Mẻ thứ tư đến mẻ thứ sáu

Chương 2: Mẻ thứ tư đến mẻ thứ sáu

Còn năm mươi hai ngày.

Bình men xanh mịn thì lò nào ở Ngõa Khẩu cũng làm được. Thứ ty Thị bạc đặt là men rạn. Những vết nứt nhỏ như mạng nhện ấy không nằm trong men, mà nằm trong cách men với đất co lại khi nguội. Nàng biết thế. Cha từng nói với nàng một lần, khi nàng còn bé: men và đất như hai người cãi nhau, ai cũng muốn co về phía mình, thế là nứt. Nứt đều thì đẹp, nứt không đều thì vỡ.

Nhưng làm thế nào để chúng nứt đều, cha không nói.

Mẻ thứ tư, nàng cho thêm đá bồ tạt vào men, để men co nhiều hơn đất. Ra lò, một nửa số bình có rạn, nhưng rạn to, toác như ruộng hạn, ba chiếc vỡ đôi.

Mẻ thứ năm, nàng giảm bớt đá, đổi đất sét nền sang một loại mịn hơn. Ra lò, rạn nhỏ hơn, nhưng chỉ ở phía bình quay về cửa lò, phía sau trơn láng.

Bên kia dốc, lò Hồng Thịnh đã nung ba mẻ. Người làng kể bình của lão Hồng ra lò đẹp lắm, men xanh mịn, sáng như ngọc. Lão bày một chiếc ra trước cửa hàng cho người qua đường ngắm. Bích Lam không sang xem. Nàng biết lão có tờ công thức. Nàng chỉ không hiểu, có tờ công thức rồi sao lão vẫn còn sai người sang hỏi mua lò của nàng, lần thứ hai, lần thứ ba, lần nào giá cũng cao hơn.

Tối hôm mẻ thứ năm ra lò, có người gõ cửa sau. Khâu Tam. Gã đứng trong bóng tối, gầy rộc, không dám bước vào sân.

– Cô chủ. – Gã nói. – Lão Hồng nung ba mẻ, mẻ nào cũng trơn láng. Lão đánh tôi, bảo tôi lấy tờ giấy giả. Tôi thề tôi lấy đúng tờ trong hộp gỗ.

Bích Lam nhìn gã một lúc lâu.

– Sao anh lấy?

– Mẹ tôi nợ nhà lão Hồng mười hai lạng. Lão bảo lấy được tờ giấy thì lão xóa nợ. – Gã cúi gằm. – Giờ lão không xóa nữa.

Nàng vào buồng, lấy ra một quan tiền, đặt lên bậc cửa.

– Tiền công tháng cuối của anh. Cha tôi nợ anh, tôi trả. Còn lò này, anh đừng quay lại.

Khâu Tam cầm quan tiền, đứng thêm một lúc rồi đi. Nàng đóng cửa, ngồi xuống, và lần đầu tiên nghĩ tới một điều: nếu tờ giấy là thật, mà lão Hồng nung đúng giấy vẫn không ra rạn, thì thứ làm nên men rạn không nằm trên tờ giấy.

Mẻ thứ sáu, nàng nung đúng như mẻ thứ năm, chỉ đổi chỗ xếp bình, quay tất cả về phía cửa lò. Ra lò, rạn đều hơn. Nhưng nàng cầm lên soi dưới nắng, rạn vẫn thưa, chỗ dày chỗ mỏng, như một tấm lưới rách. Chiếc bình mẫu cha làm năm ngoái, nàng đặt bên cạnh, rạn mịn như vảy cá, đều như ai lấy bút kẻ.

Còn mười sáu ngày. Một mẻ lò từ lúc nhóm lửa tới lúc mở cửa mất năm ngày. Nàng chỉ còn đủ thời gian cho một mẻ nữa, và một mẻ ấy phải ra đủ một trăm chiếc.

Đêm ấy nàng không ngủ. Nàng ngồi trên bậc thềm lò, nhìn đống bình hỏng xếp thành ba hàng ngoài sân, lấp lánh dưới trăng. Ông Cù ngồi cạnh nàng, cầm cái điếu cày, không hút.

Một lúc lâu sau, nàng mới nhớ ra.

Hồi nàng tám tuổi, có những đêm cha bế nàng ra ngồi cạnh lò lúc lò đang nguội. Cha bảo nàng nhắm mắt, ngồi im, nghe. Nàng nghe thấy những tiếng tinh, tinh, rất nhỏ, như ai đó gõ móng tay vào chén sứ, vọng ra từ trong lòng lò. Cha bảo đó là tiếng men rạn. Cha bảo nàng đếm. Nàng đếm đến hai mươi thì ngủ gục trong lòng cha. Sáng ra tỉnh dậy, cửa gió lò đã được mở, bình đã nguội.

Cha không nung men rạn bằng lửa. Cha nung bằng tai.

Nàng quay sang ông Cù. Ông Cù đã điếc ba năm nay. Ba năm nay, những mẻ men rạn của lò họ Tần, cha là người ngồi canh lúc nguội. Chưa bao giờ là ông Cù.

Nàng cầm than, viết lên tấm ván: cha mở cửa gió lúc nào?

Ông Cù đọc. Ông nhìn nàng rất lâu, rồi viết: khi tiếng rạn thưa đi. Ta không nghe được. Ông chủ đếm.

— Hết chương 2 —