cơm, tắm cho bà, đi chợ, tưới mấy chậu cảnh của bà ngoài sân. Làng Vị Khê trồng cây cảnh từ đời các cụ, nhà nào cũng một vườn quất, vườn đào, mấy cây sanh, cây si uốn thế. Mùa này vắng, chỉ có mấy ông già tỉa cành và tiếng máy bơm nước ì ì từ sông Đào. Bà vẫn nhớ tưới. Sáng nào bà cũng chống gậy ra sân, đứng trước cây quất già nhất, cây bà trồng năm lấy chồng, lấy tay vuốt từng chiếc lá, rồi gọi mình mang gáo nước ra. Tưới xong, bà lại quên là đã tưới.

Trưa nay, nắng như đổ lửa, mình mang máy ảnh ra đình chụp. Đình làng mái cong, trước sân có một cái giếng tròn xây bằng đá ong, miệng giếng rộng chừng hai mét, thành giếng cao ngang hông. Nước giếng xanh thẫm, trong vắt, sâu tới mức nhìn mãi không thấy đáy. Cạnh giếng có tấm biển đá ghi giếng có từ thời Lê, nhưng chữ đã mòn.

Đúng mười hai giờ, nắng chiếu thẳng xuống lòng giếng. Mình cúi người qua thành giếng, giơ máy ảnh lên, định chụp bóng mình trên mặt nước, kiểu ảnh hay đăng lên trang cá nhân.

Mình giơ tay vẫy. Cái bóng dưới nước không vẫy.

Thật đấy. Cánh tay mình đang giơ lên giữa trời nắng, còn cái bóng dưới kia hai tay vẫn buông thõng, đầu hơi cúi, như một người đang đứng soi giếng tìm cái gì. Mình đứng sững, thử lại. Nghiêng đầu sang trái. Cái bóng vẫn đứng yên. Mình lấy tay che mặt. Qua kẽ ngón tay, mình thấy cái bóng ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào mình.

Mình lùi khỏi thành giếng, tim đập loạn. Ông từ Lự trông đình đang quét lá đa ngoài cổng, thấy mình thì gọi:

– Cháu nhà bà Thìa đấy à? Đừng cúi xuống giếng lúc đứng bóng. Người già kiêng đấy.

– Kiêng gì hả ông?

– Giếng đình giữ bóng người. – Ông nói, như nói một điều ai cũng biết. – Ai sắp đi xa, soi xuống lúc trưa là thấy bóng mình không theo mình nữa.

Mình cười, bảo ông dọa trẻ con. Ông cũng cười, quét tiếp.

Tối nay mình xem lại ảnh trong máy. Mình đã bấm được ba kiểu. Kiểu nào cũng nhoè, chỉ thấy vệt sáng trên mặt nước và một khối đen hình đầu người.

Mùng 7 tháng 7.

Mình biết mình không nên quay lại. Mình vẫn quay lại.

Mười hai giờ. Mình đứng cách thành giếng một bước, hít thở cho đều, rồi cúi xuống. Hôm nay mình buộc tóc đuôi ngựa, mặc áo phông trắng.

Cái bóng dưới nước búi tóc. Một búi tròn sau gáy, có cái gì cài trên búi, nho nhỏ, màu nâu vàng, lấp lánh. Cái bóng mặc áo sẫm màu, cổ áo tròn.

Mình đứng im. Cái bóng cũng đứng im. Rồi nó nghiêng đầu, chậm rãi, trong khi mình không hề cử động.

Mình chạy về nhà, không dám ngoái lại. Bà đang ngồi ở hiên, hai tay ôm gối, nhìn về phía đình. Mình chưa kịp nói gì, bà đã hỏi:

– Hôm nay nước giếng có trong không con?

— Hết chương 1 —