Hàng gạch trước cửa hàng số Ba

Chương 1: Hàng gạch trước cửa hàng số Ba

Tôi tỉnh dậy vì tiếng gạch.

Không phải tiếng gạch rơi. Là tiếng gạch bị kéo lê trên vỉa hè, từng viên một, lạo xạo, xen lẫn tiếng người cãi nhau khe khẽ: "Viên của tôi đặt từ ba giờ cơ mà", "Ai đá viên của bà, bà đặt chỗ nào thì bà nhớ lấy". Tôi mở mắt trong một căn gác xép thấp đến mức ngồi dậy thì đụng đầu vào xà, và việc đầu tiên tôi làm là sờ tìm điện thoại. Không có. Chỉ có một cái quạt nan, một cái gối vỏ đỗ, và trên mắc áo là một chiếc áo cánh bạc màu có khâu miếng vải ở khuỷu tay.

Đêm trước, tôi ngồi ở văn phòng công ty kiểm toán trên tầng mười bốn, đối chiếu sổ kho của một doanh nghiệp thủy sản đến hai giờ sáng. Tôi nhớ mình gục đầu lên bàn phím.

Bây giờ tôi tên là Hoà. Hai mươi hai tuổi. Mậu dịch viên cửa hàng lương thực số Ba, phố Hàng Sắt, thành phố Nam Định. Tôi biết những điều đó không phải vì ai bảo, mà vì chúng nằm sẵn trong đầu tôi như đồ đạc trong một căn nhà lạ: mở ngăn nào ra cũng thấy, nhưng không biết ai xếp vào. Tôi biết mẹ Hoà nằm ở buồng dưới, ho từ mùa đông năm ngoái chưa dứt. Tôi biết thằng Tý, em trai Hoà, mười hai tuổi, sáng nay phải đi xếp hàng mua nước mắm. Và tôi biết hôm nay cửa hàng kiểm kê quý.

Tôi biết luôn cả nỗi sợ của Hoà, nằm sẵn đó, lạnh như một cục nước đá dưới bụng.

Cửa hàng mở lúc sáu giờ. Hàng gạch đã dài tới tận cửa hàng tạp hóa bên cạnh. Người xếp hàng đứng sau viên gạch của mình, tay cầm sổ mua lương thực, có người cầm thêm cái bao tải con, có người cầm cái làn cói. Tháng này gạo bán theo tiêu chuẩn có độn: cứ mười cân thì sáu cân gạo, bốn cân mì sợi hoặc bo bo. Bo bo phải ngâm từ tối hôm trước, nấu cả buổi mới nở. Bà cụ đứng đầu hàng hỏi tôi có gạo tám thơm không, như hỏi một câu đùa, rồi tự cười.

Tôi làm theo tay Hoà. Tay Hoà biết múc gạo bằng cái đấu tôn, biết đổ lên đĩa cân, biết gạt tem. Tay Hoà nhanh hơn đầu tôi. Đến cái bàn tính thì tay Hoà dừng lại, ngập ngừng, rồi tôi nhận ra: tay này biết gẩy, nhưng tôi thì không, và hai cái biết ấy đang giẫm lên nhau. Tôi gẩy sai ba lần liền. Chị Nguyệt bàn bên cạnh nhìn tôi lạ lẫm.

– Mày làm sao thế, ốm à?

– Em hơi chóng mặt.

– Thế thì cộng bằng giấy đi. Đừng để bà Liên thấy.

Tôi cộng bằng giấy. Cộng bằng giấy thì tôi nhanh hơn bất cứ ai trong cửa hàng này, nhưng tôi phải che tờ giấy bằng khuỷu tay, như học sinh quay cóp.

Hai giờ chiều, cửa hàng đóng cửa để kiểm kê. Bà Liên, cửa hàng trưởng, năm mươi tuổi, tóc búi củ hành, đeo kính gọng đen sửa bằng dây thép. Bà không cười bao giờ. Bà cân từng bao gạo còn lại trong kho bằng cái cân bàn sắt to, đọc số, chị Nguyệt ghi, rồi bà cầm sổ xuất nhập đối chiếu.

Tôi đứng nhìn bà đọc số mà tim đập dồn. Cục nước đá dưới bụng Hoà to dần lên.

– Hụt bốn mươi cân. – Bà Liên nói, gập sổ lại. – Quý trước hụt mười chín. Quý trước nữa mười hai.

Không ai nói gì. Bốn mươi cân gạo năm 1983 không phải là bốn mươi cân gạo. Đó là tiêu chuẩn ba tháng của một người lớn. Đó là biên bản, là kỷ luật, là có khi mất việc, mất luôn sổ gạo công nhân viên. Cửa hàng có ba người đứng quầy, nhưng chỉ có Hoà là người giữ chìa khóa kho từ đầu năm.

– Hoà ở lại. – Bà Liên nói.

Chị Nguyệt bóp nhẹ vai tôi rồi đi ra. Bà Liên ngồi xuống cái ghế đẩu, rót cho tôi một chén nước chè vối đã nguội.

– Tôi không nói là cô lấy. – Bà bảo. – Nhưng bốn mươi cân là tôi không giấu được. Thứ Hai tuần sau công ty xuống. Cô có gì muốn nói thì nói với tôi trước.

Tôi nhìn cuốn sổ xuất nhập dày cộp trên bàn, bìa giấy xi măng, gáy khâu chỉ. Và lần đầu tiên từ sáng tới giờ, tôi thấy mình không phải người lạ ở đây.

– Bác cho cháu mượn sổ ba quý gần nhất. Cháu xin ba ngày.

— Hết chương 1 —