Học việc

Chương 1: Học việc

Hậu làm bể tấm bánh thứ mười bảy trong buổi sáng đầu tiên, và chị Hân không la.

Chị chỉ cúi xuống lượm mấy mảnh bánh tráng giòn tan trên nền xi măng bỏ vô cái thau nhôm, nói: "Mấy mảnh này để chiều chị trộn bánh tráng cho tụi nhỏ trong xóm ăn." Rồi chị cầm tay cậu, chỉ lại cách nhấc tấm bánh khỏi vỉ tre: nhấc từ mép, nhấc chéo, đừng nhấc thẳng, bánh khô một nắng là giòn như lá khô, nhấc thẳng là gãy.

Lò bánh tráng của chị Hân nằm trong một con hẻm đất ở Trảng Bàng, sau lưng là ruộng mì, trước mặt là con đường nhựa nhỏ chạy ra quốc lộ. Lò này của má chị, bà Năm Khéo, làm ba mươi năm. Bà Năm giờ đau lưng không tráng được nữa, ngồi trên cái ghế đẩu ở góc lò, nhìn, thỉnh thoảng nói một câu. Chị Hân thì làm ở Sài Gòn mười năm, nghe người trong xóm nói chị làm trưởng nhóm mua hàng cho một chuỗi siêu thị, lương cao lắm. Năm ngoái chị bỏ về.

Hậu không hỏi vì sao chị bỏ về. Cậu mười bảy tuổi, nghỉ học từ năm lớp chín vì ba bệnh, má đi làm công nhân may ở Củ Chi. Cậu cần tiền. Chị Hân trả bốn triệu một tháng, bao cơm trưa, cơm tối.

Một ngày ở lò bắt đầu lúc ba giờ sáng. Gạo ngâm từ chiều hôm trước được xay thành bột nước trắng đục. Chị Hân tráng bánh trên cái nồi hấp có căng một miếng vải mùng, múc một vá bột, láng tròn một vòng, đậy nắp, đếm nhẩm, mở ra, lấy cây que tre cuộn tấm bánh mỏng như tờ giấy lụa ra, đặt lên vỉ tre. Tay chị nhanh tới mức Hậu nhìn không kịp. Một buổi sáng chị tráng hơn hai ngàn cái.

Vỉ bánh đem ra phơi ngoài đồng trống. Nắng Trảng Bàng gắt, tới chín giờ thì bánh khô, cong mép, kêu lách tách như ai bẻ ngón tay. Hậu đi lật từng vỉ, gỡ từng tấm.

Nhưng đó mới là bánh tráng phơi nắng. Thứ làm nên cái lò này là ca sương.

– Tối nay em thức với chị. – Chị Hân nói vào buổi tối thứ ba. – Chị dạy em phơi sương.

Mười giờ đêm, chị nhóm một cái lò than trấu nhỏ giữa sân. Chị lấy từng tấm bánh khô, hơ qua lửa than cho phồng nhẹ lên, mặt bánh nổi những bọt nhỏ li ti, rồi xếp lên những vỉ tre dài đặt thấp sát mặt đất ở bãi cỏ sau lò. Rồi chị ngồi xuống, không làm gì nữa.

– Giờ chờ sương. – Chị nói.

Hậu ngồi cạnh chị. Đêm tháng Chạp, gió bấc thổi từ phía Campuchia qua, mát lạnh. Đến gần nửa đêm, cậu thấy mặt bánh bắt đầu ngả màu, từ trắng đục chuyển sang trong, mềm ra như có ai thổi hơi vào. Chị Hân cúi xuống, lấy ngón tay ấn nhẹ lên một tấm, rồi lật nó lại.

– Thấy chưa? Sương thấm đủ một mặt rồi. Lật lại. Thấm quá thì bánh nhão, dính nhau. Thấm thiếu thì bánh còn cứng, cuốn bể. Mỗi đêm sương xuống khác nhau, đêm có gió khác, đêm trời mây khác, đêm trăng sáng khác. Không có máy nào đo được. Phải ngồi đây mà coi.

Ba giờ sáng, bánh phơi sương xong, mềm dẻo như tấm vải, thơm mùi gạo với mùi khói than. Chị Hân xếp bánh vào từng xấp năm chục cái, gói giấy dầu, bỏ vào thùng xốp. Năm giờ sáng, thùng bánh lên chuyến xe khách sớm nhất về Sài Gòn. Bảy giờ, hai mươi ba quán ăn ở Sài Gòn ra bến nhận, kịp bữa trưa. Quán bánh tráng cuốn thịt heo, quán bò tơ, quán bánh tráng trộn cao cấp.

– Bánh phơi sương để được hai ngày. – Chị Hân nói, lúc xe khách đã chạy. – Qua ngày thứ ba là mốc. Không ai bán bánh phơi sương xa được, vì vậy mà người ta nói muốn ăn thì phải về Trảng Bàng.

– Vậy sao chị bán được ở Sài Gòn?

– Vì chị không đợi tới ngày thứ ba.

— Hết chương 1 —