Cái bánh hai núm

Chương 1: Cái bánh hai núm

Con Vi đặt cái bánh lên bàn thờ trước, rồi mới đưa cho mệ.

– Mệ coi nì. Con mua ở chợ Hội An. Có phải giống bánh mệ gói không?

Mệ Khanh đang ngồi lặt rau muống ngoài hiên, kính lão trễ xuống sống mũi. Mệ không nhìn cái bánh ngay. Mệ nhìn đứa cháu ngoại, hai mươi sáu tuổi, làm hướng dẫn viên du lịch trong Hội An, tháng về Huế được một lần, lần mô về cũng mang theo thứ chi đó để khoe mệ. Lần trước là cao lầu đựng trong hộp xốp, nhão nhoẹt. Lần trước nữa là cái đèn lồng vải đỏ.

– Bánh ít thì đâu chẳng giống. – Mệ nói.

– Mệ coi kỹ cái núm đã.

Mệ Khanh cầm cái bánh lên. Bánh ít lá gai, vỏ đen bóng, gói lá chuối hột còn xanh. Ai gói bánh ít cũng chụm bốn góc lá lại ở trên đầu, vặn một vòng cho chặt, thành một cái núm nhọn như búp sen. Mệ gói kiểu đó, cả xứ Huế này gói kiểu đó.

Cái bánh này có hai núm. Người gói đã tách lá ra làm hai chùm, vặn mỗi chùm một vòng ngược nhau, rồi gập hai núm vào nhau như hai bàn tay chắp lại.

Mệ đặt cái bánh xuống bàn. Rồi mệ cầm lên lại.

– Ai bán? – Mệ hỏi, giọng không còn là giọng của mệ.

Vi kể. Hôm đó Vi dẫn một đoàn khách Pháp đi chợ sáng, đi qua dãy bánh trái trong nhà lồng, thấy một sạp bánh ít bày hai mẹt. Mẹt bên trái bánh một núm, như mọi nơi. Mẹt bên phải có đúng một chục bánh hai núm, để riêng, giá đắt hơn hai ngàn. Vi thấy lạ vì cái kiểu hai núm đó, Vi chỉ từng nghe mệ kể, chưa từng thấy ai gói ngoài đời. Vi hỏi người bán, một chị trạc ba mươi lăm. Chị nói bánh hai núm là bánh của mạ chị gói, mạ chị gói kiểu đó từ hồi xưa, giờ mạ chị đau lưng, ngày gói được một chục thôi.

– Con hỏi mạ chị tên chi, – Vi nói, – chị đó nói tên Đọt, bà Đọt.

Rổ rau muống trên đùi mệ Khanh trượt xuống đất. Mấy cọng rau văng ra sân gạch.

Mệ Khanh ngồi im, nhìn cái bánh trong tay. Hồi năm mươi tư năm trước, mỗi lần gói bánh ít, mạ gói cho cả nhà bánh một núm, chỉ gói riêng cho Khanh mấy cái hai núm, vì Khanh mê nhân dừa, mạ bỏ nhân gấp đôi, gói hai núm để đánh dấu, khỏi lẫn. Con Đọt bốn tuổi, mỗi lần thấy chị cầm bánh hai núm là khóc ré lên, đòi cho bằng được. Mạ dỗ: mi lớn bằng chị mi thì mạ gói cho.

Con Đọt chưa kịp lớn bằng chị. Mùa hè năm bảy hai, nhà dưới Hải Lăng bỏ chạy vô Huế. Khanh mười tuổi, lạc mạ với em ngay giữa bến xe An Cựu, trong đám người đông như kiến vỡ tổ. Năm mươi tư năm, Khanh tin mạ với em đã chết trên một chuyến xe chạy vô Đà Nẵng mà người ta kể bị lật ở đèo. Khanh tin vì không còn ai khác để hỏi.

– Mệ ơi. – Vi gọi. – Mệ răng rứa?

Mệ Khanh bóc cái bánh. Mệ không ăn. Mệ bẻ đôi. Nhân đậu xanh, dừa nạo, đường cát. Nhân dừa nhiều gấp đôi bánh thường.

Ngày giỗ mạ năm nào, mệ cũng gói bánh ít từ chiều hôm trước. Vi nhớ hồi lên tám, Vi ngồi bên chân mệ, bắt chước vặn núm, lá chuối rách tới mấy chục tấm. Vi hỏi mệ răng bánh trên bàn thờ chỉ có một núm, trong khi mệ hay kể mạ của mệ gói hai núm. Mệ nói hai núm là phần của mệ, mạ gói cho mệ thôi, mạ không còn thì không ai gói, mà mệ không gói cho chính mình được. Vi không hiểu. Vi hỏi răng không được. Mệ gõ nhẹ vô đầu Vi bằng cái núm bánh, bảo con nít hỏi chi nhiều.

Vi nhớ cả cái dĩa bánh trên bàn thờ: mười một cái một núm, xếp hình tháp. Mười cái cho mạ, một cái cho em. Mệ nói em mệ chết lúc bốn tuổi, nhỏ quá, ăn một cái là đủ.

Giờ Vi đứng nhìn mệ cầm cái bánh hai núm, nhìn bàn tay đồi mồi run lên, và lần đầu tiên Vi nghĩ: lỡ con nít bốn tuổi đó không chết thì sao.

– Mai con chở mệ vô Hội An. – Mệ nói.

— Hết chương 1 —