Những vết răng trên mắt xích

Chương 2: Những vết răng trên mắt xích

Một tuần sau, có một bà cụ ở Huế ra.

Bà nhỏ người, tóc ngắn bạc, đeo kính gọng nâu, mặc bộ bà ba màu lá chuối non mà giữa tháng Giêng ngoài này rét căm căm, bà phải khoác thêm cái áo len cũ. Bà đeo cái túi vải bố màu cháo lòng. Đi cùng bà là anh cán bộ điều tra hôm trước. Anh bảo bà là giám định viên, tên Lã Hoài Chi, cơ quan điều tra trưng cầu bà giám định sợi xích với cái kìm.

Bà không vào đình trước. Bà vào nhà tôi trước.

Nhà tôi bừa bộn như cái kho, đống lon, đống giấy, đống sắt vụn chất đến tận hiên. Bà Chi không nhăn mặt. Bà ngồi xuống cái ghế con, xin anh Mão kể lại cái kìm cộng lực mua ở đâu, mua bao giờ, cắt những gì.

– Mua ở chợ phiên tháng Chín năm ngoái. – Anh Mão nói, gãi đầu. – Cái cũ gãy cán. Cái này mới, chưa cắt được mấy.

– Có cắt cái chi cứng không? Dây cáp, thép tròn?

– Không, cô. Cắt sắt vụn mỏng, cắt khóa xe đạp. Cáp thép thì phải mang ra cưa.

Bà Chi gật. Bà hỏi thêm vài câu nữa, rồi xin phép đi.

Ra đến đình, bà đứng rất lâu trước cái bệ đá. Ông thủ từ đứng cạnh, mặt khó đăm đăm. Bà cúi xuống nhìn chỗ đầu sợi xích còn bắt vít vào chân bệ, rồi đi vòng ra phía sau bệ, đứng vào chỗ hẹp giữa bệ đá và bức tường hậu cung, chỉ vừa một người. Bà giơ hai tay lên như đang cầm cái gì đó, làm động tác bóp. Rồi bà đi ra phía trước, giơ tay làm lại.

Tôi đứng ngoài sân nhìn vào, không hiểu bà làm gì.

Ba hôm sau, cơ quan điều tra mời vợ chồng tôi, trưởng thôn, ông thủ từ lên nghe kết quả giám định. Bà Chi đặt lên bàn hai đầu mắt xích bị cắt, đựng trong túi ni lông, và mấy tấm ảnh phóng to.

– Kìm cộng lực có hai cái hàm. – Bà nói, giọng Huế chậm rãi, ai nghe cũng phải nghiêng tai. – Hai cái hàm ni bằng thép, nhìn thì phẳng, mà soi kính hiển vi thì mỗi cái có những vết xước, vết mẻ li ti riêng, do lúc mài ở xưởng, do những lần cắt trước. Khi cắt một mắt xích sắt, hàm kìm ép vô sắt, để lại trên mặt cắt những đường sọc nhỏ, giống như dấu vân tay của cái kìm. Không có hai cái kìm nào để lại sọc giống nhau.

Bà đưa ra hai tấm ảnh đặt cạnh nhau. Một tấm là mặt cắt trên mắt xích ở đình, phóng to như cái mặt bàn. Một tấm là mặt cắt bà đã cắt thử bằng cái kìm của nhà tôi, trên một đoạn xích cùng loại.

– Kìm nhà anh Mão còn mới, hàm sắc, để lại những sọc mảnh, đều. Còn mắt xích ở đình thì có một đường gờ nổi lên rõ, ngay giữa mặt cắt, như một sợi chỉ to. Gờ nổi tức là hàm kìm đã cắt mắt xích đó có một chỗ mẻ, mẻ khá sâu, chừng bằng hạt tấm. Cái mẻ đó thường là do người ta từng cắt một thứ gì rất cứng, như dây cáp thép, thanh thép đặc. Kìm nhà anh Mão không có chỗ mẻ nào. Tui kết luận: mắt xích ở đình không bị cắt bằng cái kìm này.

