Cái cân ở sân phơi

Chương 3: Cái cân ở sân phơi

Sáng hôm sau, Thắm đặt cái điện thoại lên mâm cơm, ngay chỗ hôm trước bà Gấm đặt cuốn sổ. Cô mở hai đoạn video, đoạn ở cửa hàng bà Sáu Nhiên và đoạn ở sân anh Tòng, cho bà xem từ đầu đến cuối, không nói một câu.

Bà Gấm xem xong, đặt điện thoại xuống. Bà ngồi im lâu đến mức nồi cháo trên bếp sôi trào, Tươi phải chạy xuống tắt lửa.

– Có khi cái cân nó hỏng. – Bà nói. – Thằng Tòng nó không biết.

– Dạ, có thể ạ. – Thắm đáp. – Con cũng mong thế. Nhưng mẹ ơi, nếu cân hỏng thì phải hỏng cả hai chiều, có bao đọc nặng lên, có bao đọc nhẹ đi. Con lật sổ từ đầu vụ, hai mươi ba chuyến, sáu trăm chín mươi bao, không có bao nào quá sáu mươi hai ký. Năm ngoái có bao sáu mươi lăm, sáu mươi bảy. Cân này chỉ hỏng một chiều.

Bà Gấm nhìn con dâu. Thắm biết mẹ chồng đang nhìn gì. Không phải nhìn cô. Bà đang nhìn hai mươi năm cả nhà bán cà phê cho người cháu họ, và một câu bà nói với hàng xóm, người nhà ai lại đi bán cho người ngoài.

– Mấy hôm trước, – Thắm nói, chậm rãi, – mẹ hỏi mẹ con khoẻ chưa. Con hiểu mẹ hỏi gì. Con không giận mẹ. Rẫy hụt ba chục triệu, ai cầm sổ thì người đó phải trả lời. Nhưng giờ con trả lời rồi, mẹ cũng phải nghe con nói cho hết.

Bảo đứng ở cửa bếp, không bước vào. Tươi đứng sau anh.

– Con nói đi. – Bà Gấm bảo.

– Đại lý anh Tòng không chỉ cân cho nhà mình. Cả thôn mình, cả nhà ông Ama Kim, nhà cô Sáu Nhiên, hơn bốn chục hộ đều bán ở đó. Con không lấy chuyện này để mẹ mất mặt với họ hàng. Nhưng con cũng không im được, mẹ ạ. Ba mươi triệu nhà mình, nhân lên bốn chục nhà là bao nhiêu tiền phân, tiền học của con cái người ta.

Bà Gấm đứng dậy, đi ra hiên, nhìn về phía đầu thôn, nơi mái tôn sân đại lý anh Tòng lấp loáng nắng sớm. Một lúc lâu, bà quay vào.

– Chiều nay mẹ đi với con.

Chiều đó, bà Gấm mặc bộ áo bà ba nâu, đội nón lá, đi trước. Thắm đi sau, ôm bao phân có chữ T. Theo sau là ông Ama Kim, bà Sáu Nhiên, và ông trưởng thôn mà Thắm đã nhờ Bảo sang mời từ trưa, mang theo một cái cân đồng hồ một trăm ký mượn của hợp tác xã, có tem kiểm định.

Anh Tòng thấy đoàn người thì bước ra, tay chùi vào áo.

– Cô Gấm, có việc gì mà cô đích thân ra đây ạ.

Bà Gấm không trả lời. Bà chỉ vào cái cân bàn cơ của anh, rồi nói với ông trưởng thôn:

– Anh cân giúp tôi cái bao này, cân nhà nó trước, cân hợp tác xã sau.

Ông trưởng thôn đặt bao phân lên cân của anh Tòng. Kim chỉ bốn mươi sáu. Ông nhấc xuống, đặt lên cân hợp tác xã. Năm mươi ký một trăm gam. Ông cân thêm hai bao cà phê nhà khác đang chờ trong sân. Lần nào cũng thiếu ba, bốn ký.

Sân đại lý im phắc. Những người đang xếp hàng đứng dậy khỏi xe, xúm lại. Ai đó lấy điện thoại ra quay.

Anh Tòng đỏ mặt, rồi tái đi. Anh nói cân cũ, anh không biết, để anh mang đi sửa. Bà Gấm nhìn cháu rất lâu, rồi nói một câu, không lớn tiếng:

– Cái cân này, năm ngoái tao đứng đây thấy mày chỉnh con ốc dưới chân nó. Tao tưởng mày sửa. Tao không hỏi. Tao sai chỗ đó.

Rồi bà quay sang ông trưởng thôn, nói tiếp:

– Anh báo lên xã giúp tôi. Ai có trách nhiệm kiểm tra cân thì để người ta làm. Tiền thiếu của bà con thì thằng Tòng phải trả. Họ hàng thì vẫn họ hàng, nhưng tiền phân tiền gạo của cả thôn thì không có họ hàng nào ở đây.

Hai tuần sau, cán bộ quản lý thị trường của huyện xuống niêm phong cái cân, lập biên bản. Anh Tòng bị phạt, phải mua cân điện tử mới có tem kiểm định, và phải trả lại tiền chênh cho các hộ có sổ ghi chép đối chiếu được. Nhà bà Gấm nhận lại hai mươi sáu triệu. Nhà ông Ama Kim nhận mười chín. Hơn chục hộ không có sổ nên không đòi được, ông trưởng thôn ghi tên lại, bảo mùa sau nhà nào cũng phải ghi.

Tối hôm nhận tiền, bà Gấm gọi Thắm vào buồng. Bà mở cái hòm tôn dưới gầm giường, lấy ra chùm chìa khoá kho cà phê và cuốn sổ chi tiêu của nhà từ thời ông còn sống, bìa đã ố màu đất đỏ.

– Từ nay con giữ. – Bà nói. – Mẹ già rồi, mắt kém, nhìn cái cân không ra.

Rồi bà rút ra hai triệu, đặt lên trên cuốn sổ.

– Gửi về Kiến Xương cho bà sui mua ít thuốc bổ. Mẹ nói câu đó hôm trước, mẹ nghĩ lại, mẹ không vui.

Thắm cầm chùm chìa khoá, cầm cuốn sổ. Hai triệu thì cô để lại trên giường.

– Mẹ ơi, tiền này mẹ ra phố cắt cặp kính lão mới. Mẹ bảo mắt kém nhìn cân không ra, thì mình chữa mắt chứ không ai lấy sổ của mẹ. – Cô bảo. – Con giữ sổ giúp mẹ, mẹ vẫn là người xem. – Còn mẹ con, cuối vụ con xin mẹ gửi về một bao cà phê nhân nhà mình rang. Mẹ con chưa uống cà phê nhà mình bao giờ.

Bà Gấm nhìn con dâu, gật đầu. Hôm sau, chính bà ra sân phơi, lựa từng hạt cà phê nhân chắc mẩy nhất, bỏ vào cái bao vải bà tự khâu, rồi đem ra cửa hàng bà Sáu Nhiên, đặt lên cái cân có tem, cân đúng năm ký, không thiếu một lạng.

— Hết —