Chín ngón rưỡi

Chương 1: Chín ngón rưỡi

Ở chợ trâu Gò Mõ, người ta mua bán không bằng miệng mà bằng tay.

Người mua và người bán đứng đối mặt nhau, mỗi người thò một tay vào dưới vạt áo của bà lái trâu đứng giữa. Dưới lớp vải nâu, ba bàn tay nắm vào nhau. Bóp một ngón là một quan, nắm cả bàn tay là năm quan, kéo ngón trỏ là chục. Người ngoài đứng xem chỉ thấy ba khuôn mặt lúc nhăn lúc giãn, không ai biết giá. Giá bán con trâu là chuyện riêng của ba người dưới vạt áo, ra khỏi chợ thì quên.

Sáng phiên chợ đầu tháng Chạp, bà Riềng đứng giữa bãi, vạt áo phủ trên ba bàn tay, mặt không nhúc nhích. Người bán là một ông già ở làng Khe, người mua là một anh trai trẻ ở bãi sông. Một lúc lâu, anh trai trẻ nhăn mặt, rút tay ra.

– Không được. Bà để ông ấy bớt một quan nữa.

– Ông ấy bớt rồi. – Bà Riềng nói. – Anh thêm một quan nữa thì thành.

Anh trai trẻ lại thò tay vào. Lần này ông già làng Khe gật. Bà Riềng rút tay ra, vỗ hai cái lên lưng con trâu, coi như xong. Ông già làng Khe dúi vào tay bà ba mươi đồng tiền công, anh trai trẻ dắt trâu đi, cả hai đều tươi như vừa được mùa.

Bà Riềng năm mươi hai tuổi, làm lái trâu được ba mươi năm, người đàn bà duy nhất làm nghề này ở cả vùng Gò Mõ. Tay trái bà cụt mất nửa đốt ngón út. Hồi mười chín tuổi, một con trâu đực lồng lên giữa chợ, lao về phía đứa bé đang ngồi khóc giữa bãi. Bà nhảy ra túm sợi thừng xỏ mũi, thừng xiết qua tay, mất nửa ngón. Từ đó trong nghề gọi bà là bà Chín Ngón Rưỡi. Dưới vạt áo, ai nắm phải bàn tay ấy là biết mình đang mua bán với ai. Người ta tin bàn tay ấy. Ba mươi năm, chưa ai bảo bà Riềng ăn bớt của bên nào một đồng.

Gần trưa, ông Thuận ở làng Đồng Gạo tìm đến, dắt theo con trâu đực màu xám tro, lưng rộng, sừng cong như vành trăng.

– Bà Riềng xem hộ tôi con này với.

Bà Riềng biết con trâu ấy. Cả vùng biết. Nó tên là Bướm, năm nay bảy tuổi, cày một ngày được sáu sào ruộng chiêm, ruộng sâu đến đâu cũng không chối. Năm ngoái có người trả ông Thuận ba mươi quan, ông không bán.

– Năm nay bán à?

– Con Nhót nhà tôi sắp cưới. – Ông Thuận gãi đầu. – Mẹ nó ốm từ mùa thu, tiền thuốc hết sạch. Mà bà ạ, bán bây giờ thì không ai mua.

Ông kéo con trâu quay lưng lại. Giữa lưng nó, chỗ xương sống, có một cái khoáy lông xoáy tròn, lông dựng ngược lên như cái mũi giáo cắm xuống.

Bà Riềng nhíu mày. Dân chợ trâu tin nhiều thứ về khoáy trâu. Khoáy ở trán là trâu khôn, khoáy ở cổ là trâu bền, còn khoáy dựng ngược giữa lưng như mũi giáo thì gọi là khoáy cắm giáo, trâu mang tang cho chủ. Bà không tin chuyện ấy. Nhưng người mua trâu thì tin, mà làm lái trâu là phải nói với người mua.

– Nó có khoáy này từ bao giờ?

– Có từ bao giờ đâu. – Ông Thuận suýt khóc. – Mười hôm trước tôi dắt nó ra đồng thì thằng chăn trâu nhà ông Cả Hoạch hét lên, bảo nó có khoáy cắm giáo. Tôi xem thì có thật. Thế là cả làng đồn. Bảy năm nay tôi tắm cho nó mỗi chiều, chưa từng thấy cái khoáy nào. Ba hôm sau thì lái Dậu, người nhà ông Cả Hoạch, đến hỏi mua tám quan, bảo ông Cả thương tình, mua về làm thịt cúng giỗ cho khỏi mang tang ai.

Tám quan. Bằng giá một con trâu ghẻ.

Bà Riềng không nói gì. Bà đứng cạnh con trâu, đặt bàn tay chín ngón rưỡi lên lưng nó, vuốt ngược lông quanh cái khoáy. Lông chỗ ấy cứng hơn chỗ khác, rít như dính bụi. Bà cúi xuống, ghé mũi sát vào lưng con trâu, hít một cái. Mùi trâu, mùi bùn, mùi rơm. Và một mùi khác, ngai ngái và hơi chua, mùi mà ai từng ăn mít ở chợ làng đều biết.

Bà đứng thẳng lên, phủi tay vào vạt áo.

– Ông Thuận. Ông dắt nó về. Đừng bán cho ai. Phiên chợ tới, ông dắt nó ra đây.

– Phiên tới là ngày rằm. Lỡ ông Cả Hoạch đổi ý không mua nữa thì sao?

– Ông ấy không đổi ý đâu. – Bà Riềng nói. – Ông ấy mất công lắm mới mua được giá ấy.

— Hết chương 1 —