Bốn triệu chín trăm tám mươi

Chương 1: Bốn triệu chín trăm tám mươi

Bốn triệu chín trăm tám mươi nghìn đồng.

Tôi thấy con số ấy lần đầu vào chiều ngày thứ hai, khi lật tới tập chứng từ chi sửa chữa tháng Tư năm ngoái. Thay má phanh xe số mười bảy, bốn triệu chín trăm tám mươi. Bảo dưỡng hộp số xe số hai mươi chín, bốn triệu chín trăm năm mươi. Thay lọc gió, thay dây curoa, thay bình ắc quy, bốn triệu chín trăm, bốn triệu tám trăm tám mươi, bốn triệu chín trăm chín mươi. Tôi ghi lại, chưa nghĩ gì. Những con số lớn thì gây chú ý. Những con số vừa vặn mới làm người làm nghề như tôi khó ngủ.

Tôi tên Thêu, năm mươi hai tuổi, hai mươi sáu năm làm kiểm toán, tám năm gần đây làm kế toán pháp y, tức là người được thuê để đọc sổ sách của người khác và tìm xem tiền đã đi đâu. Tôi không bắt ai. Tôi chỉ đọc.

Ông Lò Văn Kiên, giám đốc Công ty cổ phần xe buýt Cảng Thành, mời tôi về Hải Phòng bằng một cuộc điện thoại rất ngắn. Ông nói công ty có bốn mươi hai xe buýt chạy chín tuyến nội thành, chi phí sửa chữa hai năm nay tăng vọt, hội đồng quản trị chất vấn, ông nghi kế toán trưởng có vấn đề. Ông muốn một người ngoài, độc lập, vào soát hết.

Buổi gặp đầu tiên trong phòng làm việc tầng ba nhìn ra bãi xe Cầu Rào, ông nói thêm, giọng hạ thấp.

– Chị Hoàn kế toán trưởng làm ở đây mười chín năm, cả công ty nể. Tôi nói ra người ta bảo tôi chèn ép. Chị là người ngoài, chị nói thì người ta tin.

Ông pha cho tôi một ấm trà Thái, ngoài cửa sổ hoa phượng đã bắt đầu đỏ trên hàng cây đường Lạch Tray. Ông nói chuyện cởi mở, dí dỏm, kể chuyện hồi ông còn lái xe tuyến Kiến An. Tôi thích ông. Đó là điều tôi ghi nhớ để cẩn thận.

Bà Hoàn thì ngược lại. Bà năm mươi tám tuổi, tóc búi gọn, nói ít, không mời tôi uống nước. Bà giao cho tôi chìa khoá phòng lưu trữ, mật khẩu phần mềm kế toán, rồi nói đúng một câu.

– Chị cần gì cứ hỏi. Tôi không giấu gì cả.

Câu ấy người nào bị nghi cũng nói. Tôi gật đầu.

Ngày thứ ba, tôi làm cái việc mà ai học kế toán pháp y cũng được dạy từ những buổi đầu tiên. Tôi xuất toàn bộ các khoản chi sửa chữa trong hai năm ra một bảng tính, hơn bốn nghìn dòng, rồi đếm chữ số đầu tiên của từng khoản tiền.

Có một quy luật mà người ngoài nghề nghe thường không tin. Trong những con số sinh ra một cách tự nhiên, như tiền điện, dân số các xã, giá các món hàng, thì số bắt đầu bằng chữ số một nhiều nhất, khoảng ba phần mười. Rồi tới số hai, số ba, giảm dần. Số bắt đầu bằng chữ số chín ít nhất, chưa tới một phần hai mươi. Không ai bảo những con số phải như vậy. Chúng tự như vậy, khi không có bàn tay nào sắp đặt.

Tôi vẽ biểu đồ. Cột số một cao nhất, đúng. Cột số hai, số ba, giảm dần, đúng. Tới cột số bốn thì biểu đồ gãy. Cột số bốn vọt lên cao gần bằng cột số một.

Tôi lọc riêng những khoản bắt đầu bằng số bốn. Ba trăm mười hai khoản. Hầu hết từ bốn triệu tám trăm tới bốn triệu chín trăm chín mươi nghìn. Không có khoản nào từ năm triệu trở lên.

Tôi tìm quy chế chi tiêu nội bộ của công ty. Mọi khoản chi sửa chữa từ năm triệu đồng trở lên phải có giám đốc ký duyệt. Dưới năm triệu, chỉ cần trưởng xưởng sửa chữa đề nghị và kế toán trưởng duyệt chi.

Tôi ngồi trong phòng lưu trữ tới bảy giờ tối, đèn huỳnh quang kêu rè rè trên đầu. Ba trăm mười hai khoản chi vừa vặn né ngưỡng giám đốc ký. Ba trăm mười hai chữ ký duyệt chi của kế toán trưởng Vũ Thị Hoàn.

Ông Kiên đã đúng. Hoặc ít nhất, những con số đang nói đúng như điều ông muốn nghe.

Tôi lật tiếp tới những dòng ghi chú. Gần một nửa trong ba trăm mười hai khoản đều trả cho cùng một gara tư nhân ở Kiến An, Gara Phúc Thịnh. Và trong những khoản trả cho Phúc Thịnh, có một biển số xe lặp lại nhiều nhất: xe số hai mươi chín. Mười bốn lần thay má phanh trong vòng một năm.

Một chiếc xe buýt chạy nội thành, ngày chạy mười hai tiếng, có thể phải thay má phanh ba bốn lần một năm. Không chiếc nào thay mười bốn lần.

Tôi tắt máy tính, khoá cửa phòng lưu trữ, đi bộ ra bãi xe Cầu Rào. Gần tám giờ tối, những chiếc xe buýt xanh lá đã về bãi, đỗ thành hàng dài dưới ánh đèn cao áp. Tôi đi dọc từng hàng, nhìn số hiệu sơn trên đầu xe. Mười lăm, mười sáu, mười bảy. Hai mươi tám.

Không có xe số hai mươi chín.

— Hết chương 1 —