Những con số tự khai

Chương 2: Những con số tự khai

Mười năm làm kiểm toán dạy tôi một điều đơn giản: tiền và hàng không biến mất đều đặn như mưa. Nó biến mất theo một nhịp. Tìm được nhịp thì tìm được người.

Tôi trải ba quyển sổ ra cái chiếu ở gác xép, thắp đèn dầu, kẻ cột bằng bút chì. Ngày nhập. Số bao. Ngày bán. Số cân bán ra theo tem. Tồn cuối ngày. Mỗi ngày một dòng. Chín tháng là gần hai trăm bảy mươi dòng. Mẹ Hoà ho ở dưới nhà, gọi lên hỏi con làm gì mà thức khuya, tốn dầu.

– Con làm sổ cho cửa hàng, mẹ ạ.

Tôi không có máy tính. Tôi có một cuốn vở học trò của thằng Tý, xé ra từng tờ, và cái đầu đã nhìn vào những bảng tính hàng nghìn dòng suốt mười năm. Đầu tôi vẫn làm việc như cũ, chỉ có tay là chậm hơn.

Đến nửa đêm thứ hai, nhịp hiện ra.

Hụt không rải đều theo ngày bán. Những ngày cửa hàng bán đông nhất, đầu tháng, khi tem mới phát, kho không hụt hơn những ngày bán vắng. Nếu người đứng quầy ăn bớt từng đấu gạo, ngày đông khách phải hụt nhiều nhất, vì đó là lúc dễ ăn bớt nhất. Đằng này không.

Hụt đi theo lô nhập. Lô nào nhiều bao thì quý đó hụt nhiều. Tôi chia ra: quý một nhận sáu mươi bao, hụt mười hai cân. Quý hai nhận chín mươi lăm bao, hụt mười chín. Quý này nhận hai trăm bao, vì có thêm gạo cứu đói vụ chiêm, hụt bốn mươi. Chia ra thì đều tăm tắp: cứ một trăm bao nhập vào thì kho hụt chừng hai mươi cân.

Hai mươi cân trên một trăm bao. Rải ra thì mỗi bao hai lạng, dồn lại thì mỗi chuyến xe chỉ cần một bao thiếu vài cân. Không ai biết. Cửa hàng nhận gạo từ kho lương thực thành phố theo số bao, ký theo số bao. Không ai cân từng bao khi nhận, vì không ai có thời gian, và vì từ trước đến giờ vẫn thế.

Người chở gạo từ kho về cửa hàng là ông Khôi. Xe bò. Mỗi tuần hai chuyến.

Sáng hôm sau tôi đứng ở cửa sau cửa hàng lúc xe bò của ông Khôi đến. Ông chừng bốn mươi lăm, gầy, đen, cánh tay nổi gân như dây chão. Ông chào tôi bằng cái gật đầu quen thuộc, nhanh nhẹn vác bao gạo từ xe xuống, cứ hai bao một lần. Tôi nhờ ông đặt một bao lên cân bàn.

– Cô cân làm gì? Bao nào chả năm chục.

– Bà Liên bảo cân thử, chú ạ.

Ông đặt bao lên. Tôi gạt quả cân trên đòn. Kim thăng bằng.

Năm mươi cân. Không thiếu một lạng.

Tôi cân bao thứ hai. Năm mươi cân. Bao thứ ba, năm mươi cân và một lạng.

Ông Khôi đứng nhìn tôi, tay chống lên thành xe bò, mặt bình thản. Lúc đó tôi đã muốn bỏ cuộc. Có thể tôi sai. Có thể nhịp hụt theo lô nhập chỉ là trùng hợp. Có thể Hoà thật sự đã lấy gạo mang về nhà cho mẹ, những ngày cuối tháng nhà hết gạo, và cái nỗi sợ lạnh như nước đá kia là nỗi sợ của người có tội.

Tôi thò tay vào miệng bao thứ ba lúc nó còn trên cân, bốc một nắm gạo lên.

Gạo dính tay.

Không ướt. Chỉ hơi dính, hơi mát, như gạo để ở chỗ có sương. Tôi bóp nhẹ, mấy hạt gạo bết vào nhau. Gạo mới xay từ kho thành phố, trời nắng tháng Sáu, không thể dính tay như thế này được.

Tôi ngẩng lên. Ông Khôi đã quay đi, vác bao tiếp theo.

— Hết chương 2 —