Bữa tối ngày thứ mười chín

Chương 2: Bữa tối ngày thứ mười chín

Trong núi ăn: cháo trắng, rau dền luộc, một thìa muối vừng. Ngoài núi ngửi thấy: mỡ hành phi.

Mười chín ngày, thực đơn trên tường thành phía nam đã đi qua mười chín món. Cá khô nướng. Tỏi phi. Cơm cháy rang mỡ. Ruốc tôm rang khô. Lạc rang muối. Chè gừng đường phên. Bánh đa nướng. Bà Nếp nấu mỗi món một chảo, có khi chỉ nửa chảo, tính từng thìa mỡ. Món nào nấu xong thì bưng vào chia cho ca trực đêm, mỗi người một miếng, vì người trực đêm đói nhất. Phần còn lại của tông môn ăn cháo.

Có người ở trong núi bắt đầu càu nhàu. Một sư huynh của Kiếm Đường lên bếp, chống nạnh hỏi sao bà nấu đồ thơm cho giặc ngửi mà để anh em ăn cháo. Bà Nếp đưa cho anh ta một miếng bánh đa nướng, bảo: tối nay anh trực đêm thì tối nay anh ăn. Anh ta cầm miếng bánh đa, đứng ngẩn một lúc, rồi đi xuống. Tối hôm ấy anh ta xin trực đêm. Sang tuần thứ ba thì danh sách xin trực đêm dài tới mức trưởng lão Kiếm Đường phải chia ca, mỗi người ba đêm một lần, và đêm nào trên tường thành phía nam cũng đông hơn cần.

Bà dạy thằng Cốm ngửi khói. Buổi đầu thằng bé đứng trên tường thành, hít lấy hít để, rồi quả quyết bên dưới đang nướng thịt dê. Bà bảo đấy là mùi da giày phơi gần bếp. Hôm sau nó bảo họ đang nấu chè. Bà bảo đấy là mùi đường phèn bỏ vào thuốc cảm, nghĩa là bên dưới bắt đầu có người ốm. Tới ngày thứ mười, thằng Cốm ngửi ra mùi cơm độn ngô trước cả bà, chạy vào bếp khoe, mặt đỏ như được thưởng đan dược.

– Ngô rang cháy. – Nó nói. – Ông bếp bên dưới để lửa to quá.

– Không phải lửa to. – Bà Nếp nói. – Ông ấy rang ngô trước rồi mới độn, cho cơm đỡ bết. Người nấu cẩn thận đấy.

Bên dưới, khói bếp Xích Diễm Môn đổi mùi từng ngày.

Ngày thứ năm, bà Nếp ngửi không còn thấy mùi rượu. Ngày thứ chín, mùi thịt muối thưa dần, chỉ còn bữa tối. Ngày thứ mười hai, mùi cơm gạo trắng thành mùi cơm độn, độn ngô, bà nhận ra mùi ngô rang cháy. Ngày mười lăm, có mùi khoai sắn luộc. Ngày mười bảy, mùi cháo. Ngày mười tám, bà ngửi thấy một mùi mà bà đã không ngửi thấy từ năm mười tuổi, năm làng bà mất mùa: mùi cám rang.

Tối ngày thứ mười chín, bà Nếp đứng trên tường thành, phi mỡ hành. Bà phi chậm, cho hành vàng đều, để mùi lên cao nhất. Dưới thung, các chòi canh đã thưa người. Có hai cái lều phía cuối trại tối om từ hôm qua.

Chưởng môn Bùi Chính Khôn lên tường thành, đứng cạnh bà. Ông là người to lớn, Kết Đan trung kỳ, tóc đã điểm bạc, mặt hốc hác vì mười chín ngày ăn đúng một bát cháo như mọi người.

– Mười chín ngày rồi, bà Nếp. Bà hẹn mười ngày.

– Mười ngày thì tôi biết họ hết rượu. – Bà nói, tay vẫn đảo chảo. – Nhưng hết rượu thì chưa đủ. Bây giờ tôi biết họ hết gạo.

Chưởng môn nhìn xuống thung lũng.

– Bà chắc?

– Chưởng môn ngửi thử.

Ông nhắm mắt. Gió từ thung lũng lúc ấy còn chưa đổi, vẫn thổi ngược lên. Ông ngửi một lúc lâu.

– Khét.

– Cám rang. – Bà Nếp nói. – Lấy cám nuôi lợn rang lên cho thơm rồi nấu cháo. Tôi biết mùi ấy. Người có gạo thì không ai ăn cám. Họ mang lương cho hai mươi ngày, vì họ tưởng mình chỉ có lương cho hai mươi hai ngày. Họ tưởng thế vì kho mình xây ở đâu, rộng bao nhiêu, cả vùng này ai cũng biết. Họ không tính tới cháo.

– Còn mấy hôm nay họ ngửi mùi đồ ăn của mình.

– Thì họ tưởng mình còn nhiều. – Bà gật đầu. – Một chảo mỡ hành, ba trăm người ăn không đủ, nhưng năm trăm người ngửi thì thừa.

Gió quay đầu. Mùi mỡ hành trôi xuống thung lũng. Một lúc sau, từ trong trại có tiếng người cãi nhau, rồi tiếng ai đó quát. Rồi im.

Chưởng môn đứng nhìn rất lâu. Rồi ông quay sang bà Nếp.

– Mai tôi cho người xuống nói chuyện. Lúc này mình là bên được ra giá.

– Chưởng môn cho tôi đi cùng.

– Bà đi làm gì?

– Bên họ có một ông bếp. – Bà Nếp nói. – Mười chín hôm nay tôi ngửi khói của ông ấy. Ông ấy nấu cám mà vẫn rang cho thơm, rang đều tay, không cháy hạt nào. Người như thế tôi muốn gặp.

— Hết chương 2 —