Bàn tay không bị cứa

Chương 3: Bàn tay không bị cứa

Sáng hai mươi tháng Giêng, ông trưởng thôn sai người gọi tôi ra cọ lư, như mọi năm, để mai rước lên ban thờ.

Tôi mang theo một rổ khế chua, một bao tro bếp, cái bàn chải cước. Tôi ngồi xổm giữa sân đình, nắng xuân rải xuống, dịu như mật. Tôi chà ngoài thân trước. Lớp gỉ xanh lần này lạ. Mọi năm, gỉ đồng của lư cứng như vỏ trai, khế chua với tro chà cả buổi mới bong một lớp mỏng. Lần này, mới chà mấy đường, gỉ xanh đã trôi ra theo nước khế, để lộ lớp đồng vàng bên dưới, vàng tươi như đồng mới.

Tôi dừng tay. Tôi lấy đốt ngón tay gõ vào thân lư.

Hai mươi năm đi đồng nát, tôi gõ vào đủ thứ đồng. Đồng cũ, đúc lâu năm, gõ vào nghe trầm, đục, tắt nhanh như tiếng ho của ông già. Đồng mới đúc gõ vào nghe thanh, ngân lâu, như tiếng con gái cười. Mọi năm cái lư kêu như ông già. Năm nay nó cười.

Tôi thò tay vào lòng lư. Tôi chà theo thói quen, mạnh tay, chỗ có bảy cái đầu đinh tán. Tôi chờ cái đau quen thuộc trên mu bàn tay.

Không có gì cả. Lòng lư nhẵn thín. Không có cái đầu tán nào lồi lên. Bảy cái mũ đinh bên ngoài chỉ là bảy cái núm đúc liền với thân, đẹp đẽ, tròn trịa, mà không xuyên qua đâu cả.

Tôi rút tay ra, nhìn mu bàn tay mình. Nó lành lặn. Lần đầu tiên trong mười mấy năm cọ lư.

Tôi không nói với ai trong làng. Tôi biết người ta sẽ bảo gì: con vợ thằng đồng nát cay cú vì anh Đạt được làng khen. Tôi đạp xe lên xã, nhờ anh cán bộ điều tra gọi giúp bà Chi. Bà còn ở lại Hà Nội làm mấy việc khác, chưa về Huế.

Bà xuống ngay chiều hôm đó. Bà không đi qua sân đình chỗ người ta đang treo cờ. Bà vào hậu cung, nơi cái lư đang đặt trên mâm gỗ, có anh cán bộ điều tra đứng cạnh, có tôi đứng cạnh. Bà đeo găng, thò tay vào lòng lư, sờ một lúc lâu. Rồi bà lấy một miếng bông thấm nước cất, chà nhẹ lên lớp gỉ ngoài thân. Miếng bông xanh lè.

– Gỉ đồng thật, mấy chục năm mới có, bám chặt vô đồng như da. – Bà nói nhỏ. – Gỉ ni là gỉ làm nhanh, người ta bôi hóa chất lên đồng mới cho nó xanh trong vài hôm. Lau nước là trôi.

Rồi bà quay sang tôi.

– Chị Hến, chị nói với tui chuyện bảy cái đinh tán lần nữa đi.

Tôi kể. Tôi giơ mu bàn tay ra, chỉ từng vết sẹo cũ mờ mờ. Bà nhìn từng vết, gật đầu.

– Đinh tán thật thì phải xuyên qua thân lư, đầu ngoài là mũ đinh, đầu trong bị đập bẹt ra để giữ chặt. Người làm đồ giả nhìn ảnh bên ngoài, đúc được mũ đinh, mà không biết bên trong phải có đầu tán. Chỉ người cọ lư mới biết.

Những việc sau đó, cơ quan điều tra làm, làm đúng trình tự, tôi chỉ được nghe kể. Họ xin lệnh khám xét lò đúc của anh Đạt. Trong kho sau lò, quấn trong mấy lớp chăn cũ, nhét trong thùng gỗ đề chữ hàng mỹ nghệ, là chiếc lư thật, gỉ xanh cứng như vỏ trai, bên hông có bảy cái mũ đinh tán hình cái gáo, bên trong có bảy cái đầu tán sắc như răng cưa. Ở góc lò, giữa đống dụng cụ, là một cái kìm cộng lực cũ, hàm có một chỗ mẻ to bằng hạt tấm. Bà Chi cắt thử, soi so với mắt xích ở đình. Đường gờ nổi khớp nhau như hai nửa sợi chỉ.

Anh Đạt khai rằng có một ông khách mê đồ cổ ở thành phố đặt mua cái lư thật với giá rất cao, còn cho thêm tiền để đúc một cái giả trả lại làng, cho làng khỏi đi tìm. Anh Đạt chụp cái lư thật từ mấy năm trước, khi được làng nhờ đánh giá xem có cần gò lại chân không. Anh có làm cái chìa khóa hậu cung khi sửa ổ khóa cho đình năm ngoái. Đêm mùng chín, anh vào bằng lối hậu cung, đứng sau bệ mà cắt xích. Anh đúc cái lư giả trong chín ngày, bôi gỉ, quăng xuống ao rồi tự mình vớt lên. Anh không nghĩ có ai thò tay vào lòng lư.

Chiều hai mươi mốt tháng Giêng, cái lư thật về lại đình. Hội làng hoãn một ngày. Không cụ nào trong làng phàn nàn câu nào.

Sáng hai mươi hai, ông trưởng thôn tự mình đến ngõ nhà tôi, gọi tôi ra cọ lư. Ông đứng ở cổng, không vào, mũ cầm trên tay.

Tôi mang theo một rổ khế chua, một bao tro bếp, cái bàn chải cước. Tôi ngồi xổm giữa sân đình. Lần này có thêm mấy bà trong làng ngồi cùng, bà Đường cũng ngồi, giã khế cho tôi. Tôi chà cả buổi sáng, gỉ xanh cứng như vỏ trai, bong từng lớp mỏng. Tôi gõ đốt ngón tay vào thân lư. Nó kêu trầm, đục, tắt nhanh, như tiếng ho của ông già.

Rồi tôi thò tay vào lòng lư, chà mạnh, chỗ có bảy cái đầu tán.

Mu bàn tay tôi rát lên một cái. Tôi rút tay ra. Một đường xước đỏ mảnh như sợi chỉ chạy ngang mu bàn tay, rướm máu.

Bà Đường kêu lên, chạy đi lấy dầu gió. Tôi giơ tay lên nhìn, dưới nắng xuân dịu như mật, và tôi cười, cười đến chảy cả nước mắt, làm mấy bà ngồi quanh nhìn nhau không hiểu.

— Hết —