Đêm thứ mười

Chương 3: Đêm thứ mười

Nó tên là Giàng A Chư, chín tuổi, em ruột của Sùng.

Sùng kể, bằng thứ tiếng Kinh vấp váp mỗi khi xúc động, trong khi Khôi nhóm lại cái bếp kiềng bằng mấy thanh củi lấy từ đống củi sau bếp trường. Mẹ hai anh em đi làm công nhân dưới Bắc Ninh từ đầu năm, gửi Chư cho ông bà nội ở bản trên núi, cách trường mười hai cây số đường dốc. Tháng trước bà nội ngã, gãy chân, ông nội thì yếu, mắt kém. Chư ở nhà không ai nấu cơm, không ai cho đi học. Một buổi chiều, Chư tự đi bộ xuống trường tìm anh, đi từ trưa tới tối, chân không giày.

Sùng không dám nói với ai. Sùng sợ thầy cô bắt Chư về bản. Sùng sợ trường đuổi học Sùng vì giấu người lạ trong khu nội trú. Sùng giấu em trong dãy nhà gỗ bỏ hoang, đêm nào cũng lấy một bát cơm từ bếp mang lên. Tấm ván hậu tủ, Sùng cưa bằng con dao nhíp, mất ba buổi tối. Bát ăn xong, Sùng mang ra suối rửa, sáng hôm sau đến lượt trực nhật thì lén thả vào chồng bát ở chậu. Không đến lượt thì nhờ thằng bạn cùng phòng, không nói để làm gì.

– Đêm thầy ngủ trong bếp, – Sùng nói, không dám nhìn thầy, – em thấy đèn bếp sáng, em chờ. Em chờ tới gần năm giờ, thầy ngủ say, em mới lấy được. Em xin lỗi thầy.

– Ban ngày em nó ở đâu? – Khôi hỏi.

– Em nó trốn trong này. Em dặn không được ra.

– Hai tuần, ngày nào cũng ăn một bát cơm?

Sùng cúi đầu. Ban ngày, Sùng giấu nửa phần cơm trưa của mình vào túi ni lông, chạy lên cho em. Khôi nhìn thằng bé, và giờ mới để ý cổ tay nó gầy tới mức nào.

Khôi hỏi câu hỏi mà thầy đã muốn hỏi từ nãy.

– Cái chăn chàm này của ai?

Sùng nhìn tấm chăn, rồi nhìn em.

– Em không biết thầy ạ. Không phải của nhà em. Nhà em không có chăn như này.

Chư thò đầu ra khỏi đống chăn. Lần đầu tiên nó nói, bằng tiếng Kinh, rõ từng chữ như đứa trẻ học thuộc lòng:

– Của cô.

– Cô nào?

Chư chỉ về phía bếp kiềng.

– Cô ngồi đấy. Đêm đầu tiên em lạnh quá, em khóc. Cô đến, đắp cho em cái chăn, nhóm lửa cho em. Cô hát. Cô bảo anh Sùng sắp mang cơm lên đấy, ngủ đi. Đêm nào anh Sùng chưa lên, cô cũng ngồi đấy.

Khôi nhìn cái bếp kiềng. Lúc thầy vào, tro trắng, nguội ngắt.

– Cô mặc áo gì, Chư?

– Áo chàm. – Thằng bé ngáp. – Cô có cái vòng bạc to ở cổ. Cô nói tiếng Mông như bà nội em.

Sáng hôm sau, Khôi lên phòng hiệu trưởng. Thầy không kể chuyện người đàn bà áo chàm. Thầy chỉ kể chuyện hai anh em Sùng và Chư.

Trường họp. Xã được báo. Chiều hôm đó, cán bộ xã đi xe máy lên bản của ông bà nội Sùng, rồi gọi điện xuống Bắc Ninh cho mẹ hai đứa. Ba ngày sau, Chư được nhận vào lớp ba của trường tiểu học bán trú ngay cạnh trường nội trú, ăn ngủ ở khu bán trú dành cho các em nhà xa. Mẹ hai đứa gửi lên một cái áo bông mới cho Chư, kèm lời nhắn ngắn qua điện thoại của thầy Khôi mà Sùng nghe xong thì quay mặt vào tường. Sùng không bị kỷ luật. Thầy hiệu trưởng chỉ bắt Sùng tự tay đóng lại tấm ván hậu tủ bếp, có chị Lả đứng xem.

