Đứa cháu nội

Chương 2: Đứa cháu nội

Con là Huỳnh, cháu nội mệ Lài, làm kỹ sư phần mềm ở Đà Nẵng. Mệ gọi con về vào một chiều thứ Sáu, không nói lý do, chỉ nói: về đi con, mệ cần đứa đọc chữ nhanh.

Con về tới nơi thì thấy mệ ngồi trên chiếc phản gỗ ở nhà trên, trước mặt là cái rương gỗ mít của ôn, nắp mở. Ôn con mất mười năm rồi. Hồi còn sống, ôn làm thợ ảnh, mở tiệm nhỏ ở đường Mai Thúc Loan suốt ba mươi năm, tới khi máy ảnh số về thì đóng cửa, ở nhà trồng cây đại và chụp ảnh cho riêng mình.

Ôn có một thói quen mà cả nhà ai cũng biết, ai cũng từng cười. Sáng mồng Một Tết hằng năm, đúng lúc mặt trời vừa lên khỏi mái nhà bên kia kiệt, ôn đặt chân máy ở cùng một chỗ trên sân, dưới gốc đại, chụp đúng một tấm ảnh căn nhà. Một tấm thôi, không hơn. Mệ đứng ở hiên, mặc áo dài tím. Từ năm ôn mua được chiếc máy ảnh đầu tiên, năm nào cũng vậy, kể cả những năm thiếu ăn. Ôn mất rồi, ba con chụp tiếp bằng máy ôn để lại. Ba con mất ba năm trước, con chụp tiếp, bằng điện thoại, đặt điện thoại lên đúng cái chân máy cũ, ở đúng chỗ dấu đinh ôn đóng xuống đất dưới gốc đại.

Tất cả nằm trong cái rương: bốn mươi tấm ảnh in trên giấy, mười tấm gần đây con in ra từ bản số, bản gốc con vẫn giữ trong máy tính.

– Con coi giùm mệ. – Mệ chỉ tấm ảnh trên cùng, Tết vừa rồi, con in ra hồi tháng Hai. – Coi cái vách bên tê.

Con cầm tấm ảnh lên. Góc chụp hơi chếch, để lọt vào khung cả hiên, cả hai cây đại, và bức tường hồi phía nhà ông Bằng, phủ một lớp vôi vàng ngà. Con phóng to bản số trên máy tính. Tường liền lạc. Không một đường nứt nào, kể cả đường nứt chân chim.

Con mở tấm Tết năm trước. Rồi năm trước nữa. Mười tấm ảnh số, cùng một góc, cùng một độ phân giải đủ để đếm từng viên ngói. Bức tường hồi không nứt.

Rồi con lật tới tấm ảnh in, những năm trước nữa. Có năm tường còn trắng vôi, có năm đã ngả vàng. Có năm cây đại còn nhỏ bằng cổ tay. Có năm mệ tóc đen, đứng thẳng, tay cầm cái nón lá. Bốn mươi tấm ảnh, bốn mươi cái Tết, bức tường hồi chưa bao giờ nứt.

Mệ ngồi nhìn con lật từng tấm, không nói gì. Tới tấm có mệ tóc đen, mệ đưa tay ra cầm lấy, nhìn lâu, rồi đặt lại vào rương, ngay ngắn.

– Ôn mi nói chụp chơi. – Mệ nói. – Chừ mới biết ôn chụp để làm chi.

Con làm những việc một kỹ sư làm được. Con chép mười tấm ảnh số kèm thông tin ngày giờ chụp lưu trong tệp ảnh. Con đi một vòng nhà, chụp vết nứt tường, bể nước rò, cánh cửa xệ, có thước đo đặt cạnh. Con lên trang thông tin của phường xem quy trình. Rồi con chở mệ lên phường, mệ ngồi sau xe máy, ôm cái túi vải đựng bốn tấm ảnh Tết gần nhất và tấm ảnh hồi mệ tóc đen.

Ở phường, cán bộ địa chính xây dựng tiếp mệ rất cẩn thận. Anh nói theo quy định, khi thi công công trình có tầng hầm, chủ đầu tư phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho công trình lân cận. Anh hỏi bên kia có khảo sát hiện trạng nhà mệ trước khi thi công không. Mệ nói không ai sang nhà mệ cả, trừ cậu Chương, mà cậu Chương sang uống nước chè.

Anh cán bộ hẹn ngày xuống kiểm tra hiện trường.

Đêm đó con ngủ ở gian nhà trên, trên chiếc phản cạnh mệ. Nửa đêm, gió từ sông Hương thổi vào kiệt, con nghe bức tường hồi kêu lắc rắc rất khẽ, như ai bẻ hạt dưa trong bóng tối. Mệ cũng thức. Mệ kể con nghe chuyện cánh cửa lim: năm sáu tám, ôn đạp xích lô ra Kim Long, đứng coi người ta dỡ một ngôi nhà rường, trả bằng ba tháng tiền chụp ảnh để mua hai cánh cửa ấy, chở về bằng ghe. Ôn bảo cửa lim đóng một lần là trăm năm, con cháu khỏi lo. Giờ chưa tới sáu chục năm nó đã xệ.

– Mệ không tiếc cái tiền. – Mệ nói trong bóng tối. – Mệ tiếc lời ôn hứa.

Hôm sau, vợ ông Bằng sang nhà mệ. Bà đem theo một giỏ trái cây, nói chồng bà nóng tính, mong mệ bỏ qua. Bà đề nghị trả mệ năm mươi triệu, ký một tờ giấy là hai bên không còn khiếu nại gì. Mệ nói mệ cảm ơn, chuyện ni có người của phường lo, mệ không ký chi hết.

Bà ra về, để lại giỏ trái cây. Con định mang trả. Mệ cản.

– Để đó. Người ta đem tới là lòng tốt của người ta. Còn chuyện bức tường là chuyện bức tường.

— Hết chương 2 —