Anh Mão ngồi cạnh tôi, hai tay đặt trên đầu gối, nắm chặt lại. Tôi thấy vai anh run lên một cái.

– Còn một chuyện nữa. – Bà Chi nói. – Hai đầu mắt xích bị cắt có vết ép hơi lệch về một phía. Người cầm kìm đứng ở đâu, cầm kìm nghiêng ra sao, thì vết ép lệch về phía đó. Tui đã đứng thử ở hiện trường. Ai đứng ở phía trước bệ, phía cửa đình đi vào, thì cắt ra vết lệch ngược lại. Người cắt xích nì đứng ở phía sau bệ, cái khe hẹp giữa bệ và tường hậu cung. Người đó biết đường vào chỗ đó trong đêm tối, không cần đèn, mà không vấp cái chân đèn đồng đặt ở góc.

Ông thủ từ cúi mặt xuống. Không ai nói gì.

Anh Mão được trả lại cái kìm, được thông báo không liên quan. Trưởng thôn bắt tay anh, nói mấy câu ậm ừ. Về đến làng, chuyện lan nhanh như lửa bén rơm. Bà Đường hàng nước lại bán chè cho tôi, rót đầy cốc, không lấy tiền. Tôi uống, không nói gì.

Mà cái lư thì vẫn chưa thấy đâu. Hội làng còn có ba ngày.

Rồi đến chiều mười chín tháng Giêng, cả làng lại vỡ òa. Anh Đạt chủ lò đúc làng bên, đi đánh cá ở cái ao hoang ngoài bãi đê, quăng chài vướng phải một vật nặng, lặn xuống mò thì thấy cái lư. Anh ta thuê người khiêng lên, rửa sạch bùn, chở bằng ô tô sang trả làng tôi. Ông trưởng thôn ôm lấy anh ta giữa sân đình. Các cụ bày một mâm cỗ mừng. Người ta bảo chắc kẻ trộm sợ, vứt xuống ao. Người ta bảo anh Đạt có phúc, có đức.

Tối hôm ấy, mâm cỗ bày ngay giữa sân đình. Anh Đạt ngồi chiếu trên, cạnh các cụ. Anh nâng chén rượu, đứng dậy nói mấy câu, giọng to và ấm:

– Thưa các cụ, thưa bà con. Cháu chỉ là người may mắn. Cái lư là của làng, làng giữ được là phúc của làng. Cháu còn muốn thưa một câu: anh Mão bên này bị oan mấy hôm nay, cháu nghe mà thương. Cháu xin mời anh Mão một chén.

Anh ta đi xuống tận chiếu dưới, chỗ chồng tôi ngồi lặng lẽ ở góc, rót đầy chén cho anh Mão. Cả sân vỗ tay. Rồi anh ta nói, trước mặt mọi người, rằng lò đúc của anh đang cần người thu mua đồng vụn cho cả vùng, ai chịu khó thì anh trả lương tháng, anh Mão mà muốn thì sang làm. Người ta lại vỗ tay to hơn. Anh Mão đỏ mặt, cầm chén rượu mà không biết nói gì, chỉ gật.

Trên đường về, anh Mão bảo tôi:

– Người ta tốt thế, mình nghi oan người ta là tội đấy.

Tôi không cãi. Tôi đi bên cạnh chồng, nghe tiếng trống tập cho hội làng vọng ra từ đình, từng tiếng một, chắc nịch.

Mà lúc nãy, trước khi vào cỗ, tôi đã đứng ngoài đám đông, nhìn cái lư nằm trên mâm gỗ giữa sân. Nó vẫn ba chân, thân chạm rồng, nắp có con nghê. Bên hông, bảy cái mũ đinh tán xếp hình cái gáo. Lớp gỉ xanh phủ khắp thân, xanh như rêu.

Mà tôi không thấy vui. Tôi không hiểu vì sao.

— Hết chương 2 —