Ngày thứ nhất

Chương 1: Ngày thứ nhất

Đàn ong về tổ muộn hơn mọi ngày gần nửa canh giờ, và con nào về cũng vàng óng phấn dã quỳ.

Lém ngồi xổm trước thùng ong thứ mười bảy, nhìn từng con chui qua khe cửa tổ. Ong Kim Tử nhà cô to hơn ong ruồi một chút, thân màu mật, cánh ánh tím khi gặp nắng. Mọi năm, mùa khô, chúng chỉ bay qua hàng rào tre sang vườn thuốc của Dược Vân Cốc, hút mật lan Xích Tâm, về tổ chân dính phấn trắng như bột gạo. Từ đầu tháng tới giờ, phấn trắng thưa dần. Hôm nay không còn con nào.

Chúng bay qua bên kia thung, lên tận đồi dã quỳ, đi về mất gần nửa buổi.

– Tụi bây chê vườn thuốc à? – Lém nói với thùng ong.

Một con đậu lên mu bàn tay cô, đi một vòng, rồi bay đi. Ong Kim Tử không đốt người nhà họ Sầm. Bà nội Lém nói vì nhà mình nuôi chúng ba đời, chúng nhận ra mùi.

Dược Vân Cốc là vườn thuốc của Thanh Vân Tông, nằm trong một thung lũng trên cao nguyên, quanh năm sương sớm, trưa nắng gắt, chiều gió lộng. Bốn mươi mẫu ruộng bậc thang trồng toàn linh dược, giữa vườn là cây Ngọc Quế, cây mẹ của cả thung, tán rộng như mái đình, gốc ba người ôm không xuể. Năm mươi năm trước, vị trưởng lão giữ vườn lúc ấy xuống bản, mời bà nội Lém đem ong lên đặt ở bìa vườn. Không giấy tờ gì. Ông chỉ nói một câu mà bà nội kể đi kể lại tới lúc mất: ong nhà Sầm đi đâu thì cây đi đó.

Bà nội mất bốn năm rồi. Mẹ Lém lấy chồng dưới xuôi. Giờ chỉ còn mình Lém, hai mươi bốn tuổi, bốn mươi thùng ong, một cái chòi tre ở bìa vườn, và một hũ mật sành bịt sáp ong để trên xà nhà. Hũ mật ấy bà nội cấm mở. Bà nói hũ đó là mật mùa đầu tiên, để dành cho người cần.

Trưa hôm đó, trưởng lão Đoàn Khắc Nghiêm xuống tận chòi.

Ông ngoài sáu mươi, Kim Đan trung kỳ, quản Dược Vân Cốc hai mươi năm. Người cao, gầy, tay áo lúc nào cũng xắn tới khuỷu, móng tay đen đất. Lém chưa thấy trưởng lão nào làm vườn như ông. Ông không ghét cô. Ông chỉ không bao giờ nhìn cô lâu quá một hơi thở.

– Ba luống lan Xích Tâm héo trong mười ngày. – Ông nói, không chào. – Lá vàng từ mép, rễ đen. Đệ tử ta khám rồi, có vết chích nhỏ ở gốc hoa.

– Ong nhà con hút mật thì chích vô nhụy, trưởng lão. – Lém nói. – Không chích gốc.

– Ta không hỏi con. – Ông nói. – Ta báo cho con. Từ hôm nay cho tới bảy ngày nữa, con dọn hết bốn mươi thùng ong ra khỏi bìa vườn. Quá bảy ngày, đệ tử ta sẽ hun.

Lém đứng dậy.

– Bà nội con đặt ong ở đây năm mươi năm. Trưởng lão giữ vườn ngày đó tự lên bản mời.

– Ta biết. – Ông Nghiêm nói. – Người đó là sư phụ ta.

Ông quay đi, tay áo xắn, chân đất, đi thẳng một mạch lên con đường đất đỏ dẫn vào vườn. Lém đứng nhìn theo cho tới khi ông khuất sau cây Ngọc Quế.

Bảy ngày. Bốn mươi thùng ong. Dưới bản thì mùa khô, hoa cà phê đã rụng hết. Chỗ duy nhất còn hoa là đồi dã quỳ bên kia thung, đất của Bạch Thạch Phái.

Chiều đó Lém lội suối sang. Người giữ đồi là một bà đạo cô trạc năm mươi, búi tóc cài trâm gỗ, đang ngồi phơi hạt dã quỳ trên tấm nong. Bà nghe Lém nói xong, không trả lời ngay, chỉ bốc một nắm hạt, thổi cho bay vỏ.

– Ong cô bay qua đây hai chục ngày nay rồi. – Bà nói. – Ta tưởng vườn bên đó hết hoa.

– Dạ, vườn bên đó còn hoa. Ong không chịu vô.

Bà đạo cô ngẩng lên, nhìn cô lâu hơn một chút.

– Ong không chịu vô vườn có hoa. – Bà lặp lại. – Thế thì cô đi hỏi vườn, đừng hỏi ta. Đặt ong ở đây thì ta lấy mỗi thùng một lạng bạc một tháng.

Bốn mươi lạng một tháng. Cả năm bán mật Lém chưa được chừng ấy. Cô cảm ơn, lội suối về. Câu bà đạo cô nói thì cô mang theo: đi hỏi vườn, đừng hỏi ta.

Chiều đó, Lém ngồi trên mái chòi, nhìn ong về. Ong Kim Tử bay về tổ theo đường thẳng, như sợi chỉ kéo căng từ chỗ hoa tới cửa thùng. Bà nội dạy cô từ năm bảy tuổi: muốn biết ong đi đâu thì đừng nhìn con ong, nhìn đường của nó. Mười đường ong chụm về một chỗ là chỗ đó có hoa ngon. Mười đường ong tránh một chỗ là chỗ đó có chuyện.

Lém nhìn. Các đường ong từ đồi dã quỳ kéo về, vắt ngang qua vườn thuốc, nhưng không đường nào sà xuống. Chúng bay vòng. Chúng vòng qua cây Ngọc Quế ở giữa, cách gốc cây một khoảng xa đều nhau, như người ta tránh một cái giếng sâu.

Cô xuống thang, lấy một cái que, vạch xuống nền đất trước chòi một vòng tròn. Ở giữa, cô ấn ngón tay xuống, để lại một cái lỗ.

Đêm đó gió lộng, cô không ngủ được. Gần sáng, cô nghe từ trong vườn vọng ra tiếng cuốc đất. Ai đó đang đào đất trong vườn thuốc, giữa đêm, ngay chỗ cây Ngọc Quế.

— Hết chương 1 —