Mùi nhựa mít

Chương 2: Mùi nhựa mít

Ông Cả Hoạch có bốn mươi mẫu ruộng và mười hai con trâu, là người giàu nhất Gò Mõ. Ông không phải người ác. Ông là người tính giỏi. Mỗi năm, vào mùa cày chiêm, giá trâu ở hội chợ phủ lên gấp rưỡi giá trâu ở chợ làng. Ông mua trâu ở làng lúc gần Tết, giữ hai tháng, rồi đem lên phủ bán đúng mùa cày. Năm nào cũng lãi.

Chiều hôm sau, ông Cả Hoạch cho người mời bà Riềng đến nhà uống nước.

Nhà ông Cả lát gạch Bát, ấm chén men lam, trà mạn sen thơm lừng. Ông Cả ngồi trên sập gụ, tay lần tràng hạt, cười hiền như ông Bụt.

– Nghe nói con trâu của lão Thuận nhờ bà xem?

– Dạ.

– Thế bà xem thế nào?

– Trâu khỏe, ông ạ. Cày tốt nhất làng Đồng Gạo.

Ông Cả Hoạch gật gù, rót thêm trà cho bà.

– Khỏe thì khỏe, nhưng mang khoáy dữ. Tôi mua nó là làm phúc cho lão Thuận, chứ ai lại rước tang về nhà. Phiên rằm này, bà làm lái cho tôi. Tám quan. Bà cầm tay hai bên cho đúng lệ, kẻo người ta lại bảo tôi ép giá người nghèo. Tiền công tôi trả bà hai quan.

Hai quan. Bằng tiền công bà Riềng làm lái cả mười con trâu.

Bà Riềng nhấp ngụm trà, đặt chén xuống, nói rằng để bà nghĩ. Ông Cả không giục. Lúc bà ra về, ông còn bảo con ở mang theo cho bà một gói chè sen.

Tối hôm ấy bà Riềng không về nhà. Bà xuống làng Đồng Gạo, ngồi ở cái quán nước đầu xóm, gọi một bát chè xanh rồi ngồi đó đến khi quán đóng cửa. Bà chủ quán là người lắm chuyện. Bà Riềng chỉ cần hỏi một câu, là nghe được mười câu.

Mười ngày trước, thằng chăn trâu nhà ông Cả Hoạch lùa trâu ra đồng Đồng Gạo, mà đồng ấy chẳng phải bãi chăn của nhà ông. Hôm trước nữa, nhà ông Cả ra chợ mua một gánh mít non, mít còn chưa đến mùa. Bà chủ quán nhớ, vì nhà ông Cả xưa nay không ăn mít. Ông bảo mít nặng bụng.

Bà Riềng biết người ta làm gì với mít non. Nhựa mít non trắng như sữa, dính như keo, trẻ con làng nào cũng dùng nó để quét lên cành tre bẫy chim. Nhựa mít khô lại thì cứng, trộn thêm chút tro bếp thì xám như màu lông trâu, không ai để ý. Lấy nhựa mít vuốt ngược một nhúm lông trâu cho dựng lên thành vòng xoáy, để khô một đêm, là thành một cái khoáy. Mưa không trôi. Nước lã không trôi. Chỉ có dầu mới trôi.

Trên đường xuống nhà ông Thuận, bà gặp một đám người đứng trước cổng nhà ông, đèn đuốc sáng trưng. Một người đàn bà mặc áo dài the, đầu vấn khăn nhung, đang nói như bắn súng. Con Nhót, con gái ông Thuận, đứng nép sau cánh cổng, mắt sưng húp.

– Nhà tôi chỉ có một thằng con trai. – Người đàn bà áo the nói. – Nhà này nuôi trâu khoáy dữ, tang chưa về đã đòi gả con. Ông Thuận chưa bán được con trâu ấy thì đám cưới hoãn. Hoãn đến bao giờ thì tôi chưa biết.

Bà Riềng nhận ra người đàn bà ấy. Đó là bà Phó Lại ở làng Vạn Hà, mẹ chồng tương lai của con Nhót. Hai mươi năm trước, bà Riềng làm lái bán cho nhà bà Phó con trâu cái đầu tiên, giá rẻ hơn người ta trả hai quan, vì bà Phó lúc ấy mới góa chồng.

– Bà Phó. – Bà Riềng bước tới, chắp tay chào. – Con trâu nhà ông Thuận, tôi làm lái. Phiên rằm này tôi bán nó. Bà muốn hoãn cưới thì cứ hoãn, nhưng bà hoãn đến hết phiên rằm thôi, được không?

Bà Phó Lại nhìn bà Riềng, rồi nhìn xuống bàn tay chín ngón rưỡi của bà. Bà ấy im lặng một lúc lâu.

– Bà Riềng nhận làm lái thì tôi chờ. – Bà Phó nói. – Nhưng chờ đến phiên rằm thôi đấy.

Đám người theo bà Phó về. Con Nhót chạy ra cổng, lạy bà Riềng một lạy rồi chạy vào nhà, không nói được câu nào.

Gần nửa đêm, bà Riềng đến nhà ông Thuận. Ông Thuận đang ngồi ở chuồng trâu, đèn dầu leo lét. Con trâu Bướm nằm nhai lại, thở phì phì.

– Ông Thuận, mấy hôm nay ông có tắm cho nó không?

– Có, chiều nào cũng tắm ở ao.

– Ông kỳ lưng cho nó thế nào?

– Kỳ bằng nùi rơm.

– Chỗ cái khoáy thì sao?

Ông Thuận ngập ngừng.

– Chỗ ấy thì tôi sợ, không dám kỳ. Người ta bảo động vào khoáy dữ thì tang về nhanh hơn.

Bà Riềng gật đầu. Cái khoáy giả sống được mười ngày, chính là nhờ ông Thuận sợ nó.

– Ông Thuận, từ giờ đến phiên rằm, ông cứ tắm cho nó như mọi khi. Chỗ cái khoáy, ông đừng động vào. Ai hỏi gì, ông bảo đã nhờ bà Riềng làm lái bán cho ông Cả.

– Bà định bán cho ông Cả thật à? Tám quan?

– Tôi chưa bao giờ bán trâu mà không có người mua với người bán cùng thò tay vào vạt áo tôi. – Bà Riềng nói. – Ông cứ dắt nó ra chợ. Còn bán hay không, giá bao nhiêu, ông là người quyết.

Ông Thuận không hiểu. Nhưng ba mươi năm nay ở Gò Mõ, ai không hiểu bà Riềng thì cũng cứ làm theo bà Riềng.

Bà về đến nhà thì đã quá canh ba. Ngồi bên bếp, bà mở gói chè sen ông Cả Hoạch cho. Dưới lớp chè, bà thấy một nén bạc nhỏ, nặng chừng năm đồng cân.

Bà nhìn nén bạc rất lâu. Rồi bà gói nó lại vào giấy chè, cất vào túi áo trong.

— Hết chương 2 —