Phiên chợ rằm

Chương 3: Phiên chợ rằm

Phiên chợ rằm tháng Chạp đông hơn mọi phiên, vì là phiên chợ trâu cuối cùng trước Tết. Người ta đứng chen nhau quanh bãi, tiếng trâu rống, tiếng người cãi nhau, tiếng bán rượu, bán bánh đúc. Gió bấc thổi lạnh căm, mùi phân trâu lẫn mùi khói rơm.

Bà Riềng đến bãi từ lúc mặt trời chưa lên, làm lái cho ba đôi mua bán trước khi ông Thuận tới. Một ông lái ở chợ phủ xuống, mặt lạ, đi một vòng quanh bãi rồi dừng lại bên bà, hỏi nhỏ năm nay con trâu khoáy dữ ở Đồng Gạo có bán không, nếu bán thì ông trả chín quan, hơn ông Cả một quan, chỉ cần bà nói vào cho. Bà Riềng bảo ông cứ chờ đến trưa. Ông lái lạ gật gù bỏ đi, vừa đi vừa ngoái lại, như sợ có người mua mất món hời.

Ông Thuận dắt con trâu Bướm vào giữa bãi, con Nhót lẽo đẽo theo sau, tay ôm cái thúng không. Bà Phó Lại cũng đến, đứng lẫn trong đám đông, khăn nhung che gần nửa mặt. Đám đông dạt ra như thấy ma. Có người chỉ chỏ vào lưng nó, thì thầm. Có bà già đứng gần, vội vàng nhổ nước bọt xuống đất ba lần.

Ông Cả Hoạch đến muộn, ngồi trên cái võng hai người khiêng. Lái Dậu đi trước dẹp đường. Ông Cả không xuống võng, chỉ vẫy tay gọi bà Riềng.

– Bà làm lái cho đúng lệ nhé. Tám quan.

Bà Riềng gật đầu. Bà bước ra giữa bãi, đứng giữa ông Thuận và lái Dậu, vén vạt áo nâu lên phủ ngang tay mình như vẫn làm ba mươi năm nay. Lái Dậu thò tay vào. Ông Thuận cũng thò tay vào.

Thì ông Cả Hoạch bước xuống võng.

– Để tôi tự cầm tay. – Ông cười, nói to cho cả bãi nghe. – Con trâu mang tang thế này, tôi mua mà để người nhà cầm tay thì người ta lại bảo tôi không dám. Tôi làm phúc thì tôi làm cho trọn.

Đám đông xì xào khen. Ông Cả bước tới, gạt lái Dậu ra, thò tay vào dưới vạt áo bà Riềng.

Dưới vạt áo, bàn tay ông Cả nắm lấy bàn tay chín ngón rưỡi của bà Riềng. Rồi bà cảm thấy một vật lạnh và nặng ấn vào lòng bàn tay mình. Một nén bạc nữa, lớn hơn nén trong gói chè. Ngón tay ông Cả bóp tay bà tám lần. Tám quan.

Bà Riềng rút tay ra khỏi vạt áo. Bàn tay bà giơ lên cao, nắm đấm mở ra, nén bạc nằm sáng loáng giữa lòng bàn tay cụt nửa đốt ngón út.

Cả bãi chợ im phắc.

– Ông Cả ạ, – bà Riềng nói, giọng không to không nhỏ, – ba mươi năm làm lái, dưới vạt áo tôi chỉ có giá trâu. Chưa có cái này bao giờ.

Bà rút trong túi áo trong ra gói giấy chè, mở ra, đặt nén bạc thứ nhất bên cạnh nén thứ hai.

– Cái này ông gửi trong gói chè sen tối hôm kia. Tôi trả lại ông cả hai.

Mặt ông Cả Hoạch đỏ rồi tái. Lái Dậu đứng sau, mồm há ra. Lý trưởng Gò Mõ đang đứng xem trong đám đông, bước ra một bước rồi đứng lại, chưa biết nên làm gì.

– Bà Riềng! – Ông Cả quát. – Tôi cho bà tiền công trước, bà làm to chuyện ra làm gì? Con trâu ấy mang khoáy dữ, cả chợ này ai dám mua nó tám quan?