Đêm đầu tiên ở khu bán trú, Chư không chịu ngủ. Cô bảo mẫu gọi điện sang khu nội trú, Khôi với Sùng chạy sang. Thằng bé ngồi trên giường tầng, ôm cái áo bông mới của mẹ gửi, mắt nhìn ra cửa sổ, về phía dãy nhà gỗ cũ chìm trong sương.

– Cô có biết em ở đây không? – nó hỏi.

Sùng nhìn thầy. Khôi ngồi xuống mép giường, nghĩ một lúc, rồi nói cái điều mà thầy nghĩ một người lớn nên nói:

– Biết chứ. Cô biết em có cơm ăn rồi.

Chư gật đầu, nằm xuống, kéo chăn lên. Mười phút sau thì ngủ.

Tủ bếp sáng nào cũng đủ năm mươi tư bát.

Tấm chăn chàm, Khôi gấp lại, mang xuống hỏi khắp trường. Không giáo viên nào nhận. Không học sinh nào nhận. Chị Lả nhìn tấm chăn, nói chăn này kiểu xưa lắm, bây giờ người Mông ít dệt kiểu xoáy ốc dày thế. Chị bảo thầy đi hỏi bác Thào A Dình, bảo vệ già nhất trường.

Bác Dình cầm tấm chăn, đưa lên mũi ngửi, rồi ngồi im rất lâu.

Bác kể, chậm rãi. Dãy nhà gỗ cũ ngày xưa là khu nội trú đầu tiên của trường, những năm chín mươi. Hồi đó học trò nhà xa đi bộ hai ba ngày đường mới tới trường, có đứa tới giữa đêm, đói lả. Có một cô giáo người Mông, cô Mùa Thị Sua, dạy tiếng Việt cho các lớp đầu cấp, ở luôn trong gian cuối của dãy nhà gỗ. Đêm nào cô cũng để sẵn một nồi cơm trên bếp kiềng, một cái chăn chàm trên tấm phản, cho đứa nào tới muộn. Cô hay hát ru học trò nhỏ ngủ, mấy bài hát ru của người Mông ở Khau Phạ. Cô có cái vòng cổ bạc to bằng cổ tay, đi đâu cũng đeo.

– Cô mất năm hai nghìn lẻ năm, – bác Dình nói. – Ốm. Nhà cô ở xa lắm, bên kia đèo. Đồ đạc của cô, người nhà về lấy hết. Cái chăn chàm này... – Bác dừng lại. – Cái chăn chàm này hồi đó cô đắp cho thằng Lử con bác. Bác nhớ cái viền thêu này. Bác tưởng người nhà cô mang về rồi.

Đêm đó là đêm thứ mười, kể từ đêm đầu tiên Khôi đếm bát.

Thầy mang tấm chăn chàm lên dãy nhà gỗ cũ, trải ngay ngắn trên tấm phản trong gian cuối. Thầy nhóm lại cái bếp kiềng, đặt bên cạnh một bát cơm nóng thầy xin chị Lả, có một miếng thịt kho. Thầy không nói gì. Thầy không biết phải nói gì, mà thầy cũng không biết nói bằng tiếng gì. Thầy ngồi đó một lúc, nhìn ngọn lửa, rồi đi về.

Sáng hôm sau, thầy quay lại. Bếp kiềng còn ấm, dù thầy biết mấy thanh củi thầy nhóm đêm qua chỉ đủ cháy chừng một tiếng. Bát cơm vẫn nguyên, nhưng được đậy lại bằng một cái lá dong tươi, gấp vuông, như người ta đậy phần cơm cho ai đó về muộn.

Tấm chăn chàm trên tấm phản đã không còn.

Từ đó, cứ tối thứ Bảy, Khôi lại mang một bát cơm lên dãy nhà gỗ cũ, nhóm bếp, ngồi một lúc rồi về. Học trò hỏi, thầy bảo thầy lên đó hút thuốc cho khỏi ám mùi phòng. Thầy không hút thuốc. Thằng Chư thì biết. Mỗi tối thứ Bảy, nó lại chạy sang khu nội trú, níu tay áo thầy, dặn một câu bằng tiếng Kinh, rõ từng chữ:

– Thầy nhớ lấy miếng thịt to nhé. Cô gầy lắm.

— Hết —