– Ông Cả nói phải. – Bà Riềng gật đầu. – Khoáy dữ thì không ai dám mua. Thế thì để tôi xem lại cái khoáy.

Bà bảo ông Thuận dắt con trâu lại gần. Bà rút từ trong bọc ra một cái chai đất nhỏ đựng dầu lạc, đổ ra lòng bàn tay, xoa đều. Rồi trước mắt cả bãi chợ, bà đặt bàn tay chín ngón rưỡi lên cái khoáy giữa lưng con trâu Bướm, xoa ngược, xoa xuôi, chậm rãi như người mẹ gội đầu cho con.

Một lúc lâu. Rồi những sợi lông dựng ngược mềm ra, từng sợi một, đổ xuống nằm xuôi theo lông lưng. Một nhúm lông khác bám lại trên tay bà, dính một thứ bột xám như tro. Bà giơ tay lên, đưa ngang mũi lý trưởng.

– Ông lý ngửi xem.

Lý trưởng ngửi. Rồi ông quay sang nhìn ông Cả Hoạch. Rồi cả bãi chợ quay sang nhìn ông Cả Hoạch. Ai đã từng bẫy chim bằng nhựa mít thì không cần ngửi cũng biết.

Lưng con trâu Bướm trơn láng, không còn cái khoáy nào nữa.

Ông Cả Hoạch không nói thêm câu nào. Ông leo lên võng, bảo người khiêng đi. Lái Dậu thì chạy mất từ lúc nào. Hôm sau, lý trưởng gọi thằng chăn trâu nhà ông Cả ra đình hỏi chuyện. Thằng bé mười hai tuổi khóc lóc khai hết, kể cả chuyện ông chủ dặn nó lấy nhựa mít trộn với tro bếp. Làng Gò Mõ phạt ông Cả Hoạch mười quan sung công quỹ đình, và năm ấy ông không mang được con trâu nào lên phủ bán, vì không lái trâu nào trong vùng chịu làm lái cho ông.

Còn ở bãi chợ, sau khi võng ông Cả đi khỏi, người ta mới bắt đầu ùa lại quanh con trâu Bướm. Có đến bốn người cùng xin xem. Bà Riềng để cho một ông nông dân ở làng Vạn Hà, mặt đen sạm, tay to như cái mai, xem trước, vì ông đứng chờ từ sáng mà không chen. Ông xem răng, xem móng, xem cái lưng trơn láng của nó, rồi gật đầu.

Bà Riềng lại vén vạt áo nâu lên. Ông Thuận thò tay vào. Ông nông dân làng Vạn Hà thò tay vào. Dưới lớp vải, ba bàn tay nắm vào nhau.

Một lúc lâu sau, ông Thuận rút tay ra, mắt đỏ hoe. Ông nông dân làng Vạn Hà cũng rút tay ra, gật đầu. Không ai nói giá. Người đứng xem chỉ thấy ông Thuận dắt con trâu Bướm đến trao thừng cho người mua, rồi ôm lấy cổ nó một lúc lâu, như ôm một người con sắp đi lấy chồng.

Bà Phó Lại đứng trong đám đông nhìn hết từ đầu đến cuối. Lúc ông Thuận đi ngang qua, bà ấy kéo tay ông lại, nói nhỏ rằng ngày mồng sáu tháng Giêng là ngày tốt, nhà trai sẽ sang xin dâu. Con Nhót đứng sau cha, cúi gằm mặt xuống, hai tai đỏ như gấc.

Tối ấy, ông Thuận mang đến nhà bà Riềng một con gà trống thiến và tiền công. Bà nhận con gà, chỉ lấy ba mươi đồng tiền công như mọi lần, không lấy hơn.

– Bà Riềng ạ. – Ông Thuận nói trước khi về. – Lúc nãy dưới vạt áo, bà bóp tay tôi một cái rõ đau. Đến giờ tôi vẫn chưa hiểu bà bảo tôi cái gì.

Bà Riềng cười, giơ bàn tay chín ngón rưỡi lên.

– Bảo ông đừng bớt nữa. Ông ấy trả ba mươi hai quan là đúng giá rồi.

— Hết —